Artykuł stanowi przewodnik po diagnostyce i regulacji układu hamulcowego w samochodach ciężarowych Mercedes-Benz Actros, ze szczególnym uwzględnieniem modelu 4141 w wersji wywrotki. Problemy z hamulcami mogą objawiać się na wiele sposobów, od nierównomiernego zużycia okładzin, przez blokowanie kół, po całkowity brak skuteczności hamowania. Poniżej przedstawiono najczęstsze usterki, metody ich diagnozowania i naprawy, a także procedury regulacyjne.
Diagnostyka zużycia okładzin hamulcowych
Użytkownicy Actrosa 4141 AK z 2006 roku często poszukują parametrów zużycia okładzin hamulcowych. Dane te można odnaleźć w module diagnostycznym pojazdu. W zakładce 11 - diagnostyka, w sekcji wartości pomiarowych (MW) znajdują się potrzebne informacje. Przed przystąpieniem do sprawdzania, zaleca się spuścić ręczny hamulec. W przypadku, gdy w podanych pozycjach wyświetlają się tylko kreski zamiast wartości, możliwymi przyczynami są uszkodzone czujniki lub kable. Komunikat FM brak sensorowania zużycia okładzin hamulcowych wskazuje na problem z czujnikami. Należy sprawdzić sześć czujników na sześciu wałkach rozpieraczy, a także ich okablowanie i grubość okładzin.
Problemy z nierównomiernym zużyciem i blokowaniem hamulców
Wiele zgłoszeń dotyczy nierównomiernego zużycia hamulców, zwłaszcza na osiach napędowych, co może prowadzić do blokowania kół. Przykładem jest sytuacja, gdy lewy przedni hamulec w Actrosie czasem po zwolnieniu pedału nadal trzyma. Taki stan rzeczy objawia się znaczną różnicą w zużyciu klocków i tarcz - z prawej strony klocki mogą być jeszcze w dobrym stanie, a tarcza wytrzymałaby kolejny komplet, podczas gdy z lewej strony klocki są zużyte, a tarcza pęknięta. Tego typu problemy mogą wskazywać na uszkodzone modulatory ABS, które są elementem wykonawczym tego systemu. W przypadku awarii modulatora, hamulce mogą słabo brać z jednej strony, a z drugiej wręcz dymić. Modulatory często znajdują się przykręcone do ramy obok koła z przodu, a z tyłu razem skręcone do ramy. Istnieją zakłady specjalizujące się w naprawie pneumatyki w autach ciężarowych, do których można oddać modulatory do sprawdzenia. Były serie sterowników, które miały błąd modulatora oraz błąd klemy 15 i podlegały wymianie. Mercedes Actros nie ma zbyt doskonałej diagnostyki w takich przypadkach.
Diagnostyka i kody błędów
W diagnostyce układu hamulcowego pojawiają się różne kody błędów, które mogą wskazywać na konkretne usterki:
- mr 1015: czujnik temperatury oleju - wartość pomiaru poza zakresem (może być słaby lub zaśniedziały styk, przerwa, zwarcie).
- bs 4340: sensor obrotów (ABS) lewy tył ma przerwę.
- bs 4245: prawy tył problem z kołem impulsowym lub odległością czujnika.
- PSM 0115: błąd, który może pojawić się sporadycznie i znikać.
- EPB 1 7395 i EPB 2 7395: błędy dotyczące elektronicznego hamulca postojowego, mogą wpływać na działanie świateł stop i blokowanie hamulców.
- BS 6000 na czerwono: wskazuje na problem z głównym zaworem hamulca lub zaworkiem pod nim.
- BS 2 1002 na czerwono: brak hamulców i nie zapalają się światła stop.
- BS 2 4048: może mieć wpływ na „gumowy” pedał hamulca i niedziałający tempomat.
- WS 1311: prawdopodobnie uszkodzenie mechaniczne okładzin, nierównomierne zużycie lub mocniejsze branie jednego koła.
- BS 7300: modulator osi pędnej jest nieprawidłowo zaprogramowany.
- 20040D: kodowanie elementu Y6 (zawór sterujący przyczepy) jest nieprawidłowe, sterownik EBS jest "martwy".
- 2 8185 i 1 8095: komunikaty o awarii sprzęgła, wyrzucanie na luz podczas jazdy.
Regulacja czujników i grzechotek
Przy wymianie grzechotki lub okładzin hamulcowych zawsze trzeba cofnąć grzechotkę do pozycji podstawowej, jak przy nowych okładzinach. Czujnik należy ustawiać, aby uniknąć błędów. Procedura obejmuje odpięcie wtyczek czujników w danej osi, cofnięcie obu grzechotek do pozycji podstawowej, zmierzenie oporności na czujniku, który nie był zdejmowany, a następnie obrócenie czujnika wskazującego nieprawidłowo do momentu, aż będzie wskazywał tę samą oporność co czujnik na drugim kole. Ważne jest, aby wałek nie był obracany o 180 stopni, lecz zawsze o 360 stopni od pozycji podstawowej. Jeśli hamulec działał nieprawidłowo, wjazd na rolki i sprawdzenie równości hamowania obu hamulców osi jest kluczowe.
Problemy z hamulcem postojowym i górskim
W przypadku Actrosów mogą występować problemy z hamulcem ręcznym i górskim. Symptomy to:
- Niższa siła hamowania lub brak hamowania przednich hamulców.
- Blokowanie hamulców na osi ciągnącej po naciśnięciu hamulca, które ustępuje po zaciągnięciu i natychmiastowym odpuszczeniu hamulca ręcznego.
- Brak możliwości spuszczenia hamulca ręcznego, mimo że oba układy powietrzne są dobite na full.
- Hamulce czasami nie puszczają po odpuszczeniu dźwigni hamulca ręcznego, blokując oś napędową.
Czujnik hamulca ręcznego znajduje się przy tylnej osi, czasem zamocowany na tyle tylnego mostu przy przewodach idących do siłowników, lub przy zaworze sterowania hamulcem ręcznym. Przewody do niego to często fioletowy i fioletowo-biały. W przypadku problemów z hamulcem górskim, rozwiązaniem może być małe nauczanie sprzęgła po czyszczeniu siłownika. Możliwe jest również, że zawór proporcjonalny 2 został nieprawidłowo przyporządkowany do hamulca górskiego, co wymaga aktywacji zaworu diagnostycznie (np. TEXA).
Modulatory i zawory pneumatyczne
Modulatory są wrażliwymi elementami. Ich uszkodzenie lub nieprawidłowe działanie może prowadzić do "upuszczania powietrza" lub błędnego sterowania hamulcami. Cena nowego modulatora jest wysoka, dlatego często poszukuje się używanych lub regenerowanych. Mercedes Actros 1831 z 1999 roku może mieć problem z "nabijaniem powietrza na maxa na zegarze i nie spuszczaniem". Może to być spowodowane regenerowanym zaworem lub nieprawidłowym działaniem osuszacza. W przypadku problemów z brakiem hamulca nożnego na trzeciej osi podwieszanej, należy sprawdzić hamulce 2 i 3 osi, oraz kable na 1 tylnej osi w sterowniku FR (kostka X3, pin 5 przewód liliowy i pin 9 przewód liliowo-biały).
Zaciski hamulca typu V-Brake: Regulacja Krok Po Kroku!
Problem z pedałem hamulca i jego twardnieniem
W niektórych Actrosach, np. 1843 z 2001 roku, pojawia się komunikat "zmiana zachowania podczas jazdy: hamowanie". Gdy komunikat świeci na żółto, jest to stan normalny, ale gdy zaświeca się na czerwono, pedał hamulca staje się twardy. Wyłączenie i ponowne uruchomienie silnika zazwyczaj rozwiązuje problem na pewien czas. Inne zgłoszenia mówią o miękkim pedale hamulca rano po odpaleniu, co skutkuje bardzo słabym hamowaniem. Po zgaszeniu i ponownym uruchomieniu silnika, po naciśnięciu pedału hamulca słychać przekaźnik w skrzynce bezpieczników, a hamulce stają się skuteczne.
Inne aspekty układu hamulcowego i pokrewnych systemów
Ważne jest, aby pamiętać, że układ hamulcowy w Actrosie jest ściśle powiązany z innymi systemami pojazdu, takimi jak skrzynia biegów, sprzęgło i pneumatyka. Problemy z hamulcami mogą mieć swoje źródło w tych układach:
- Brak pełnego ciśnienia roboczego w zbiornikach powietrza (powinno być dobite na full, co najmniej 10 bar).
- Nieszczelności w układzie pneumatycznym (np. siłowniki dwukomorowe).
- Uszkodzenia wiązki elektrycznej przy zamku maski, co w niektórych seriach Actrosa demolowało kable.
- Awaria siłownika sprzęgła, siłowników biegów lub siłownika zakresów w skrzyni biegów, co może powodować błędy GS-5 i problemy z znikającymi biegami.
- Zapowietrzenie pompy hydraulicznej sprzęgła lub nieszczelność siłownika sprzęgła.
- Problem z czujnikiem pedału hamulca, przepustnicą lub systemem wtrysku paliwa (błąd 1220 w Oplu, ale może dotyczyć podobnych zasad w Actrosie).
W przypadku Actrosa z rocznika 1999, problemy z oporami toczenia i przegrzewaniem tarcz mogą świadczyć o niepuszczających hamulcach. Tarcze mogą stawać się czerwone, a po wymianie problem może powrócić. Diagnostyka komputerowa (np. za pomocą Star Diagnozy) jest niezbędna do precyzyjnego określenia usterki.