Agregaty Siewne Bierne: Wszechstronne Rozwiązania w Uprawie Gleby

W rolnictwie nieustannie dąży się do optymalizacji procesów pracy, co jest możliwe dzięki zastosowaniu agregatów uprawowych. Te złożone z kilku narzędzi roboczych maszyny pozwalają na oszczędność czasu i redukcję kosztów produkcji rolnej, jednocześnie zwiększając jej efektywność. Agregaty uprawowe to narzędzia wszechstronne, znajdujące zastosowanie w różnych systemach upraw, od tradycyjnego, płużnego, po nowoczesne metody, takie jak uprawa bezorkowa. W tradycyjnej uprawie płużnej agregaty używane są głównie do podorywki ściernisk i przygotowania gleby przed siewem. Współczesne rolnictwo stawia na skracanie zabiegów agrotechnicznych, co wymaga coraz lepszych konstrukcji agregatów oraz wałów. Jest to szczególnie istotne, gdy wielu rolników przechodzi na technologie bezorkowe. W takim podejściu odpowiednio dobrane zestawy uprawowe są kluczowe dla wielkości plonów.

Rola agregatów uprawowo-siewnych w nowoczesnym rolnictwie

Zalety łączenia uprawy i siewu w jeden zabieg agrotechniczny dostrzegli zarówno rolnicy, jak i producenci maszyn. Wykonanie uprawy przedsiewnej jak i siewu w jednym przejeździe pozwala zaoszczędzić czas, jak również ogranicza nadmierne ugniatanie gleby. Dzięki połączeniu agregatu z siewnikiem rolnik nie przesusza nadmiernie gleby, przez co poprawia się kiełkowanie nasion i wschody roślin. Agregaty uprawowo-siewne dodatkowo umożliwiają zminimalizowanie ryzyka związanego z kapryśnymi warunkami meteorologicznymi - w przypadku nagłych opadów, jeśli agregat uprawowy nie zdąży przeprowadzić siewu na całym gospodarstwie, konieczne będzie następnego dnia po raz kolejny przygotowanie gleby pod zasiew. Producenci agregatów uprawowo-siewnych oferują je w wersji z roboczymi elementami biernymi (brona talerzowa bądź kultywatory z zębami sztywnymi lub sprężynowymi) oraz aktywnymi. Jedne i drugie rozwiązania mają wady i zalety, a także są proponowane dla określonych warunków glebowych.

Agregat bierny - charakterystyka i zastosowanie

Agregat bierny to urządzenie będące urzeczywistnieniem idei stworzenia konstrukcji uprawowej o niskiej masie i zwartej budowie. Jest on przeznaczony na lekkie gleby. Ekonomiczny w zakupie, szybki w pracy i oszczędny w użytkowaniu, znakomicie sprawdza się na glebach lekkich i wcześniej dobrze przygotowanych. Bierne rozwiązania w agregatach przedsiewnych charakteryzują się licznymi zaletami, a maszyna nie wymaga żadnej przekładni, jak ma to miejsce w bronach wirnikowych.

Budowa i elementy robocze agregatu biernego

W agregatach biernych zestawione w dwóch (opcjonalnie w trzech) sekcjach zęby ze stali sprężynującej dbają o uzyskanie efektu maksymalnego rozkruszenia brył ziemi. Zakończone są one redliczkami z dwustronnym ostrzem, co automatycznie wydłuża okres ich użytkowania. Zastosowanie bliźniaczego układu siłowników sterujących hydropakiem daje dużą stabilność zarówno w prowadzeniu zaczepionego siewnika po polu, jak i podczas transportu siewnika w położeniu górnym. Budowę wału uzupełnia wał, dzięki któremu ustawia się głębokość roboczą maszyny; na wale spoczywają też mocowania do siewnika nabudowanego.

Konstrukcja agregatu biernego, na przykład Sulky CULTILINE VR, jest oparta na solidnej nośnej ramie dwubelkowej (100 x 100 x 6,3 mm grubości), która utrzymuje stabilność maszyny podczas dużej prędkości pracy. Dzięki trzem rzędom zębów uzyskano bardzo dobry prześwit. Agregat bierny może być również wyposażony we włókę niwelującą, która wyrówna powierzchnię gleby przed przejazdem zębów sprężystych, lub w spulchniacze śladów kół ciągnika, z zabezpieczeniem non-stop. Krótki zestaw uprawowo-siewny z siewnikiem nabudowanym to mniejsze obciążenie tylnego podnośnika ciągnika. Zestawy uprawowo-siewne bierne wykorzystujące wydźwig hydrauliczny do unoszenia siewnika zawieszanego ułatwiają przeprowadzanie nawrotów na polu i transport drogami publicznymi. Zestawy te są dostępne w szerokościach roboczych 3,0 i 4,0 m.

Rodzaje wałów w agregatach biernych

Agregaty bierne mogą być wyposażone w różne typy wałów, które mają kluczowe znaczenie dla efektu końcowego uprawy i siewu:

• Wał Strunowy Ząbkowany
• Wał Rurowy: Ekonomiczny i przystosowany do gleb wysuszonych, wrażliwych lub z grudami. Ten typ wału pozostawia wiele małych grudek na powierzchni, co może być interesujące na glebach wrażliwych lub z tendencją do tworzenia skorup.
• Wał Packer: Dzięki wzmocnionym łożyskom Ø 60 mm, został specjalnie dostosowany do współpracy z siewnikiem typu nabudowanego. Wały SULKY PACKER są uniwersalne, pracują bez zapychania się nawet w wilgotnych warunkach. Wyposażone są w długie zęby wału (zapewniające rozgniatanie grudek, docisk, stabilność na zboczach) oraz w skrobaki z centralną i indywidualną regulacją, specjalnie hartowane, aby zachować długą trwałość.
• Wał Crosskill
• Wał Tracker: Faworyzuje podsiąk kapilarny na rzędach dzięki silnemu dociskowi, przeprowadzanemu przez pierścienie. Ich rozstaw odpowiada dokładnie rozstawowi sekcji wysiewających siewnika. Siew odbywa się w strefie ugniecionej gleby dla dobrego utrzymania głębokości wysiewu. Bruzdy uformowane przez wał ułatwiają umieszczenie ziarna. Zachowuje się równą głębokość wysiewu, a w kontakcie z wilgocią łączy się wszystkie warunki do osiągnięcia doskonałego rezultatu.
• Wał Gumowy Gravity: W trudnych warunkach pracy wał GRAVITY umożliwia wysiew na każdej glebie niezależnie od prędkości jazdy. Silny i jednorodny docisk na całej szerokości faworyzuje podsiąk kapilarny dla zapewnienia optymalnego kiełkowania. Wał znakomicie nadaje się do siewu na warstwie mulczowej dzięki silnej zdolności do samooczyszczania (dzięki zastosowaniu elastycznego kauczuku).

Agregaty bierne Sulky Cultiline VR mogą być wyposażone w wał kruszący rurowy, wał ugniatający packer, ugniatający wał trapezowy pełny Tracker, a od 2020 roku również w wał gumowy o średnicy 520 mm. Wszystkie agregaty bierne i aktywne SULKY CULTILINE są poddawane licznym "torturom" na specjalnie przygotowanych, zakamienionych polach testowych.

Porównanie agregatów biernych i aktywnych

W uprawie przedsiewnej stosowane są zarówno agregaty bierne, jak i czynne. Pytanie, co wybrać - agregat aktywny czy bierny - nie ma jednoznacznej odpowiedzi i zależy od wielu czynników, przede wszystkim od typu gleby i warunków pracy.

• Agregaty aktywne: Zazwyczaj kojarzone są z pracą na ciężkich glebach. Często wyposażone w brony wirnikowe, są szczególnie przydatne na glebach zwięzłych lub w trudnych warunkach uprawowych, jak ugory czy ścierniska po roślinach motylkowych. Choć wymagają one większej mocy ciągnika, ich efektywność w spulchnianiu ziemi jest nieoceniona. Jedną z głównych zalet aktywnych kombinacji uprawowo-siewnych jest ich zdolność do efektywnej pracy na polach z dużą ilością resztek pożniwnych. Szczególnie cenna jest jednak ich umiejętność rozbijania twardych brył ziemi, co jest nieocenione zwłaszcza przez rolników pracujących na ciężkich glebach. Wykonanie zabiegu agregatem czynnym uda się za pomocą jednego przejazdu. Wielu producentów bron wirnikowych stosuje przekładnie w swoich maszynach, co pozwala na uzyskiwanie różnych prędkości obrotowych dla wirników. Rolnicy, którzy posiadają lekkie ziemie, powinni wybrać brony wirnikowe wyposażone w krótsze zęby (27 cm) oraz skonfigurować zestaw z wałami rurowymi lub oponowymi. Przy pracy na różnych typach gleb pomocne może okazać się także wyposażenie bron w belki wyrównujące (włóki), które są montowane zarówno przed, jak i za wirnikami. Regulacja wysokości tych belek umożliwia kontrolę stopnia mieszania i kruszenia gleby przez wirniki, co pozwala dostosować pracę maszyny do konkretnych warunków polowych.
• Agregaty bierne: Są tańsze w zakupie i użytkowaniu, a ich prosta budowa sprawia, że jest w nich "praktycznie nie ma co się zepsuć". Świetnie sprawdzają się na glebach lekkich i średniozwięzłych. Niektórzy użytkownicy twierdzą, że ciężki agregat bierny (minimum 1,5 tony na metr szerokości roboczej) może uprawić nawet ciężką ziemię równie dobrze jak aktywny, pod warunkiem równego zaorania pola. Jednakże, na glebach bardzo ciężkich, gliniastych lub mokrych, efektywność agregatu biernego może być ograniczona. Doświadczenia rolników wskazują, że na mokrej glinie czy borowinie często niezbędny jest przejazd talerzówką, a następnie dwukrotny przejazd ciężką broną, co zwiększa liczbę zabiegów.

Niezależnie od wyboru - czy to lekkie, średnie, czy ciężkie brony - warto zwrócić uwagę na szerokie możliwości ich konfiguracji, na przykład zastosowanie systemów szybkiej wymiany zębów.

Konfiguracje i wyposażenie agregatów uprawowo-siewnych

Agregaty uprawowo-siewne dostępne są w różnych wersjach, uwzględniających również wielkość gospodarstw. Wybór rodzaju agregatu uprawowo-siewnego jest uzależniony od mocy dostępnego ciągnika oraz wielkości zasiewanego areału.

1. Zestawy zawieszane: Są to połączenia agregatu uprawowego i siewnika za pomocą trzypunktowego łącza sztywnego lub ruchomego, jakim jest hydropack. Takie zestawy można rozłączać, a maszyny wykorzystywać oddzielnie, co jest przydatne, kiedy w gospodarstwie uprawiane są różne gatunki roślin. Wtedy agregat uprawowy można zamiennie sprzęgać z siewnikiem uniwersalnym i punktowym, czy nawet sadzarką.
2. Agregaty nabudowywane: Składają się z oddzielnych maszyn.
3. Przyczepiane agregaty uprawowo-siewne: Wersja z w pełni zintegrowaną sekcją uprawową oraz siewnikiem najczęściej pneumatycznym (dostępne są także wersje z siewnikiem mechanicznym). Tego typu zestawy mają bardzo pojemne i często dzielone zbiorniki, dzięki czemu można wysiewać zarówno nasiona, jak i nawozy mineralne.

Sekcje robocze agregatów uprawowo-siewnych

Niezależnie od typu maszyny, najczęstszym wyposażeniem agregatów uprawowo-siewnych są sekcje bierne talerzowe lub zębowe.

• Sekcje talerzowe (brony talerzowe): Są powszechnym wyposażeniem agregatów uprawowo-siewnych. Dobrze mieszają glebę i mają stosunkowo niewielkie zapotrzebowanie mocy. Ponadto nadają się na pola z dużą ilością resztek pożniwnych. Talerzówki mają zastosowanie zarówno w uprawie klasycznej, jak i uproszczonej. Z ich wykorzystaniem można wykonywać siew po wcześniejszym zabiegu wykonanym agregatem ścierniskowym lub podorywkowym. Sekcje uprawowe sprawdzają się również na cięższych rodzajach gleb. Jednakże agregaty talerzowe są dłuższe i cięższe w porównaniu z zestawami zębowymi, stąd też wymagają ciągników zarówno wyższej mocy, jak i z większym udźwigiem podnośnika. Niezbędnym wyposażeniem sekcji talerzowej są wały ugniatające; najczęściej wykorzystywane są wały strunowe, jednak producenci agregatów uprawowo-siewnych stosują także inne wały.
• Sekcje zębowe: Obejmują kultywator wyposażony w zęby sprężynowe z włóką i wałem strunowym. Taka sekcja ma zastosowanie jedynie w uprawie przedsiewnej i jest zalecana szczególnie na gleby lekkie oraz piaszczyste. Na cięższe gleby przeznaczone są zęby sprężynowe o grubszym przekroju z częścią sprężynującą, wzmocnioną dodatkową sprężyną. Warto mieć na uwadze, że na glebach zbyt wilgotnych sprężyste zęby przyczyniają się do pogorszenia struktury gleby. Ponadto nie sprawdzają się one na polach z dużą ilością resztek pożniwnych. W takich przypadkach zalecane są kultywatory wyposażone w zęby proste. Ich konstrukcja minimalizuje bowiem ryzyko zaczepiania się resztek roślin. Jednakże sztywne zęby gorzej spulchniają glebę.

Przegląd wybranych modeli agregatów biernych i uprawowo-siewnych

Przedstawiamy przegląd agregatów uprawowo-siewnych, od tych najprostszych, aż do najbardziej rozbudowanych.

Agregaty Gamatechnik

Maszyna produkowana przez firmę Gamatechnik należy do najprostszych agregatów sprzężanych z siewnikiem. Dostępne są jej różne szerokości od 2,5 do 4 m. Wybór szerokości uzależniony jest przede wszystkim od mocy ciągnika. Zapotrzebowanie na moc najmniejszego 2,5-metrowego agregatu to jedyne 60-70 KM przy wadze 630-810 kg; dla 2,7 m szerokości 70-90 KM (670-850 kg); dla 3 m szerokości 80-100 KM (710-890 kg); aż do największej 4-metrowej maszyny, która potrzebuje już ciągnika o mocy od 100 do 140 KM i waży od 880 do 1060 kg w zależności od wyposażenia.

W standardzie bierny agregat uprawowo-siewny firmy Gamatechnik posiada:

• belkę zaczepową III kategorii,
• wał przedni płaskownikowany ø 360 mm (płaskowniki skośne lub proste),
• 2 rzędy zębów uprawowych - do wyboru: ząb prosty lub ząb SU,
• dwusiłownikowy hydropack,
• wał tylny ø 500 mm (do wyboru: rurowy - 9 rur, bądź płaskownikowy - 12 płaskowników),
• podpory pod koła siewnika.

Agregat AMJ AGRO Atos Drive

Nowoczesny agregat Atos Drive to maszyna w wersji półzawieszanej, produkowana przez firmę AMJ AGRO. Jej przeznaczenie to zarówno uprawa pożniwna, jak i uprawa połączona z siewem. Integralną częścią agregatu jest wał oponowy zbudowany z 10 kół o wymiarach 700 mm i szerokości 270 mm, który stosowany podczas transportu na drodze oraz w czasie pracy maszyny ogranicza zapotrzebowanie mocy ciągnika. Powoduje on także zagęszczenie ziemi i pozwala na precyzyjne ustalenie głębokości pracy maszyny. Atos Drive ma 3 metry szerokości i waży 1810 kg. Pozwala przy tym na uprawę około 3 ha w ciągu godziny przy 10 km/h średniej prędkości zestawu.

W podstawowej wersji maszyna jest wyposażona w:

• wał oponowy i dyszel,
• talerze 560 mm,
• piastę obsługową (żeliwną),
• hydropak,
• ekrany boczne,
• hydrauliczną regulację wału,
• zaczep z wymiennymi kategoriami,
• gumowe amortyzatory.

Dodatkowo na zamówienie klienta, firma może zamienić piasty obsługowe na bezobsługowe żeliwne bądź stalowe oraz talerze - ze standardowych 560 mm na 510 mm, za dodatkową opłatą. Warto wspomnieć, że hydropak jest wyposażony w dwa siłowniki, a przy jego konstrukcji zastosowano belkę skrętną, która umożliwia równomierne podnoszenie i opadanie siewnika na glebę.

Agregat AGRO-TOM

Agregat produkowany przez firmę AGRO-TOM charakteryzuje się równomierną głębokością i wysoką jakością kruszenia gleby. Produkowany z wysokogatunkowej stali sprzęt sprawdza się zwłaszcza na glebach lekkich i średniozwięzłych. Producent oferuje nam różne szerokości od 2,2 do 4 m, ich wybór zależy od mocy ciągnika. Przy najmniejszej szerokości 2,2 m i wadze 1000 kg, idealnie sprawdziłby się traktor o mocy 50-70 KM. Właściciele mocniejszych ciągników o mocy, na przykład 100 KM, powinni zdecydować się na maszynę o szerokości 2,7 m i wadze 1300 kg. Największy 4-metrowy agregat dedykowany jest posiadaczom traktorów o mocy 130-160 KM, waży on 1900 kg.

Agregaty wyposażone są w dwa rzędy talerzy o średnicy 510 lub 560 mm. Standardowe wyposażenie zawiera piastę bezobsługową, boczne osłony oraz regulowane skrajne talerze. Dodatkowo można zaopatrzyć maszynę w wózek z dyszlem i sprzęgiem do siewnika, zgrzebło oraz hydrauliczną regulację głębokości. Na życzenie klienta, można wyposażyć agregat w wał dziewięciorurowy, dwunastorurowy, piętnastorurowy, packera, pierścieniowy, crosskilla, gumowy o średnicy 500 oraz daszkowy, teownikowy, dyskowy o średnicy 600 mm.

Jak wybrać odpowiedni agregat uprawowo-siewny?

Siewniki mogą być sprzężane z różnego rodzaju agregatami - talerzowymi czy też drapakowymi, biernymi lub aktywnymi. Mogą być zawieszane lub też półzawieszane o różnej szerokości i z różnym wyposażeniem. Rozwiązań jest wiele w zależności od typów gleb czy też wielkości areału. Wyspecjalizowane firmy konfigurują maszyny w zależności od życzeń klientów, którzy starają się dopasować maszyny do posiadanych przez siebie rodzajów gleb, ponieważ różne maszyny różnie sprawdzają się na glebach lekkich, średniozwięzłych i ciężkich. Wybór odpowiedniego agregatu powinien być podyktowany przede wszystkim warunkami panującymi w danym gospodarstwie, w tym mocą dostępnego ciągnika, wielkością zasiewanego areału oraz dominującym typem gleby. Należy też brać pod uwagę obecność resztek pożniwnych oraz wilgotność gleby.

tags: #agregat #siewny #bierny