Pożniwne zwalczanie chwastów w ściernisku jest gwarantem uzyskania odpowiednich warunków bytowych dla rośliny następczej. Chwasty na polu to problem, z którym rolnicy zmagają się każdego roku. Konkurują one z uprawami o światło, wodę i składniki odżywcze, utrudniając rozwój roślin, obniżając jakość plonów i wydłużając czas ich dojrzewania. Dodatkowo, z roku na rok walka z chwastami staje się trudniejsza, nie tylko z powodu ich rosnącej odporności, ale także z uwagi na coraz większe ograniczenia w stosowaniu chemicznych środków ochrony roślin.
Metody odchwaszczania ścierniska - chemiczne czy mechaniczne?
Odchwaszczanie chemiczne
Metoda chemiczna polega na zastosowaniu nieselektywnego herbicydu, który skutecznie eliminuje większość gatunków chwastów znajdujących się w ściernisku. Obecnie do zwalczania chwastów po zbiorze rośliny uprawnej, głównej, czyli w tzw. ściernisku, zarejestrowana jest jedna substancja czynna - glifosat.
- Glifosat jest pobierany przez zielone części roślin (liście, zielone pędy i niezdrewniałą korę).
- Pierwsze objawy działania glifosatu (chlorozy i więdnięcie) widoczne są po upływie 7-10 dni.
- Wysoka temperatura i silne nasłonecznienie wydatnie przyspieszają działanie glifosatu.
Chcąc ograniczyć zużycie glifosatu na jednostkę powierzchni o około 25-30%, można do cieczy użytkowej dodać środek wspomagający, tzw. adiuwant. Nie tracąc przy tym na skuteczności działania, a wręcz nieco przyspieszając jego efekt, skracamy czas od zastosowania glifosatu do rozpoczęcia uprawy następczej. Zwalczanie chwastów na ścierniskach z wykorzystaniem glifosatu to mało skomplikowany i szybki sposób ich ochrony.
Plantator ma do dyspozycji również herbicyd Kileo 400 SL (w dawce 3,0-4,0 l/ha), który oprócz glifosatu zawiera dodatkowo 2,4-D. Niewątpliwą zaletą tego środka jest to, że pierwsze efekty jego działania w postaci deformacji liści i pędów są widoczne już po upływie 2-4 dni, a całkowite zniszczenie chwastów następuje po upływie 21 dni od momentu wykonania oprysku.
Odchwaszczanie mechaniczne - rosnąca popularność
Wiele gospodarstw coraz częściej rezygnuje ze środków chemicznych na rzecz bardziej ekologicznych i długofalowo opłacalnych metod walki z chwastami. Dbałość o mikrobiologię gleby, minimalizacja ingerencji chemicznej oraz poprawa struktury gruntu to obecnie priorytety dla wielu nowoczesnych rolników. Jedną z najskuteczniejszych odpowiedzi na te potrzeby jest mechaniczne odchwaszczanie, realizowane za pomocą maszyn rolniczych takich jak brony talerzowe, agregaty uprawowe czy chwastowniki.
Metoda mechaniczna oparta jest na wykorzystaniu zespołu różnych uprawek pożniwnych. Podstawowym zabiegiem jest wykonanie płytkiej podorywki pługiem podorywkowym lub kultywatorem podorywkowym. Po kilku lub kilkunastu dniach od wykonania tego zabiegu następują wschody chwastów, które niszczymy, wykonując kolejne zabiegi mechaniczne z wykorzystaniem biernych narzędzi, np. różnego rodzaju bron (chwastowników) czy kultywatorów, lub czynnych narzędzi (np. glebogryzarki).
Kolejna możliwość to wykonanie podorywki pogłębionej (np. broną talerzową) bezpośrednio po żniwach, która skutecznie niszczy gatunki chwastów piętra niskiego, często jeszcze przed ich owocowaniem. Niszczy także chwasty piętra wysokiego, które zostały tylko przycięte podczas zbioru.
InProducts - urządzenie do odchwaszczania RIPAGREEN
Termin wykonywania zabiegów mechanicznych
Na zachwaszczenie pola ma również wpływ termin wykonywania podorywki w ciągu doby. Wielu gatunkom chwastów wystarczy krótki "impuls" świetlny, aby ich nasiona zostały pobudzone do kiełkowania (tzw. nasiona fotoblastycznie dodatnie). Wykonanie zabiegów mechanicznych tylko nocą może spowodować spadek liczebności nasion chwastów kiełkujących w wyniku impulsu świetlnego, jednocześnie prowokując wzrost liczby gatunków rozmnażających się wegetatywnie lub kiełkujących tylko nocą. Należy jednak pamiętać, że wykonywanie zabiegów mechanicznych nocą lub w zaciemnieniu nie ograniczy glebowego banku nasion, a jedynie przesunie w czasie proces kiełkowania nasion chwastów.
Dylemat rolnika: chemia czy mechanika?
Jeżeli w ściernisku występują głównie gatunki chwastów rocznych, najczęściej przeprowadza się zabieg mechaniczny. Wykorzystuje się pług podorywkowy, glebogryzarkę bądź agregat ścierniskowy składający się z narzędzi czynnych i biernych, które skutecznie zwalczają takie zachwaszczenie i przy okazji dobrze doprawiają wierzchnią warstwę gleby.
Do niedawna najczęściej stosowano herbicydy - skuteczne, szybkie, ale coraz droższe i coraz bardziej ograniczane przez regulacje unijne. Co więcej, niewłaściwe zastosowanie może zaszkodzić roślinom uprawnym i środowisku. Dobrze dobrany preparat musi uwzględniać wiele czynników - od rodzaju gleby, przez fazę rozwoju chwastów, aż po temperaturę. To wszystko czyni ten proces bardziej skomplikowanym niż mogłoby się wydawać.
Dlatego coraz więcej gospodarstw rolnych zwraca się ku alternatywom, takim jak mechaniczne usuwanie chwastów. Jest to nie tylko odpowiedź na rosnące ceny i ograniczenia w użyciu chemii, ale też świadomy wybór w kierunku zrównoważonego rolnictwa.
Agregat ścierniskowy - wielofunkcyjne narzędzie w walce z chwastami
Agregat ścierniskowy to wielofunkcyjne narzędzie rolnicze przeznaczone do uprawy gleby bezpośrednio po zbiorze roślin. Najczęściej składa się z zębów roboczych (redlic), talerzy uprawowych, wału dogniatającego oraz ramy zawieszenia. Taka konstrukcja umożliwia jednoczesne wykonywanie kilku operacji agrotechnicznych podczas jednego przejazdu maszyny.
Jak działa agregat ścierniskowy?
Zęby robocze (redlice) są odpowiedzialne za penetrację gleby, spulchnianie i mieszanie z resztkami roślinnymi. Wał dogniatający to ostatni element roboczy, którego rolą jest wyrównanie powierzchni pola, ugniatanie gleby i ograniczenie parowania wody. Wały występują w różnych wersjach.
Agregaty ścierniskowe stanowią kompaktową i bardziej zaawansowaną wersję bron. Każdy talerz osadzony jest na własnej ułożyskowanej piaście (w bronach na wspólnym wale), co pozwala na zmniejszenie odległości między nimi i zwiększenie kąta natarcia. W porównaniu z bronami, agregaty lepiej wypadają również pod względem wydajności mieszania warstwy ziemi i precyzji ustawienia głębokości, pozwalają też uniknąć powstawania bruzd w glebie. Poza tym umożliwiają lepsze rozdrobnienie perzu i zapobiegają jego dalszemu ukorzenianiu.
Korzyści z użytkowania agregatu ścierniskowego
Agregat ścierniskowy jest odpowiedzią na wiele problemów pojawiających się po żniwach. Skutecznie przygotowuje glebę do kolejnych upraw, poprawiając jej strukturę, zatrzymując wilgoć i wspierając proces rozkładu resztek pożniwnych.
- Skuteczność w walce z resztkami pożniwnymi: Po zbiorach roślin na powierzchni pola pozostają łodygi, liście, plewy oraz inne pozostałości. Ich pozostawienie bez wymieszania z glebą może prowadzić do rozwoju chorobotwórczych drobnoustrojów, utrudniać siew i zaburzać strukturę gleby. Agregat efektywnie miesza rozdrobnioną słomę z glebą, zwykle przyjmując 2 cm głębokości na tonę słomy.
- Zwiększenie efektywności uprawy: Zęby robocze agregatu głęboko spulchniają glebę, poprawiając jej strukturę, przepuszczalność wodną i powietrzną. Dzięki temu zmniejsza się ryzyko zaskorupienia gleby, czego wynikiem jest poprawa warunków wzrostu roślin uprawianych w kolejnych sezonach.
- Zatrzymanie wody opadowej i ograniczenie parowania: Zastosowanie wału dogniatającego oraz równomierne wymieszanie ścierniska z ziemią przyczynia się do ograniczenia parowania i zatrzymania wody opadowej. Uprawa ścierniska to bardzo ważny element przygotowania stanowiska pod kolejną uprawę. Aby zapobiec niedoborom wody, należy bezpośrednio po żniwach przerwać kapilary glebowe przenoszące ją z głębszych warstw gleby w górę.
- Wyrównanie pola: Użycie agregatu ścierniskowego pomaga lepiej wyrównać pole, co ułatwia kolejne siewy.
- Walka z chwastami i szkodnikami: Agregat ścierniskowy skutecznie wzmaga szybkie wschody nasion chwastów i samosiewów zbóż, jednocześnie umożliwiając ich zniszczenie. Chwasty, zwłaszcza wieloletnie, ukorzeniają się bardzo głęboko, pobierając wodę i składniki pokarmowe, co pogarsza warunki wegetacji dla roślin uprawnych. Ponadto, wiele chorób i szkodników przenosi się za ich pośrednictwem.
- Redukcja kosztów i czasu: Agregaty mogą być doposażone w siewnik poplonu, co pozwala zmniejszyć liczbę przejazdów i zredukować zużycie paliwa. Większe głębokości pracy elementów roboczych wpływają znacząco na wzrost zużycia paliwa, a tym samym kosztów zabiegu, dlatego optymalne jest płytsze zerwanie ścierniska.
Kiedy najlepiej używać agregatu ścierniskowego?
Najlepiej jest użyć agregatu ścierniskowego zaraz po zakończeniu żniw. Wykonanie tzw. uprawki pożniwnej w ciągu kilku dni po zbiorze minimalizuje ryzyko straty wilgoci w glebie i inicjuje proces mineralizacji resztek organicznych.
Wielu rolników wykonuje dwa przejazdy agregatem:
- Pierwszy przejazd: płytki (od 5 do 10 cm) zaraz po zbiorze. Celem jest zerwanie ścierniska, aby zapobiec przedostaniu się osypanego ziarna zbóż i nasion chwastów do głębokich warstw gleby oraz nie spowodować głębokiego jej przesuszenia.
- Drugi przejazd: głębszy (do 25 cm) po kilkunastu dniach, gdy resztki są już częściowo rozłożone. Drugą uprawkę należy przeprowadzić w zależności od warunków pogodowych i tempa wschodów zestawu gatunkowego chwastów, od 7 do nawet 20 dni po pierwszej uprawce. Dotyczy to szczególnie pól po zbiorze rzepaku ozimego, na których nasilenie samosiewów tego gatunku jest bardzo duże.
W przypadku rozsiewania wapna na ściernisko, stosowanie agregatu w dwóch zabiegach jest szczególnie korzystne, umożliwiając szybkie wprowadzenie wapnia i odkwaszenie gleby w warstwie 0-10 cm.
Rodzaje maszyn do mechanicznego odchwaszczania
Do mechanicznego usuwania chwastów można wykorzystać różne typy maszyn rolniczych, w zależności od uprawy i warunków polowych.
Chwastowniki
Zbudowane z gęsto rozmieszczonych zębów sprężynowych, delikatnie wzruszają wierzchnią warstwę gleby, wyrywając chwasty bez szkody dla roślin. Sprawdzają się w zbożach, kukurydzy, rzepaku, warzywach i na użytkach zielonych.
Brona chwastownik THOR (AWEMAK)
Rolnicy stawiający na uprawy ekologiczne docenią bronę chwastownik THOR, która zapewnia mechaniczne odchwaszczanie w sposób delikatny, ale skuteczny. Wyposażona jest w trzy niezależne sekcje robocze, w tym rzędy zębów sprężystych o różnych średnicach (12 mm i 9 mm), które pozwalają na precyzyjne dostosowanie intensywności pracy. Brona może być stosowana zarówno na użytkach zielonych, jak i polach uprawnych. Wyrównuje teren, napowietrza glebę i eliminuje chwasty w fazie kiełkowania. Dodatkowym atutem jest możliwość pracy z siewnikiem pneumatycznym, co pozwala na podsiew trawy lub nawożenie podczas jednego przejazdu.
Brony talerzowe
Dzięki systemowi talerzy roboczych o dużej średnicy skutecznie tną resztki pożniwne i podcinają chwasty. Podczas pracy talerze zagłębiają się w glebę, odcinając chwasty od korzeni i mieszając je z glebą. Talerzówki sprawdzają się doskonale w zabiegach ścierniskowych oraz w wiosennym odchwaszczaniu gleby po zimie, zwłaszcza przy dużej ilości resztek i w uprawach bezorkowych. Brony talerzowe nie powinny być używane na polach, na których występuje perz lub chwasty głęboko korzeniące się.
Brona talerzowa Ozyrys BTB (AWEMAK)
Model Ozyrys BTB to nowoczesna brona talerzowa zaprojektowana z myślą o precyzyjnej i szybkiej pracy nawet w trudnych warunkach glebowych. Wyposażona jest w dwa rzędy wzmacnianych talerzy 560 mm, gumowe zabezpieczenie talerzy oraz bezstopniową regulację głębokości roboczej. Maszyna dostępna jest w szerokościach od 2,5 m do 4 m i może być konfigurowana z różnymi wałami doprawiającymi, co pozwala dostosować ją do indywidualnych potrzeb gospodarstwa. Dzięki odpowiedniemu rozstawowi talerzy (88 lub 100 cm) brona doskonale miesza wierzchnią warstwę gleby, uniemożliwiając chwastom ponowny wzrost i poprawiając jakość podłoża pod przyszłe zasiewy. Jej mocna rama, nowoczesne piasty bezobsługowe i opcjonalne oświetlenie LED czynią z niej uniwersalną i niezawodną maszynę.
Agregaty uprawowe (w tym agregaty ścierniskowe)
Oferują szerokie zastosowanie w płytkiej uprawie, skutecznie mieszają resztki pożniwne z glebą i kruszą skorupę glebową. W wyniku tych działań poprawiają napowietrzenie i strukturę gleby, a jednocześnie utrudniają rozwój chwastów, zwłaszcza w pierwszych fazach ich wzrostu.
Agregat ścierniskowy OBALIX (AWEMAK)
Dla gospodarstw, które szukają rozwiązania umożliwiającego nie tylko walkę z chwastami, ale również intensywną uprawę i przygotowanie pola po zbiorach, idealnym wyborem będzie agregat ścierniskowy OBALIX. Łączy on funkcje talerzowania, spulchniania i mieszania gleby w jednym przejeździe. Wyposażony jest w dwa rzędy zębów, talerze doprawiające o średnicy 460 mm oraz wał rurowy 500 mm. Duży prześwit pod ramą oraz szeroko tnące podcinacze sprawiają, że maszyna radzi sobie z resztkami pożniwnymi i zbitą glebą bez ryzyka zapychania. OBALIX pozwala na głębokie spulchnianie gleby, co nie tylko niszczy systemy korzeniowe chwastów, ale też poprawia mikroklimat gleby i wspiera rozwój pożytecznych mikroorganizmów.
Agregaty Ścierniskowe Agro-Line
Agregaty Ścierniskowe Agro-Line są zbudowane z myślą o długoletniej pracy w każdych warunkach. Kultywator podorywkowy Agro Line to urządzenie montowane przy użyciu 3-punktowego układu zawieszenia ciągnika. Za podcinanie i mieszanie resztek pożniwnych odpowiedzialne są zęby sztywne, które są mocowane do ramy kultywatora w dwóch rzędach. Dodatkowo zamontowano kroje tarczowe i wał strunowy, które kruszą i wyrównują warstwę gleby. Do budowy agregatu wykorzystano kształtowniki i płaskowniki z utwardzonej stali, natomiast wał strunowy wykonany został z płaskowników i rur grubościennych. Maszynę można wyposażyć w zabezpieczenie śrubowe lub spiralne. Agregaty Ścierniskowe Agro Line sprzedawane są w wielu opcjach, które różnią się przede wszystkim szerokością, a tym samym ilością grządzieli.
Brona talerzowa czy agregat ścierniskowy?
Wybór między broną talerzową a agregatem ścierniskowym nie jest łatwy. Brona talerzowa oferuje mniejsze możliwości (różnice są widoczne przede wszystkim w głębokości cięć), ale generuje niższe koszty - zarówno zakupu, jak i eksploatacji. Agregat z kolei lepiej spulchnia glebę i może być wykorzystywany jako zestaw uprawowo-siewny. Ponadto agregaty ścierniskowe lepiej rozdrabniają perz i zapobiegają jego dalszemu ukorzenianiu.
tags: #agregat #scierniskowy #odchwaszczanie