Nowoczesny austriacki siewnik Pöttinger Vitasem i klucz do precyzji: próba kręcona

Dobrze znany polskim rolnikom siewnik Pöttinger Vitasem doczekał się modernizacji. Austriacki producent zastosował usprawnienia w swojej konstrukcji, które mają sprawić, że obsługa siewnika będzie jeszcze łatwiejsza, korzystanie z niego bardziej komfortowe, a sama maszyna ma oferować większą wydajność pracy. Wizualnie zauważymy również, iż nowy Vitasem odróżnia się nieco od poprzednika kolorystycznie.

Modernizacja siewnika Pöttinger Vitasem

Kluczowe usprawnienia i uniwersalność

Pöttinger zapewnia, iż mechaniczny siewnik Vitasem jest maszyną wszechstronną, która dzięki szerokiej możliwości jej konfiguracji może pracować w każdych warunkach i w gospodarstwach o każdej wielkości. Znajduje to odzwierciedlenie w dostępnych szerokościach roboczych od 2,5 do 4,0 m, a także w możliwości kombinacji z różnymi maszynami do przygotowania gleby do siewu. Dostępne są redlice ciągane, jednotalerzowe i podwójne redlice talerzowe. Różne rozstawy rzędów od 12 do 15 cm i docisk redlic od 25 do 60 kg (nowość) w zależności od modelu i wariantu maszyny, są zdaniem producenta w stanie zaspokoić wszystkie wymagania praktyków.

Zwiększona pojemność zbiorników na nasiona

W porównaniu do poprzedniej generacji pojemność zbiorników wszystkich modeli została zwiększona nawet o 25 proc. Ich pojemność waha się teraz od 530 do 1700 litrów, w zależności od modelu i opcji. Zmniejsza to częstotliwość napełniania, zapewnia krótsze przestoje, a tym samym pozwala na uzyskanie większej wydajności. Duży otwór załadunkowy jest dostosowany do napełniania zbiornika z popularnych big bagów lub przy pomocy ładowarki, z kolei szeroki wspornik worka ułatwia ręczne napełnianie. Ergonomicznie ukształtowane poręcze przymocowane do skrzyni nasiennej oraz szeroki pomost załadunkowy zapewniają bezpieczne i wygodne wchodzenie oraz przebywanie na pomoście.

Innowacyjny system dozowania Multi

Unikatowe dozowanie ziarna jest rozwiązaniem wyróżniającym siewniki Vitasem. Dla szerokiego zakresu zastosowań postawiono na dwa całkowicie niezależne aparaty dozujące połączone w jednej obudowie. To pozwala na szybkie przestawienie dozowania z siewu nasion normalnych do siewu nasion drobnych. Dostępne są różne wkładki redukcyjne, co pozwala jeszcze bardziej zwiększyć możliwości wysiewu. Głównym celem tego rozwiązania jest dokładne ustawienie pożądanych dawek wysiewu i optymalne przestrzenne rozmieszczenie roślin.

Ergonomia i praktyczna obsługa

Cała obsługa maszyny odbywa się po lewej stronie i, jak podkreśla producent, jest prosta oraz komfortowa. Po tej stronie przeprowadzana jest również próba kręcona, a także jest dostęp do pomostu załadunkowego. Prawidłowa kalibracja jest niezbędna do równomiernego rozmieszczenia nasion, a w konsekwencji do jednorodnych wschodów na polu. Pöttinger uprościł proces kalibracji dzięki licznym przydatnym funkcjom, które zapewniają, że to, co ma być wysiane, dotrze do redlicy. Próba kręcona jest standardowo przeprowadzana mechanicznie za pomocą korby kalibracyjnej. Elektryczne wspomaganie kalibracji jest dostępne jako opcja dla maszyn z mechanicznym napędem dozującym, gdzie silnik obraca się ze stałą prędkością. Główną zaletą nowej wersji siewnika jest stały wgląd w wanienki kalibracyjne. Oznacza to, że ilości dozowania w każdym rzędzie są monitorowane i mogą być od razu korygowane - w przypadku nieprawidłowo ustawionej jednostki dozującej. Rynienki można wygodnie wyjąć z boku lub też z poziomu pomostu załadunkowego.

Przygotowanie siewnika do sezonu: przegląd i kontrola

Znaczenie instrukcji obsługi

Wnikliwe sprawdzenie siewnika przed sezonem powinno odbywać się wiosną lub jesienią. Dobrze jest dokonać przeglądu, który da odpowiedź, czy w czasie poprzednich siewów nie doszło do zużycia się jakichś elementów roboczych maszyny i czy nie będzie potrzebna zmiana jego ustawień. Przegląd siewnika najlepiej rozpocząć od zapoznania się z jego instrukcją obsługi. Znajdziemy w niej najważniejsze informacje na temat kontroli danego modelu siewnika i jego przygotowania do siewu oraz tabele wysiewu i wzornik ustawień. Posiadając szczegółowe dane na temat pracującego w gospodarstwie siewnika, mamy pewność dobrze wykonanej kontroli i że, na przykład, nie pominiemy żadnego punktu smarnego podczas smarowania.

Elementy wymagające kontroli

Regularna kontrola siewnika, przynajmniej raz w sezonie, da pewność, że siew będzie wykonany prawidłowo. Sprawdzamy wszystkie elementy robocze siewnika, zwracając uwagę na stopień ich zużycia, a potem na poprawność działania. Kontroli powinny podlegać: tarcze, kółka dociskowe, znaczniki, zagarniacze, redlice itp. W przypadku redlic trzeba zwrócić uwagę na ich czubki, które zużywają się znacznie szybciej, jeżeli nie są prawidłowo ustawione względem talerzy. Aby nie dopuścić do takiej sytuacji, talerz powinien pracować na głębokości większej o 1-15 cm niż czubek redlicy. W siewnikach, w których piasty redlic wysiewających wyposażone są w smarowniczki, należy pamiętać o podaniu smaru po przepracowaniu przez nie ok. 300 ha, zaś w przypadku innych elementów ruchomych, jak znaczniki, zaczep czy wahacze - po zasianiu ok. 100 ha.

Poziomowanie i regulacja głębokości siewu

Przed przystąpieniem do pracy należy skontrolować, czy w zbiorniku i w aparatach wysiewających nie ma żadnego ciała obcego np. narzędzi, przerośniętych nasion, sznurka, elementów wyposażenia itp. Należy też sprawdzić naciąg łańcucha napędowego, przesmarować ruchome elementy maszyny, sprawdzić i ewentualnie uzupełnić poziom oleju w przekładni. Trzeba też sprawdzić dokręcenie połączeń śrubowych, sprawdzić stan i zamocowanie redlic. Czynności przyłączeniowe operator ciągnika wykonuje samodzielnie. Regulując długość łącznika górnego, należy ustawić maszynę w pionie. Dobrze wypoziomowany siewnik gwarantuje jednakową głębokość siewu redlicami pierwszego i drugiego rzędu. Regulacji głębokości siewu należy dokonać na polu po przejechaniu kilku metrów z redlicami zagłębionymi w glebie. Należy sprawdzić, czy siewnik jest prawidłowo wypoziomowany oraz czy ziarno jest wysiane na prawidłowej głębokości. Korekty głębokości należy przeprowadzić centralnie za pomocą korby, przez obrót śruby znajdującej się z tyłu siewnika. Zakres regulacji wynosi od 0 do 10 cm względem poziomu kół. Każda redlica posiada także możliwość indywidualnej regulacji siły nacisku na glebę poprzez zmianę miejsca zaczepienia sprężyny.

Ważne jest również sprawdzenie ciśnienia w oponach wału zagęszczającego oraz w kołach siewnika - jeszcze przed wyjazdem w pole. Prawidłowe ciśnienie pozwoli na ograniczenie poślizgu i utrzymanie założonej dawki wysiewu, a także zapewni równomierne zagęszczenie gleby.

Próba kręcona siewnika: klucz do precyzji wysiewu

Czym jest próba kręcona?

Czynnością, której nie powinniśmy pominąć przy przygotowaniu siewnika mechanicznego do siewu, jest przeprowadzenie próby wysiewu, czyli tzw. próby kręconej. Próba kręcona siewnika to jedna z operacji, którą należy wykonać przed siewem, związana ze sprawdzaniem prawidłowej pracy siewnika przed właściwym wysiewem. Ta metoda polega na uruchomieniu siewnika w pozycji roboczej poza obszarem pola uprawnego, na przykład na trawie lub drodze, i zważeniu ziarna wsypanego do rynienek przy uwzględnieniu konkretnej liczby obrotów przekładni siewnika oraz porównaniu ich z normą wysiewu. Próba kręcona daje możliwość obserwacji działania siewnika oraz wykrycia ewentualnych zmian w wypadaniu ziaren. Choć sama próba zajmuje sporo czasu i często, aby uzyskać właściwy wynik, trzeba ją wykonać kilka razy, to warto się pomęczyć, aby uzyskać prawidłową obsadę roślin na 1 hektarze.

Procedura wykonania próby kręconej

Wykonanie próby powinno poprzedzić ustalenie liczby obrotów koła siewnika, którą będziemy musieli wykonać w trakcie jej trwania. W instrukcji każdego siewnika jest dokładnie opisany sposób wykonania próby kręconej i ustawienia skrzyni przekładniowej w taki sposób, żeby uzyskać pożądaną normę wysiewu. Najogólniej można powiedzieć, że polega to na wykręceniu odpowiedniej ilości obrotów aparatu wysiewającego i zważeniu otrzymanych w ten sposób nasion. W siewnikach nie wyposażonych w komputer sterujący korekty ilości dokonuje się poprzez zmianę ustawienia przekładni. Próbę kręconą należy powtarzać do momentu uzyskania wyniku odpowiadającego zakładanej normie wysiewu.

Ogólne kroki do przeprowadzenia próby kręconej:

1. Na początku należy zwolnić belkę mieszków i wsunąć w to miejsce osłonę korytkową, spełniającą rolę pojemnika na ziarno.
2. Następnie trzeba zasypać zbiornik ziarnem do poziomu powyżej górnej krawędzi otworów wyspowych do aparatów wysiewających.
3. Włożyć korbę i wykonać kilka obrotów, aby wypełnić ziarnem aparaty wysiewające.
4. Wysiane ziarno przesypać do zbiornika i ponownie podstawić osłonę korytkową pod aparaty wysiewające.
5. Następnie należy wykręcić korbą odpowiednią liczbę obrotów, np. dla siewnika o szerokości 3,0 m to 13 obrotów na ar, dla siewnika o szerokości 2,7 m to 14,5 obrotu na ar, a dla siewnika o szerokości 2,5 m to 15,5 obrotu na ar.
6. Zważyć zsypane z rynienek ziarno. Ilość nasion, która zostanie wysiana do osłony korytkowej (dokładnie zważona), pomnożona przez 100 odpowiada dawce wysiewu ziarna na 1 hektar.
7. Jeżeli uzyskana masa nie różni się o więcej niż 2% od zalecanej dawki, próbę należy uznać za udaną. Jeśli waży ono mniej lub więcej niż podaje tabela wysiewu, trzeba zmienić ustawienie dźwigni, skrzynki bezstopniowej i ponowić próbę.

Próba kręcona daje nam również możliwość obserwacji działania siewnika i wykrycia ewentualnych zmian w wypadaniu ziarników. Dobrze jest też sprawdzić przy tej okazji ustawienia gniazd, za pomocą wzornika.

Obliczanie normy wysiewu

Najważniejszą sprawą jest określenie ilości materiału siewnego, jaki zamierzamy wysiać na hektar. Aby to prawidłowo określić, powinniśmy uwzględnić m.in. problem z wyliczeniem normy wysiewu, który pojawia się zwykle, gdy materiał siewny nabyliśmy w kilogramach, a norma wysiewu podana na etykiecie jest w sztukach ziaren na 1 m². Z etykiety produktu trzeba spisać dane dotyczące MTN (masy tysiąca nasion) oraz zdolności kiełkowania. Następnie należy pomnożyć wartość zalecanej obsady roślin, którą podaje producent, przez MTN, a otrzymany wynik podzielić przez zdolność kiełkowania. Trudniej jest stwierdzić, jaka norma wysiewu będzie odpowiednia dla materiału siewnego pochodzącego z własnego gospodarstwa. W tym przypadku musimy sami wyznaczyć dane i zwrócić szczególną uwagę na czystość ziaren.

Jeśli nie znana jest zdolność kiełkowania, możliwe jest jej określenie we własnym zakresie. Żeby to ustalić, należy na dnie naczynia umieścić ligninę albo ręczniki papierowe oraz nasączyć je wodą. Następnie ułożyć nasiona i przykryć je kolejnym ręcznikiem. Tak przygotowane naczynie należy pozostawić na tydzień w ciepłym i nasłonecznionym miejscu, pilnując, żeby była cały czas dostępna wilgoć. Po tygodniu należy sprawdzić, ile nasion puściło kiełki i obliczyć zdolność kiełkowania. Dopiero znając te wszystkie parametry można wyznaczyć precyzyjnie normę wysiewu wyrażaną w kg/ha. Na stronach producentów dostępne są gotowe kalkulatory obliczające normy wysiewu, jednak można to obliczyć samemu z pomocą zwykłego kalkulatora.

Jeśli nie dysponujemy instrukcją obsługi, która informuje ile razy należy pokręcić korbą skrzynki napędowej, najprostszym rozwiązaniem jest wyznaczenie liczby obrotów koła napędowego przypadających na obsianie jednego ara. Wówczas podczas próbnego wysiewu zamiast korbą kręcimy kołem. Aby ustalić liczbę obrotów koła przypadającego na obsianie 1 ara, musimy wyznaczyć obwód koła. Można zmierzyć średnicę lub promień i dokonać prostych wyliczeń lub za pomocą sznurka opleść obwód koła i następnie zmierzyć długość sznurka.

Aby ułatwić sobie zadanie, można wykorzystać wzór: I = 100 / (O × Ss), gdzie O to obwód koła biegowego, a Ss - szerokość pasa siewnego. Przystępując do próby kręconej, zasypujemy skrzynię ziarnem.

Próba kręcona w polu i dla precyzyjnego siewu

Istnieje również możliwość wysiewu precyzyjnego. W warunkach naturalnych jest on jeszcze dokładniejszy. Ilość obrotów koła siewnika zależy od rodzaju uprawy przedsiewnej oraz rodzaju gleby. Podczas wykonywania bardzo precyzyjnego siewu zalecamy, aby rolnik przeprowadził próbę kręconą w polu. W tym celu należy obniżyć belkę z mieszkami i w jej miejsce włożyć osłonę korytkową, wykonać przejazd (wysiewając ziarno). Na 1 ar powierzchni dla siewnika o szerokości roboczej 3,0 m przypada 33,3 m przejazdu; dla siewnika 2,7 m przypada 37 m przejazdu, a dla siewnika 2,5 m jest to 40 m przejazdu. Następnie należy zważyć materiał siewny i ewentualnie skorygować ustawienia w przekładni głównej siewnika i ponowić próbę. W sytuacji, gdy uzyskana masa nie wynosi więcej niż 2 proc. od rekomendowanej dawki, można uznać, że próba jest udana.

Ustawienia siewnika dla różnych roślin (na przykładzie)

W przypadku siewnika Poznaniak, którego instrukcja obsługi może być niedostępna, ustawienia dla różnych gatunków zbóż opierają się na tabelach wysiewu. Choć ziarno tego samego gatunku, ale różnej odmiany nie jest jednakowe pod względem wielkości i ciężaru, dane zawarte w tabeli wysiewu należy traktować jako orientacyjne. Zawsze należy wykonać próbę kręconą, aby zweryfikować i dopasować ustawienia do konkretnego materiału siewnego. Poniżej przedstawiono przykładowe kroki, które należy wykonać, aby ustawić siewnik dla różnych upraw.

W praktyce jednak rolnicy bardzo rzadko wykonują czynność dokładnego wyznaczania normy wysiewu dla własnego materiału siewnego, więc do „wykręconej” ilości ziarna należy zawsze dodać około 5%, które będą uwzględniać poślizg koła na polu.

Ustawianie siewnika dla żyta

Aby ustawić siewnik dla żyta, należy znaleźć ten gatunek w tabeli wysiewu. Przykładowo, jeśli chcemy wysiać 157 kg/ha, to sprawdzamy odpowiednią skalę (znajdującą się w pierwszej kolumnie) i ustawiamy przekładnię bezstopniową na wartość 35. Zastawka powinna być ustawiona w pozycji 3/4, a dźwignia denek w pozycji 2. Do wysiewu zaleca się użycie kółka wąskiego plus szerokiego („W+S”). Po wykonaniu tych czynności należy przeprowadzić próbę kręconą.

Ustawianie siewnika dla pszenicy jarej

Dla pszenicy jarej, przy założeniu wysiewu 233 kg/ha, należy ustawić przekładnię bezstopniową na wartość 45 (zgodnie z odpowiednią skalą w tabeli). Zastawka ma być ustawiona w pozycji 3/4, a dźwignia denek w pozycji 2. Wysiew powinien być przeprowadzony kółkiem wąskim plus szerokim („W+S”). Po tych ustawieniach również konieczna jest próba kręcona.

Ustawianie siewnika dla owsa

Jeśli planujemy wysiać owies w ilości 145 kg/ha, należy ustawić przekładnię bezstopniową na wartość 45. Zastawka powinna być w pozycji 1, a dźwignia denek w pozycji 2. Do siewu używamy kółka wąskiego oraz szerokiego („W+S”). Po tych działaniach należy wykonać próbę kręconą.

Ustawianie siewnika dla jęczmienia

Dla jęczmienia, przy założeniu wysiewu 113 kg/ha, ustawiamy przekładnię bezstopniową na wartość 35. Zastawka ma być w pozycji 1, a dźwignia denek w pozycji 2. Wysiew przeprowadzamy kółkiem wąskim plus szerokim („W+S”). Po zakończeniu regulacji należy wykonać próbę kręconą.

Ustawianie siewnika dla rzepaku

Dla rzepaku, analogicznie do owsa (dla przykładu 145 kg/ha), ustawiamy przekładnię bezstopniową na 45. Zastawka powinna być ustawiona w pozycji 1, a dźwignia denek w pozycji 2. Wysiew wykonuje się kółkiem wąskim plus szerokim („W+S”). Następnie przeprowadza się próbę kręconą.

Ustawianie siewnika dla trawy

Dla trawy, jeśli planujemy wysiać 84 kg/ha, ustawiamy przekładnię bezstopniową na 50. Zastawka powinna być w pozycji 3/4, a dźwignia denek w pozycji 1. Do wysiewu używamy kółka wąskiego plus szerokiego („W+S”). Po tych czynnościach wykonujemy próbę kręconą.

Ustawianie siewnika dla gryki i łubinu

W przypadku ziaren, których nie ma w tabeli (takich jak gryka czy łubin), należy wybrać ziarno podobne pod względem wielkości. Wówczas należy wykonać próbę kręconą przynajmniej dwa razy. Jeśli założymy wysiew 100 kg, a z próby wyjdzie 50 kg, na podzielnicy przekładni bezstopniowej należy przesunąć większą wartość niż 50, aby osiągnąć pożądaną dawkę.

Dodatkowe wskazówki dotyczące siewu

Regulacja znaczników

Każdy siewnik jest wyposażony w ręczny lub hydrauliczny przerzutnik znaczników bocznych, które służą do wyznaczenia trasy następnego przejazdu ciągnika. Znaczniki należy ustawić tak, aby odstępy między pasami siewnymi przy kolejnym przejeździe siewnika odpowiadały szerokościom międzyrzędzi. Pasem siewnym (Ss) nazywa się odległość między skrajnymi redlicami. Przykładowo, jeśli należy wykonać siew 25 redlicami przy szerokości międzyrzędzi d = 10,8 cm, szerokość robocza wynosi Sr = 25 x 10,8 cm = 270 cm. Rozwiązanie: szerokość pasa siewnego wynosi: Ss = Sr - d = 270 - 10,8 cm = 259,2 cm.

Często różnica w wysiewie pojawia się, gdy jest źle ustawiony znacznik lub jeździmy „na oko”. Aby zapobiec zapychaniu się redlic glebą, siewnik należy opuszczać do siewu w czasie jazdy ciągnikiem do przodu.

Prędkość siewu

Prędkość jazdy podczas siewu należy każdorazowo dostosować do aktualnych warunków glebowych. Nie powinna ona przekraczać 10 km/h. Wielkość wysiewanej dawki nasion nie zależy od prędkości jazdy. Ważne jest, aby w czasie siewu utrzymać, w miarę możliwości, stałą prędkość.

tags: #austriacki #siewnik #proba #krecona