Agregat uprawowy do orki i uprawy bezorkowej: wszechstronność i efektywność

Uprawa gleby to proces, który jest kluczowy dla zdrowia roślin. Wybór odpowiedniej metody uprawy ma bezpośredni wpływ na jakość i ilość uzyskiwanych plonów, ale także na samą glebę i jej zdolność do wchłaniania składników pokarmowych oraz wody. W tym artykule przedstawimy zalety i wady zarówno tradycyjnej metody orkowej, jak i nowoczesnej, bezpłużnej metody uprawy, a także omówimy wszechstronne rozwiązania, takie jak agregat orkowo-podorywkowy APHW.

Definicja uprawy roli

Uprawa roli to proces, który ma na celu odpowiednie przygotowanie gleby do siewu lub sadzenia roślin. Wymaga on od rolników wiedzy na temat rodzaju gleby, uprawianej rośliny oraz metody uprawy. Stąd też w zależności od tego, jakie rośliny chcemy uprawiać - wybieramy odpowiednią metodę uprawy, pozwalającą uzyskać jak największą ilość zdrowych i smacznych plonów.

Uprawa orkowa - tradycja i wyzwania

Czym jest uprawa orkowa?

Orka to tradycyjna metoda uprawy roli, polegająca na mieszaniu i odwracaniu wierzchniej warstwy gleby na samo dno. W wyniku tego procesu dochodzi do napowietrzenia, ogrzania i przykrycia gleby, a także do zmieszania resztek pożniwnych, obornika i chwastów. Uprawa orkowa pozwala na uzyskanie wyższych plonów, gdyż umożliwia zasiew większej ilości nasion na danym polu.

Zalety i wady tradycyjnej orki

Podstawowym celem uprawy orkowej jest mieszanie i odwracanie wierzchniej warstwy gleby na samo dno, w ten sposób jednocześnie napowietrza, ogrzewa, przykrywa oraz miesza resztki pożniwne, obornik i chwasty. Współczesny pług wyposażony jest w lemiesze, które umożliwiają wykonanie orki na różną głębokość, zapewniając jednocześnie niemal całkowite przykrycie słomy glebą. Regulację nastaw roboczych wykonuje się z kabiny traktorzysty, co zwiększa wydajność pracy.

Niestety, uprawa orkowa to metoda dość inwazyjna, która prowadzi do zwiększenia podatności gleby na erozję wietrzną i wodną, co jest sporą wadą tej metody, gdyż z tego powodu ziemia zbyt szybko traci wodę i zbryla się. Typowym problemem pojawiającym się przy stosowaniu orki jest podeszwa płużna, czyli warstwa nadmiernie zagęszczonej gleby znajdująca się bezpośrednio poniżej głębokości, na jaką wykonuje się orkę. Z tego powodu należy co roku zmieniać głębokość pracy pługa. W dodatku podczas intensywnej i zbyt częstej orki dochodzi do eliminacji dużej ilości drobnoustrojów i organizmów, zaburzając naturalną strukturę oraz zdrowe środowisko biologiczne gleby. To z kolei skutkuje utratą jej zdolności do wchłaniania składników aktywnych i stopniowym wyjałowieniem.

Przyorywanie dużych ilości słomy może doprowadzić do powstania warstwy słomiastej na dnie bruzdy. Można temu przeciwdziałać stosując wcześniejszą uprawę, np. za pomocą agregatu Carrier. Na glebach gliniastych wierzchnia warstwa gleby po wykonanej orce wymaga więcej zabiegów doprawiających w celu przygotowania jej do siewu nasion. Dawniej w tym celu stosowano kultywatory, wały i włóki. Obecnie powszechnie stosuje się maszyny wyposażone w talerze uprawowe, np. agregat Carrier, w połączeniu z kultywatorami w celu zmniejszenia liczby przejazdów roboczych.

Systemy orkowe są szczególnie mało przydatne w warunkach suchych, ponieważ gleba podczas wykonywania orki traci stosunkowo dużo wody. Na polach uprawianych orkowo obfite opady deszczu występujące po siewie nasion mogą spowodować różne problemy. W niektórych warunkach glebowych, na pozbawionej słomy powierzchni gleby może wytworzyć się skorupa glebowa. Ograniczenie stosowania orki wynika przede wszystkim z przyczyn ekonomicznych - wprawdzie pług nie jest najdroższym elementem wyposażenia, ale jego niewielka wydajność powoduje, że koszt uprawy hektara jest wysoki. Problemy stwarza również duży nakład czasu potrzebnego do wykonania uprawy, jest to szczególnie ważne w dużych gospodarstwach oraz przy uprawach jesiennych.

Uprawa bezorkowa - nowoczesność i korzyści

Czym jest uprawa bezorkowa?

Uprawa bezorkowa, znana pod nazwą uprawy zachowawczej, uproszczonej lub konserwującej, wyróżnia się tym, że zrezygnowano z działań pługa, który z reguły odwracał glebę. Metoda ta polega na spulchnianiu i mieszaniu ziemi bez potrzeby jej odwracania, pozostawiając na powierzchni resztki przedplonu i międzyplonu. System bezpłużny jest znacznie bardziej przyjazny dla gleby i środowiska niż tradycyjna uprawa orkowa.

Zalety uprawy bezorkowej

Uprawa bezorkowa staje się coraz bardziej popularna, ponieważ przejście na nią przynosi wiele korzyści, będąc przyjazną zarówno dla środowiska, jak i dla portfela rolnika. Agregaty bezorkowe spulchniają i mieszają glebę bez konieczności jej odwracania.

• Ochrona gleby przed erozją i zwiększenie bioróżnorodności: Pozostawienie resztek roślinnych na powierzchni gleby zmniejsza ryzyko pojawienia się erozji, zaskorupienia gleby, a także zwiększa zdolność do wchłaniania składników pokarmowych i infiltracji wody. Agregaty bezorkowe nie ingerują zbyt mocno w naturalne środowisko i minimalizują erozję gleby, przyczyniając się do poprawy stanu podłoża. Sprzyja to wzrostowi różnych mikroorganizmów i małych zwierząt, takich jak dżdżownice, poprawiając naturalną strukturę oraz zdrowe środowisko biologiczne gleby.
• Lepsza retencja wody: Uprawa bezorkowa jest szczególnie istotna przy niedoborach wody. Metoda ta zachowuje naturalną strukturę gleby, pozwalając na zatrzymanie wilgoci w glebie. Lepsza retencja wody oznacza, że rośliny mają lepszy dostęp do wilgoci, nawet w okresach mniejszych opadów. Doskonale wpływa to na glebę w okresie upałów i suszy.
• Oszczędność czasu i zmniejszenie kosztów produkcji: Systemy bezpłużne zużywają zdecydowanie mniejszą ilość paliwa. Wyróżniają się mniejszą siłą tarcia i ograniczoną liczbą zabiegów, dzięki czemu generują mniejsze koszty utrzymania w gospodarstwie rolnym.
• Odpowiednia dla terenów silnie urzeźbionych: Metoda bezpłużna znacznie poprawia strukturę gleby, zachowując przy tym jej naturalne zasoby przyrody, a także doskonale nadaje się do terenów silnie urzeźbionych.

Narzędzia i maszyny do uprawy bezorkowej

Do uprawy bezorkowej przeznaczono wydajne maszyny rolnicze, które wykorzystują systemy bezpłużne. Agregaty bezorkowe można zastosować zarówno w uprawie głębokiej, jak i płytkiej, natomiast dzięki zabezpieczeniu NON STOP można regulować siłę docisku zębów. Wśród dostępnych maszyn do uprawy bezorkowej wyróżnić można również agregaty talerzowe, kultywatory, czy nawet brony talerzowe.

Obecnie do uprawy uproszczonej wykorzystuje się specjalny agregat bezorkowy PORTO wyposażony w: 10 zębów typu Delta Flex, 1 rząd talerzy zagarniających i wał uprawowy. Dzięki niemu możliwe jest zachowanie naturalnej struktury gleby i utrzymanie odpowiedniego poziomu wilgotności. Wobec tego jest on przyjazny dla gleby oraz pozwala zredukować koszty, a zarazem ilość prac przy danej uprawie.

Agregat orkowo-podorywkowy APHW - wszechstronne rozwiązanie

Agregat orkowo-podorywkowy APHW przeznaczony jest do uprawy i doprawiania roli wszystkich typów gleb. Podstawowym zadaniem agregatu jest wykonywanie podorywek pól po zbiorach płodów rolnych na głębokości do 15 cm (z bocznymi lemieszami) oraz głębokiej uprawy - tradycyjnej orki do 30 cm (bez bocznych lemieszy). APHW pozwala wykonać zarówno płytką podorywkę (np. po żniwach), jak i głęboką uprawę gleby. Głębokość pracy regulowana jest hydraulicznie - co daje możliwość pracy zarówno w trybie płytkiej podorywki, jak i głębszej uprawy po orce.

Budowa i zasada działania

Maszyna składa się z 3 sekcji roboczych, które zapewniają wysoką przepustowość dla resztek pożniwnych oraz doskonałe wymieszanie gleby. Agregat wyposażony jest w system mieszania gleby z zabezpieczeniem sprężynowym. Układ trzech rzędów redlic + talerze niwelujące + wał doprawiający zapewnia dobrą przepustowość resztek, ich wymieszanie z glebą oraz doprawienie warstwy wierzchniej - co sprzyja szybkiemu rozkładowi resztek i lepszej strukturze gleby przed siewem.

1. Pierwsza sekcja: trzy rzędy redlic (rozstaw 30 cm), z zabezpieczeniem sprężynowym - dobrze radzi sobie z resztkami pożniwnymi.
2. Druga sekcja: rząd talerzy niwelujących Ø 460 mm na amortyzatorach gumowych - talerze regulowane są hydraulicznie.
3. Trzecia sekcja: wały doprawiające, które stabilizują glebę po obróbce.

Wózek, który został umieszczony centralnie, ma korzystny wpływ na stabilną pracę w polu oraz ułatwia jazdę po drogach. Konstrukcja ramy składanej hydraulicznie (system H) w połączeniu z centralnym wózkiem transportowym ułatwia transport między polami i manewrowanie.

Dane techniczne i wyposażenie agregatu APHW

Agregat występuje w szerokościach 2,4 m, 3,0 m, 3,6 m, 4,2 m oraz 5,4 m. Wersje o szerokości powyżej 3 metrów są składane hydraulicznie.

Wyposażenie standardowe:

• wał rurowy Ø 600 mm
• wózek transportowy
• dyszel
• koła 500/50-17
• hydraulicznie regulowane talerze zagarniające
• oświetlenie LED
• hydraulicznie składany - system H
• rząd talerzy Ø 460
• system roboczy 2 + dłuta napawane dwuotworowe
• zaczep kulowy/oczkowy/belka zaczepowa

Wyposażenie dodatkowe (opcje):

• koła podporowe
• dłuta - napawane dwuotworowe z węglikiem spiekanym
• podwójny rząd talerzy Ø 460 - system „T” (APHWT)
• wały doprawiające: dyskowy Ø 600, ceownikowy Ø 600, daszkowy Ø 600, pierścieniowy Ø 600, tandem ceownikowy Ø 600, tandem daszkowy Ø 600, tandem dyskowy Ø 600

Wybór metody uprawy - kluczowe czynniki

Co prawda obie metody nie są idealne, wszak uprawa orkowa i bezorkowa posiada wiele zalet, jak i oczywiście wad, dlatego też wybór systemu uprawy roli nigdy nie powinien być przypadkowy. Wybór między uprawą orkową i bezorkową zależy od rodzaju gleby, roślin, klimatu i innych czynników.

Rodzaj gleby

• Na glebach lekkich i piaszczystych, które są podatne na erozję, zaleca się stosowanie uprawy bezorkowej. W przypadku gleb lekkich, piaszczystych i gliniastych należałoby wybrać uprawę bezorkową, gdyż wymienione rodzaje są w większym stopniu podatne na erozję.
• Gleby ciężkie, które z kolei mają tendencję do zwiększania swojej gęstości i ciężkości, wymagają intensywnej orki w celu zapewnienia dobrego dostępu do składników odżywczych. Na glebach gliniastych wierzchnia warstwa gleby po wykonanej orce wymaga więcej zabiegów doprawiających w celu przygotowania jej do siewu nasion.

Rodzaj uprawianych roślin

Drugim ważnym czynnikiem jest rodzaj uprawianych roślin. Niektóre gatunki, takie jak ziemniaki, marchew i cebula, wymagają orki, podczas gdy inne, takie jak pszenica, soja i rzepak, mogą być uprawiane w sposób bezpłużny.

Warunki klimatyczne

W regionach chłodnych, takich w których gleba zimą zamarza, przygotowanie wiosną podłoża do siewu na glebach gliniastych jest znacznie łatwiejsze, porównywalne do przygotowania na glebach lżejszych. Natomiast systemy orkowe są szczególnie mało przydatne w warunkach suchych, ponieważ gleba podczas wykonywania orki traci stosunkowo dużo wody. Z wyjątkiem regionów, w których czynnikami o decydującym znaczeniu są zaskorupienie gleby, susza lub erozja, ograniczenie stosowania orki wynika przede wszystkim z przyczyn ekonomicznych.

Perspektywa rolnika i ekoschematy

Wielu rolników nie wyobraża sobie uprawy bez tradycyjnej orki, jednak bezpłużny system uprawy z roku na rok zyskuje coraz większe grono zwolenników. Rozpoczęcie uprawy bezorkowej może wydawać się wyzwaniem, ale z właściwymi narzędziami staje się to znacznie prostsze. Wielu rolników - oprócz aspektów agronomicznych - boi się dużych kosztów związanych ze zmianą parku maszynowego. Jak w prosty sposób przejść z uprawy orkowej na uproszczoną? Przykładem może być pan Grzegorz, rolnik z woj. świętokrzyskiego, który po prostu dokonał niewielkiej modyfikacji używanego dotychczas sprzętu.

Pan Grzegorz przerobił dotychczas używany aktywny agregat uprawowo-siewny, dołączając do niego głębosz i delikatnie modyfikując całą konstrukcję. Do tego zestawu dokupił po prostu kolejne narzędzie uprawowe, które zastąpiło pług - głębosz. Został on umieszczony przed broną aktywną. Głębosz Agroland Tytan Plow Combi został zakupiony w ubiegłym roku i kosztował ok. 37 tys. zł brutto. Okazało się jednak, że ma jedną dość poważną wadę - ustawione w jednym rzędzie łapy powodowały jego zapychanie. Po drobnych modyfikacjach wszystko zaczęło działać sprawnie. Maszyna dobrze się sprawdza - nie zapycha, ładnie wyrównuje pole i radzi sobie nawet w trudnych warunkach.

Mocno wydłużony zestaw uprawowo-siewny pana Grzegorza swoje waży. Ciekawostką jest umieszczony z przodu zbiornik na nawóz Kuhn TF, który rolnik przerobił tak, że działa samodzielnie, wyprowadzając z niego redlice/rurki wysiewające nawóz przed maszyną. Zbiornik Kuhn TF łatwo podczepić i odczepić od ciągnika, bo nie ma rury prowadzącej nawóz do tyłu zestawu. Agregat uprawowo-siewny jest używany już teraz - po zbiorze jęczmienia ozimego uprawiane są pola i jednocześnie zasiewany poplon. Pole po przejeździe agregatu wygląda bardzo ładnie - jest świetnie wyrównane, a wierzchnia warstwa gleby dokładnie spulchniona i zagęszczona, a nasiona soi na równej głębokości.

Jak zyskać więcej punktów, a tym samym dopłat w ramach wsparcia bezpośredniego gospodarstw? Jednym ze sposobów jest działanie w ramach "ekoschematów", w tym "uproszczone systemy uprawy". To kolejny argument za rozważeniem przejścia na uprawę bezorkową lub zredukowaną.

tags: #agregat #uprawowy #do #orki #z #uprawa