Agregat uprawowo-siewny to wyspecjalizowana maszyna rolnicza, która stanowi połączenie glebogryzarki, kultywatora, brony oraz siewnika. Obie czynności - uprawa i siew - wykonywane są jednocześnie, co przekłada się na efektywność, a także oszczędność czasu oraz paliwa. Zestawy uprawowo-siewne łączą agregat uprawowy (np. talerze, bronę, wały) z sekcją siewną, co skraca czas przejazdu i zmniejsza nierówności między uprawowe. Dla wielu gospodarstw agregat do uprawy przedsiewnej jest rozwiązaniem, które pozwala w jednym przejeździe doprawić glebę pod konkretną roślinę i od razu rozpocząć siew. Jest to kluczowe dla późniejszego rozwoju roślin.
Zalety i zasada działania agregatu uprawowo-siewnego
Agregat uprawowo-siewny umożliwia spulchnianie i wyrównywanie wierzchniej warstwy gleby, rozbijanie i kruszenie brył zaskorupiałej powierzchni pola, a także ugniatanie podłoża dla lepszego podsiąkania wód gruntowych. Wykorzystywany jest również do wyciągania chwastów rozłogowych, co pozwala w odpowiedni sposób przygotować pole do zasiewu. W tylnej części agregatu znajduje się siewnik, który równomiernie rozsiewa nasiona, co przekłada się na ich właściwy wzrost. Warto również podkreślić, że tego typu maszyny można wykorzystywać nie tylko do wysiewu nasion, ale również rozsiewania nawozów i skutecznego mieszania ich z glebą. Dobrze zaprojektowany agregat uprawowo-siewny z siewnikiem umożliwia zachowanie odpowiedniej głębokości siewu oraz równomierne rozmieszczenie nasion w glebie, co ma bezpośredni wpływ na wyrównanie wschodów i stabilność przyszłych plonów.
Wykorzystanie agregatu uprawowo-siewnego pozwala podnieść efektywność prac polowych dzięki jednoczesnemu uprawianiu gleby oraz zasiewowi nasion. Przekłada się to również na jakość uzyskanych plonów, ponieważ są one większe i lepsze, jeżeli gleba jest uprawiona w prawidłowy sposób, a nasiona rozsiane równomiernie.
Rodzaje agregatów uprawowo-siewnych i ich konfiguracje
Producenci agregatów uprawowo-siewnych oferują je w wersji z roboczymi elementami biernymi (brona talerzowa bądź kultywatory z zębami sztywnymi lub sprężynowymi) oraz aktywnymi. Jedne i drugie rozwiązania mają wady i zalety, jak również są proponowane dla określonych warunków glebowych. Agregaty uprawowo-siewne dostępne są w różnych wersjach, uwzględniających również wielkość gospodarstw.
Zestawy zawieszane i nabudowywane
- Zestawy zawieszane: Są połączeniem agregatu uprawowego i siewnika za pomocą trzypunktowego łącza sztywnego lub ruchomego, jakim jest hydropak. Takie zestawy można rozłączać, a maszyny wykorzystywać oddzielnie. Jest to przydatne, kiedy w gospodarstwie uprawiane są różne gatunki roślin. Wtedy to agregat uprawowy można zamiennie sprzęgać z siewnikiem uniwersalnym i punktowym czy nawet sadzarką.
- Agregaty nabudowywane: Składają się z oddzielnych maszyn.
- Przyczepiane agregaty uprawowo-siewne: To inna wersja z w pełni zintegrowaną sekcją uprawową oraz siewnikiem najczęściej pneumatycznym (dostępne są także wersje z siewnikiem mechanicznym). Tego typu zestawy mają bardzo pojemne i często dzielone zbiorniki, dzięki czemu można wysiewać zarówno nasiona, jak i nawozy mineralne.
Sekcje robocze
Niezależnie od typu maszyny, najczęstszym wyposażeniem agregatów uprawowo-siewnych są sekcje bierne talerzowe lub zębowe.
- Sekcje talerzowe (brony talerzowe): Są powszechnym wyposażeniem agregatów uprawowo-siewnych. Dobrze mieszają glebę i mają stosunkowo niewielkie zapotrzebowanie mocy. Ponadto nadają się na pola z dużą ilością resztek pożniwnych. Talerzówki mają zastosowanie zarówno w uprawie klasycznej, jak i uproszczonej. Z ich wykorzystaniem można wykonywać siew po wcześniejszym zabiegu wykonanym agregatem ścierniskowym lub podorywkowym. Sekcje uprawowe sprawdzają się również na cięższych rodzajach gleb. Jednakże agregaty talerzowe są dłuższe i cięższe w porównaniu z zestawami zębowymi, stąd też wymagają ciągników zarówno wyższej mocy, jak i z większym udźwigiem podnośnika. Niezbędnym wyposażeniem sekcji talerzowej są wały ugniatające, najczęściej wały strunowe, choć producenci stosują także inne.
- Sekcje zębowe: Obejmują kultywator wyposażony w zęby sprężynowe z włóką i wałem strunowym. Taka sekcja ma zastosowanie jedynie w uprawie przedsiewnej i jest zalecana szczególnie na gleby lekkie oraz piaszczyste. Na cięższe gleby przeznaczone są zęby sprężynowe o grubszym przekroju z częścią sprężynującą, wzmocnioną dodatkową sprężyną. Warto mieć na uwadze, że na glebach zbyt wilgotnych sprężyste zęby przyczyniają się do pogorszenia struktury gleby. Ponadto nie sprawdzają się one na polach z dużą ilością resztek pożniwnych. W takich przypadkach zalecane są kultywatory wyposażone w zęby proste. Ich konstrukcja minimalizuje bowiem ryzyko zaczepiania się resztek roślin. Jednakże sztywne zęby gorzej spulchniają glebę.
Agregat uprawowo-siewny talerzowy ASTRA
Agregat uprawowo-siewny talerzowy ASTRA przeznaczony jest do kruszenia, rozrywania i spulchniania gleby na głębokość ustalaną przez wał. Pozwala on znakomicie docisnąć ziemię z resztkami pożniwnymi, nawozem lub obornikiem. Przeznaczony jest do uprawy przedsiewnej, siewu, podsiewania łąk i pastwisk, uprawy pożniwnej i siewu poplonów. Głównymi elementami roboczymi maszyny są dwa rzędy talerzy o walcowanych ostrzach średnicy fi 510mm/ 560mm. Idealnie ustawiony kąt natarcia talerzy i regulowana odległość między rzędami talerzy wynosząca 90 lub 100 cm, pozwala na uzyskanie najlepszego efektu wymieszania resztek pożniwnych z ziemią. Ramiona z talerzami mocowane są do ramy amortyzatorami gumowymi (35x190mm) lub resorowymi (13x90mm), co zabezpiecza każde z ramion przed uszkodzeniem i pozwala na dokładne dopasowanie do nierówności gruntu. Dodatkowo regulowane ekrany boczne skutecznie ograniczają strefę odkładania ziemi przez talerze, dzięki czemu nie powstają koleiny w miejscu łączenia przejazdów.
Produkowany przez nas agregat uprawowo-siewny posiada wbudowany hydropak o profilu 80x60x6, który łatwo można połączyć z siewnikiem, co tworzy wydajny zestaw uprawowo-siewny o udźwigu 1300 kg. Agregat jest również dostępny w wersji półzawieszanej z wałem oponowym i dyszlem, który poza doprawianiem gleby w czasie pracy na polu spełnia też funkcję transportową.
Agregaty uprawowo-siewne Tolmet TYTAN
Agregaty uprawowo-siewne Tolmet TYTAN są przeznaczone do uprawy gleby z możliwością jednoczesnego siewu w jednym przejeździe. Agregaty są seryjnie wyposażone w uniwersalny zaczep do siewnika. Agregat talerzowy serii TYTAN jest przeznaczony wyłącznie do pracy w rolnictwie, do przedsiewnej uprawy. Maszyna ta może być stosowana na wszystkich rodzajach gleby, w tym również na glebach zakamienionych dzięki zastosowanemu zabezpieczeniu przeciążeniowemu talerzy. Agregat zapewnia spulchnienie i wymieszanie gleby, a w połączeniu z wałem również jej dociśnięcie. Do wykonania uprawy łącznie z siewem agregat łączy się z siewnikiem zawieszanym o szerokości odpowiadającej szerokości agregatu.
Podstawowe zespoły agregatu to rama nośna, dwie sekcje talerzy i wał. Dwie sekcje talerzy mocowane są za pomocą płyt mocujących osadzonych wzdłuż ramy nośnej. Każda sekcja składa się z belki z uchwytami mocującymi i zamocowanych na niej talerzy, przy czym talerze sekcji pierwszej odkładają podciętą glebę w lewo, a sekcji drugiej w prawo. Każdy talerz łożyskowany jest tocznie, zamocowany do belki nośnej na amortyzatorach gumowych. Ułożyskowanie talerzy składa się z dwóch rzędów łożysk stożkowych, które przeznaczone są do przenoszenia dużych obciążeń promieniowych i osiowych. Cała piasta talerza jest zamknięta szczelnie poprzez pierścień uszczelniający, który jest osłonięty poprzez kapturek ochronny piasty. Umieszczony z tyłu wał służy do ugniatania gleby i do ustawiania głębokości pracy talerzy. Ustawianie roboczej głębokości talerzy następuje przez skrócenie lub wydłużenie łącznika centralnego zamontowanego pomiędzy ramionami wału a uchwytami w górnej części ramy nośnej. Dodatkowe wyposażenie agregatu talerzowego stanowi zestaw do hydraulicznego ustawiania głębokości roboczej agregatu.
Agregat uprawowo-siewny Rolmako
Agregat uprawowo-siewny Rolmako użytkowany powinien być na glebach lekkich i średniozwięzłych. Maszyna jest przystosowana do współpracy z siewnikiem. Zestaw służy do wykonywania podczas jednego przejazdu uprawy przedsiewnej i siewu. Zęby typu S są rozmieszczone w 2 lub 3 rzędach i optymalizują przedostawanie się resztek roślinnych, brył i kamieni. Agregat wyposażony jest w uniwersalną oś zaczepową, która ułatwia zawieszanie na cięgnach dolnych ciągnika. Występuje w czterech szerokościach roboczych: 2,5 m, 2,7 m, 3,0 m oraz 4,0 m. Uniwersalny hydrauliczny podnośnik umożliwia bezproblemowe podłączenie agregatu z dowolnym siewnikiem. Elementy robocze dopasowane są do lekkich i średnich gleb oraz umożliwiają pracę z prędkością nawet 12 km/h. System montowania zębów sprężystych sprawia, że ich wymiana jest bardzo prosta. W podstawowym wyposażeniu na maszynie montowane są zęby odgięte lub proste. Odpowiedni rozstaw narzędzi uprawowych w rzędzie zapewnia równomierne spulchnianie gleby i dobre efekty pracy. Zakres regulacji elementów roboczych umożliwia współpracę z dowolnym typem siewnika.
Masywny układ zawieszenia służy jako element nośny agregatu uprawowego. Zęby sprężynowe typu S zamontowane są dwóch lub trzech rzędach, z identyczną ilością zębów w obu wariantach. Większa ilość rzędów oznacza obszerniejsze odstępy między zębami. W maszynie zastosowano znane na całym świecie systemy uprawy gleby, składające się z ogólnie dostępnych podzespołów roboczych wyłącznie w najwyżej osiąganej aktualnie jakości od wysoko wyspecjalizowanych dostawców. Parametr głębokości reguluje się za pomocą śruby po obu stronach agregatu. Zabezpieczenie wybranej głębokości sworzniem chroni mechanizmy regulacyjne przed zużyciem w trakcie pracy. Agregat jest przystosowany do pracy ze wszystkimi modelami siewników zbożowych.
Maszynę wyposażono w zęby sprężynowe o działaniu wibracyjnym i samoczyszczącym. Elementy robocze mogą być zamocowane w dwóch lub trzech rzędach, w obu przypadkach na szerokość roboczą 3,0 m przypada 21 zębów sprężynowych. Trzyrzędowy agregat uprawowo-siewny oferuje większe odstępy pomiędzy poszczególnymi elementami roboczymi maszyny, co lepiej sprawdzi się na polach o gorszej strukturze utrzymania gleby. Wał płaskownikowy z listwami zamocowanymi po skosie znajduje się przed elementami roboczymi agregatu uprawowo-siewnego. Wał kruszy wierzchnią warstwę gleby i jest elementem uzupełniającym uprawę.
Dwu-siłownikowy wydźwig siewnika pozwala na uzyskanie optymalnego rozkładu masy, zbliżając siewnik zbożowy w kierunku ciągnika oraz zmniejszając nacisk oddziałujący na podnośnik hydrauliczny TUZ. Podpory pod koła siewnika odciążają sprzęg maszyn podczas przejazdów transportowych. Ugniatanie, zgęszczenie gleby, kruszenie grud oraz wyrównanie powierzchni pola to dopełnienie uprawy następujące po pracy narzędzi roboczych maszyn uprawowych. Zadanie to przejmuje wał tylny.
Masywna wieża trójpunktowego układu zawieszenia służy jako element nośny agregatu uprawowo-siewnego, do którego przyłączona jest rama z sekcją zębów sprężystych oraz sprzęg hydrauliczny. Konstrukcja charakteryzuje się doskonałą stabilnością i łatwością obsługi. Wprowadzeniem bezobsługowych łożysk do wałów uprawowych realizujemy ważną koncepcję zmniejszenia czasu potrzebnego do konserwacji maszyny do minimum. Obudowa wykonana z żeliwa sferoidalnego, ma 4 razy większą wytrzymałość od tej wykonanej z żeliwa szarego. Unikalna kombinacja uszczelnienia od góry oraz od wewnątrz jest obecnie najlepszym tego typu zabezpieczeniem do zastosowania w rolnictwie. Maszyny uprawowe Rolmako wyróżniają się spośród konkurencji większą masą własną. Kadra firmy odpowiedzialna za rozwój buduje urządzenia rolnicze z myślą o najtrudniejszych warunkach pracy. Maszyny Rolmako uprawiają skutecznie ziemie w najbardziej wymagających regionach świata, bez konieczności ich dociążania.
Zestaw uprawowo-siewny STW do uprawy pasowej
Zestaw uprawowo-siewny STW to maszyna przeznaczona do uprawy pasowej, która zapewnia bardzo dużo korzyści agronomicznych. Każda sekcja robocza jest zawieszona na równoległoboku i jest montowana do ramy za pomocą śrub, co zapewnia bardzo dobre kopiowanie terenu oraz doskonałe utrzymanie głębokości roboczej. Każda sekcja robocza pracuje niezależnie. Noże uprawowe kultywatora montowane są na zabezpieczeniu hydraulicznym, co pozwala zapewnić lepszą trwałość i obsługę. Siła naciągu w maszynie ustawiona jest na 750 kg, a w przypadku napotkania na przeszkodę nóż może odchylić się o 30 cm. Każda z sekcji wyposażona jest w 2 koła kopiujące, krój talerzowy, koło gwieździste, które usuwają resztki pożniwne, ząb uprawowy, talerze ograniczające i koło dogniatające. Talerze i koło dogniatające montowane są na zabezpieczeniu sprężynowym, natomiast ząb uprawowy na zabezpieczeniu hydraulicznym. Poszczególne sekcje można z łatwością regulować na ramie, co pozwala na ustawienie rozstawu między rzędami, dzięki czemu można łatwo dostosować maszynę do uprawy.
Wybór agregatu uprawowo-siewnego - kluczowe czynniki
Wybór rodzaju agregatu uprawowo-siewnego jest uzależniony od mocy dostępnego ciągnika oraz wielkości zasiewanego areału. W praktyce polowej dobrze dobrany agregat do uprawy ziemi pozwala ograniczyć liczbę przejazdów po polu, zmniejszyć ugniatanie gleby i znacząco przyspieszyć przygotowanie stanowiska pod siew. Ważnym aspektem jest również łatwość obsługi i serwisowania maszyny, aby zapewnić długowieczność sprzętu.
Przy wyborze agregatu należy wziąć pod uwagę:
- Powierzchnię uprawianej działki: W przypadku dużych działek najlepiej sprawdzają się agregaty o szerokości od 6 do nawet 9 metrów, które są wyposażone w siewniki pneumatyczne. Do uprawy małych działek w zupełności wystarczy agregat mający 3-4 metry szerokości. W tym przypadku siewnik może być zarówno pneumatyczny, jak i mechaniczny. Warto też pamiętać, że agregat uprawowy do siewnika dobiera się tak, aby prędkość robocza i szerokość nie obciążały nadmiernie zestawu podczas pracy w trudniejszych warunkach.
- Rodzaj gleby: W sprzedaży dostępne są m.in. agregaty talerzowe oraz zębowe. Te pierwsze to uniwersalne maszyny, które sprawdzają się w przypadku gleb ciężkich. Są masywne i umożliwiają spulchnianie gleby oraz nadawanie jej odpowiedniej struktury. Dodatkowo można je wyposażyć również w bronę rotacyjną bądź wirnikową, co podnosi funkcjonalność. Agregaty zębowe są mniej uniwersalne, co sprawia, że jest to sprzęt dedykowany do uprawy gleb lekkich oraz piaszczystych.
- Moc ciągnika: Dla ciągnika o mocy 80 KM agregat uprawowo-siewny talerzowy 3m, sam bez siewnika, na glebach lekkich powinien dać radę. Do ciągnika o mocy około 100 KM agregat talerzowy kompaktowy o szerokości 3m i wadze prawie 1.5 t pozwala na jazdę z prędkością 8.5 km/h. Do optymalnej pracy z agregatem o szerokości 3,0 m w każdych warunkach, szczególnie na ciężkich ziemiach, rolnik szacuje zapotrzebowanie na moc na poziomie 160-165 KM, co oznacza 15-20 KM więcej niż 145 KM, które czasem okazuje się niewystarczające.
Przykład zastosowania i doświadczenia użytkownika (Pöttinger Vitasem 302 ADD i brona Lion 303)
Agregat uprawowo-siewny nabudowany na bronie aktywnej to często jedyne rozwiązanie w przypadku ciężkich, mających tendencję do brylenia się gleb. Rolnik z okolic Opatowa w województwie świętokrzyskim brał pod uwagę agregaty trzech renomowanych producentów - oprócz Pöttingera były to Amazone oraz Kuhn. O wyborze Pöttingera zadecydowała przede wszystkim skrzynia, która została zaprojektowana w taki sposób, że umożliwia wysiew nasion praktycznie do zera, co szczególnie przydaje się w przypadku siewu rzepaku. Zestaw ten był również cięższy od konkurencji, a jego konstrukcja sprawiała wrażenie bardzo solidnej. Podobne obserwacje użytkownik miał w stosunku do brony wirnikowej, gdzie noże były dłuższe oraz masywniejsze.
Rolnik zdecydował się na mocniejszą bronę wirnikową Lion 303, która przeznaczona jest do ciągników o mocy maksymalnej 180 KM. Agregat wyposażono w tnący wał Packera, który sprawdza się bardzo dobrze na ciężkich ziemiach dominujących w gospodarstwie. Jego konstrukcja powoduje, że oblepia się tylko do pewnego stopnia, a następnie skrobaki bardzo skutecznie usuwają nadmiar ziemi. Rolnik zdecydował się również na sprężynowe kroje boczne. Jeśli chodzi o siewnik, to wybrał model Vitasem 302 ADD, a więc mechaniczny siewnik nabudowany z podwójnymi redlicami talerzowymi i rolkami dociskowymi. Ponadto maszyna została doposażona w zagarniacz charakteryzujący się nierówną długością palców, w podnośnik hydrauliczny, który utrzymuje siewnik nad maszyną uprawną, a także w znaczniki przedwschodowe. Taka kompletacja dwa lata temu kosztowała rolnika 115 tys. zł.
Wyniki i uwagi z eksploatacji
Zestaw uprawowo-siewny dotychczas zasiał około 200 ha. W tym czasie miał okazję wysiać rzepak, groch, proso, a także zboża. Rolnik chwali precyzję wysiewu, twierdząc, że wysiew rzepaku pokrywa się z próbą kręconą, z kolei w przypadku zbóż różnica wynosi +/- 5 kg/ha. Sama próba kręcona jest bardzo łatwa do wykonania. Jej przeprowadzenie wspomaga podstawowy sterownik, który podpowiada, ile obrotów korbą należy jeszcze wykonać, a także sugeruje, o ile powinniśmy zwiększyć ustawienie na skali, aby uzyskać założoną normę wysiewu. Do wyboru jest tutaj kilka trybów pomiaru, różniących się między sobą testowaną powierzchnią wysiewu - od 1/20 do 1/100 ha. Ponadto dostępne są dwa przełożenia - jedno z nich pozwala na wykonanie dwukrotnie mniejszej liczby obrotów korbą.
Użytkownik zestawu chwali również sposób regulacji poszczególnych elementów. Do ustawienia głębokości siewu i docisku redlic nie potrzeba dodatkowych narzędzi, wystarczą te dostarczone w zestawie z siewnikiem. Co ważne, w czasie eksploatacji maszyny nie wystąpiły żadne problemy czy awarie. Zużycie paliwa osiągane przy współpracy z agregatem marki Pöttinger kształtuje się w przedziale od 12 do 16 l/ha, w zależności od jakości gleby i głębokości pracy brony wirnikowej.
Prezentacja agregatu uprawowo-siewnego Horsch Focus TD
Sugestie dotyczące optymalizacji konfiguracji
Rolnik, mimo ogólnego zadowolenia, zauważa pewne wady wynikające z nie do końca przemyślanej konfiguracji podczas zakupu. W tej chwili zdecydowałby się na większy zbiornik na nasiona oraz na umiejscowienie znaczników na bronie wirnikowej. Błędem było na przykład wybranie zbiornika o pojemności 600 l. Sama maszyna jest wydajna, jednak to właśnie pojemność zbiornika i konieczność częstego jego napełniania stanowią swego rodzaju wąskie gardło, ograniczające efektywność pracy. Co więcej, rolnik nie jest zadowolony z umiejscowienia znaczników na siewniku - takie rozwiązanie powoduje, że za każdym podniesieniem znacznika ziemia obsypuje się na klapę zbiornika. W sytuacji, gdy jest ona otwarta, może to skutkować osypaniem się ziemi do jego wnętrza. Co więcej, znaczniki przeszkadzają przy załadunku nasion ładowaczem czołowym lub ładowarką. Producent umożliwia jednak ich montaż na bronie wirnikowej. Z perspektywy 2 lat użytkowania pan Jakub twierdzi, że niepotrzebnie zdecydował się na znaczniki przedwschodowe, gdyż bardzo łatwo jest policzyć przejazdy i wytyczyć ścieżkę bez ich użycia. Ta opcja kosztowała ponad 4 tys. zł.
Ponadto przydałoby się dodatkowe oświetlenie robocze wokół siewnika oraz w zbiorniku, jednak to użytkownik planuje zrobić we własnym zakresie. Sam zestaw jest stosunkowo ciężki i waży niespełna 3 t, co jednak nie stanowi problemu dla Claasa Ariona 610 wyposażonego w obciążnik zawieszony na przednim TUZ.
Podsumowanie cech dobrego agregatu uprawowo-siewnego
Coraz większe i mocniejsze ciągniki rolnicze poddają elementy konstrukcyjne maszyn uprawowych coraz większym naprężeniom, sięgającym granic ich możliwości. Od nowoczesnych konstrukcji rolniczych oczekuje się dużej wytrzymałości na obciążenia oraz wydłużonego okresu eksploatacji. Uzyskanie jakościowego wyrobu końcowego jest możliwe wyłącznie przy udziale w produkcji gatunkowych stali, dlatego przy produkcji maszyn uprawowych używa się gatunkowych szwedzkich stali drobnoziarnistych S500MC i S700MC, stale węglowe i borowe do obróbki cieplnej oraz trudnościeralne Hardox. Agregat uprawowo-siewny to maszyna rolnicza, która znacznie upraszcza prace polowe. Przeznaczony jest do przedsiewnego doprawiania gleby po orce siewnej lub przedzimowej. Działanie maszyny polega na spulchnieniu i wyrównaniu górnej warstwy gleby, rozkruszeniu brył, niszczeniu chwastów oraz ugnieceniu gleby poniżej głębokości siewu w celu lepszego podsiąkania wody zapewniającego lepsze wschody roślin.