Brony talerzowe to zaawansowane maszyny rolnicze, które odgrywają kluczową rolę w pracach na gospodarstwie rolnym, wykonując jedne z najcięższych zadań, takich jak cięcie i odwracanie wierzchniej warstwy roli. Dzięki nim dochodzi do dokładnego wymieszania i spulchniania gleby, co tworzy optymalne warunki do rozwoju roślin. Z tego powodu talerzówki zajmują wysokie miejsce w rankingu maszyn rolniczych, stanowiąc inwestycję, która zwraca się podczas eksploatacji.
Brony talerzowe stają się coraz bardziej popularne na polskich wsiach. Ich posiadanie znacznie ułatwia pracę w polu, ponieważ pełnią jednocześnie dwie funkcje: podorywkę i bronowanie. Zamiast wykonywać te zabiegi osobno, wystarczy jeden przejazd po polu z „talerzówką”, co pozwala zaoszczędzić czas i paliwo do ciągnika, umożliwiając obrobienie większej ilości ziemi w ciągu jednego dnia.
Właściwe Użytkowanie i Konserwacja Brony Talerzowej
Aby brona talerzowa zachowała swoją skuteczność przez długi okres czasu bez wystąpienia poważniejszych awarii, należy o nią właściwie dbać. Odpowiednia konserwacja jest niezwykle ważna, gdyż pomaga uniknąć problemów i nagłych awarii w sezonie.
Prawidłowe Przygotowanie Maszyny do Pracy
Właściwe użytkowanie brony talerzowej wymaga odpowiedniej wiedzy na temat jej stosowania w uprawie pożniwnej i przedsiewnej. Nie powinno się wykorzystywać brony w innym celu, niż dopuszczonym przez producenta, gdyż może to skutkować awarią nie tylko części, ale całego sprzętu. Ponadto, nie można wprowadzać samowolnych zmian w jej konstrukcji, gdyż niekompatybilne elementy prowadzą między innymi do wadliwego działania talerzówki.
Prawidłowe przygotowanie maszyny do pracy jest tak samo ważne, jak jej dokładne oczyszczenie z ziemi i resztek roślinnych po każdorazowym zabiegu. Wynika to z tego, że resztki roślinne nawijają się w punktach łożyskowania talerzy i wału doprawiającego, utrudniając im ruch. W konsekwencji przy następnym użyciu zbiera się ich więcej, doprowadzając nawet do całkowitego zablokowania ruchomych elementów maszyny w czasie pracy. Natomiast po zakończonym sezonie koniecznie należy uzupełnić uszkodzenia powłoki lakierniczej i zabezpieczyć pozostałe elementy przed korozją.
Konserwacja w Sezonie i po Zakończeniu Prac
Nawet przy właściwej eksploatacji brony talerzowej dochodzi do zużycia i uszkodzeń elementów roboczych, podobnie jak w przypadku każdej innej maszyny rolniczej. Dlatego bardzo istotną kwestią jest systematyczne sprawdzanie stanu technicznego poszczególnych części, które cechują się największą awaryjnością. Na taką kontrolę zasługują talerze, łożyska, tuleje łożyskowe i dystansowe, panewki, oprawy panewek, nakładki czy nakrętki. Kontrolując ich stan techniczny, zmniejszamy ryzyko wystąpienia innych awarii podczas stopniowego pogłębiania zniszczeń wpływających na jakość pracy.
Poza tym, należy pamiętać o głównych elementach brony talerzowej, takich jak rama, oś i piasty. Mimo że są najmniej awaryjne, potrzebują odpowiedniej konserwacji w postaci przesmarowania smarem. To pozwala skutecznie wyeliminować nieprawidłowe tarcie w ruchomych podzespołach maszyny i tym samym zwiększyć ich trwałość. Do metod pielęgnacji brony talerzowej zaliczamy także przesmarowanie elementów smarem, mając na celu zapobieganie zużyciu części już na początku sezonu. Przede wszystkim na szczególną uwagę zasługuje oś, na której znajdują się talerze do rozdrabniania gleby.
Po sezonie warto poświęcić czas na zabiegi konserwacyjne. Oczyśćmy maszynę z brudu i błota. Następnie warto całość pomalować farbą antykorozyjną, co znacznie przedłuży żywotność wszystkich elementów. W przypadku, gdy maszyna rolnicza nie ma podwójnej powłoki lakierniczej, chroniącej przed korozją - należałoby pomalować ją farbą antykorozyjną bezpośrednio po zbiorach lub orce.
film o talerzówce
Zalepianie się Talerzy: Przyczyny i Rozwiązania
Problem zalepiania się talerzy jest częstym wyzwaniem w pracy z agregatem talerzowym, zwłaszcza w specyficznych warunkach glebowych. Skuteczne radzenie sobie z nim wymaga zrozumienia przyczyn i odpowiedniego doboru ustawień maszyny oraz jej komponentów.
Czynniki Wpływające na Zalepianie się Talerzy
Rolnicy często zauważają problem zapychającego się wału, szczególnie w uprawie ścierniska. Jedną z głównych przyczyn jest za mała odległość wału od talerzy, co jest charakterystyczne dla wersji uprawowo-siewnych, a nie typowo ścierniskowych. Resztki roślinne nawijają się w punktach łożyskowania talerzy i wału doprawiającego, utrudniając im ruch, co w konsekwencji prowadzi do nagromadzenia się większej ilości resztek i zablokowania ruchomych elementów.
Innym aspektem jest typ gleby. Na glebach gliniastych istotne jest, aby talerze miały gładką strukturę, dzięki czemu glina nie będzie tak mocno przywierać do ich powierzchni, minimalizując ryzyko zalepiania.
Rozwiązania Problemu Zalepiania
Dobór Talerzy
Odpowiedni dobór talerzy do określonego typu prac jest kluczowy. Do prac ultrapłytkich i płytkich zalecane są talerze faliste, natomiast do mieszania i rozdrabniania resztek pożniwnych - talerze uzębione.
Główne rodzaje talerzy i ich przeznaczenie:
- Talerz gładki: Mniej zapycha się na glebach gliniastych.
- Talerz płaski
- Talerz wypukły z zębami typu TS oraz dużymi: Skuteczniejszy w mieszaniu resztek z ziemią.
- Talerz falisty (WAVE DISC, Minimum TillDisc):
- Pozwala na bardzo powierzchowną uprawę ścierniska.
- Minimalizuje straty wody na glebach suchych.
- Poprawia nośność gleby i zmniejsza tendencję do zaskorupiania się.
- Ogranicza erozję wodną i wietrzną dzięki pozostawianiu resztek na powierzchni.
- Pomaga w walce z chwastami odpornymi na herbicydy poprzez minimalną ingerencję w glebę.
- Zwiększa życie biologiczne w glebie.
- Zmniejsza zapotrzebowanie na moc ciągnika o 15% (w porównaniu do talerzy ustawionych pod kątem), co przekłada się na mniejsze zużycie paliwa.
- Na glebach wilgotnych i kleistych wyrzuca na powierzchnię mniej grudek.
- Może być rozstawiony w rzędach co 12,5 lub 16,7 cm, przy czym węższy rozstaw jest zalecany na gleby o wysokim potencjale plonowania, a szerszy na gleby ciężkie i wilgotne z dużą ilością resztek pożniwnych.
Parametry Talerzy i Ich Wpływ
Średnica, kąt natarcia oraz odległość talerzy w bronach mają kluczowe znaczenie dla jakości i efektywności pracy narzędzia.
Odległość między talerzami
Ma kluczowe znaczenie dla jakości i efektywności pracy. Aby osiągnąć optymalne efekty, warto dostosowywać odległość między talerzami w zależności od specyficznych warunków i potrzeb:
- Typ gleby: Na glebach cięższych, bardziej spoistych talerze umieszczone bliżej siebie mogą skuteczniej kruszyć bryły gleby.
- Zadanie: Jeśli celem jest głębsze przemieszczanie gleby, wówczas talerze umieszczone dalej od siebie będą mniej podatne na zatory.
- Rodzaj resztek roślinnych: W przypadku obecności dużych ilości resztek roślinnych talerze umieszczone dalej od siebie pomogą skuteczniej je zmieszać z glebą.
- Moc ciągnika: Im talerze są bliżej siebie, wymagana jest mniejsza moc ciągnika.
- Sprzęg do maszyn towarzyszących: Brony talerzowe z mniejszym rozstawem talerzy często mogą być łączone z siewnikami, tworząc zestaw uprawowo-siewny.
Średnica talerza brony
Ma kluczowe znaczenie dla jej działania w polu:
- Głębokość pracy: Średnica talerza wpływa na głębokość, na jaką brona może wchodzić w glebę.
- Zastosowanie: Mniejsze talerze mogą być bardziej odpowiednie do delikatnej uprawy lub tam, gdzie chcemy zachować pewne resztki na powierzchni gleby oraz do przygotowania pola pod siew. Większe elementy robocze mogą być bardziej odpowiednie do gruntownej uprawy i efektywniejsze przy mieszaniu resztek z ziemią.
Kąt pochylenia talerza
Odnośnie do kąta, pod którym talerze są ustawione w stosunku do kierunku jazdy oraz powierzchni gleby:
- Intensywność obróbki: Im większy kąt pochylenia talerza, tym intensywniejsza obróbka gleby.
- Głębokość pracy: Kąt pochylenia talerza wpływa na głębokość, na jaką wchodzą one w glebę.
- Zapychanie brony: W pewnych warunkach, zwłaszcza przy dużej ilości resztek na powierzchni, większy kąt pochylenia talerza może zwiększać ryzyko zapychania się brony.
Dobór odpowiedniego kąta pochylenia talerza będzie zależał od rodzaju gleby, obecności resztek roślinnych, celu obróbki, mocy ciągnika oraz innych czynników.
Optymalizacja Konstrukcji i Materiałów
Producenci maszyn, tak jak PÖTTINGER, stale modernizują formę, wielkość, kąt ustawienia i natarcia talerzy, aby zapewnić perfekcyjne zagłębianie, najlepszą gruzełkowatą strukturę i wymieszanie gleby. Zoptymalizowane osadzenie krojów, wysoka jakość materiału oraz duża średnica krojów to cechy, które przyczyniają się do długiego czasu użytkowania i odporności na uszkodzenia.
- Zoptymalizowane osadzenie krojów: Szerokie podparcie na zewnątrz zapewnia idealną amortyzację sił bocznych. Płaska powierzchnia w strefie mocowania talerza gwarantuje łagodne przejście z obszaru roboczego do śrub mocujących oraz stabilne mocowanie bez naprężeń. Śruby mocujące w strefie nie narażonej na zużycie zapewniają pewne mocowanie nawet na suchych i zakamienionych glebach, a śruby się nie luzują.
- Wysoka jakość materiału: Hartowany, ale jednocześnie elastyczny materiał sprawia, że przy kolizji z kamieniem nie dochodzi do uszkodzenia kroju.
- Duża średnica kroju: Zapewnia długi czas użytkowania i dłuższe okresy wymiany.
- Perfekcyjny kąt podcięcia: Optymalna relacja siły ciągu do skuteczności zagłębiania w glebie.
- Optymalna forma kroju z dziesięcioma zębami: Uniwersalne zastosowanie, prędkość robocza do 15 km/h, optymalne mieszanie mimo dużej średnicy kroju.
- Samoostrząca się krawędź tnąca zęba i talerza: Gwarancja perfekcyjnego zagłębiania.
- Lepsze obroty: Agresywniejsze zagłębianie i lepsze wymieszanie, tworzenie struktury gruzełkowatej, brak powstawania podeszwy.
Amortyzatory Gumowe i Kondycja Piast
Rolnicy testujący talerze zawsze przed każdym wyjazdem na pole sprawdzają kondycję piast, a przede wszystkim ich nasmarowanie. Ważne jest również, o czym wiele osób zapomina, sprawdzanie stanu amortyzatorów gumowych, z uwagi na bardzo częste uszkodzenia ram maszyn uprawowych. Pamiętaj, aby zawsze wymieniać komplet amortyzatorów na każdym ramieniu.
Wybór i Wymiana Części Zamiennych
W bronie talerzowej często dochodzi do zużycia elementów roboczych, dlatego warto posiadać w swoim warsztacie kilka zapasowych części, aby móc je natychmiast wymienić. W ten sposób unikniemy przerywania prac na polu i czekania na dostawę nowych komponentów.
Najbardziej Narażone na Zużycie Elementy
Najbardziej narażone na zużycie lub zepsucie są wklęsłe talerze, które odpowiadają za główną pracę na roli. Ich stopień zużycia zwiększa się w czasie eksploatacji maszyny lub ulegają pęknięciom przy napotkaniu większych kamieni w glebie. Drugą najczęściej wymienianą częścią brony talerzowej są łożyska, ponieważ są silnie obciążone podczas obracania wałów z talerzami. Z tego względu każdy rolnik powinien posiadać duży zapas części zamiennych, do których zaliczamy również osie, nakrętki, nakładki czy oprawy panewek.
Zasady Wymiany i Doboru
W razie niespodziewanego uszkodzenia brony talerzowej należy dysponować zestawem części zamiennych o wysokiej jakości i precyzji wykonania. W takim zestawie ponad wszystko powinny znajdować się ramy, łożyska i talerze. Jeśli chodzi o utratę pierwotnej wydajności i funkcjonalności pojedynczych talerzy, warto stosować zasadę, że wymieniamy cały rząd tarcz, a nie tylko uszkodzone elementy.
Ważne jest, aby wybierać części do brony talerzowej od zaufanych producentów. Wielu rolników zwraca uwagę głównie na cenę, przez co często dochodzi do kupienia słabej jakości zamienników, które psują się po zaledwie kilku przejazdach. Zaleca się szukanie części w asortymencie od sprawdzonych producentów, którzy oferują zamienniki do bron talerzowych po atrakcyjnej cenie, co faktycznie pozwoli pozbyć się problemu na dłuższy czas.