Nieprzyjemny zapach z rur i woda spływająca wolniej niż zazwyczaj to objawy mogące świadczyć o niedrożnej kanalizacji. Jeśli domowe rozwiązania, takie jak zastosowanie produktów dostępnych w sklepach, nie przynoszą rezultatów, czas na fachową pomoc. Szybkim i efektywnym rozwiązaniem jest skorzystanie z metody WUKO.
Skrót WUKO historycznie pochodzi od Wytwórni Urządzeń Komunalnych w Łodzi, która produkowała pojazdy do czyszczenia kanalizacji. Obecnie znaczenie tego skrótu zostało rozszerzone i nawiązuje także do wszystkich czynności związanych z czyszczeniem ciśnieniowym rur kanalizacyjnych przy użyciu wyspecjalizowanych pojazdów.
Czym Jest Metoda Czyszczenia Hydrodynamicznego (WUKO)?
W przewodach kanalizacyjnych lądują bardzo różne zanieczyszczenia: resztki jedzenia, popiół, tkaniny, artykuły higieniczne czy różnego rodzaju przedmioty. Nanoszony jest również piasek, żwir, większe kamienie, gałęzie, korzenie, a nawet masa bitumiczna czy beton. Osady gromadzące się w przewodach kanalizacyjnych utrudniają przepływ, zawężając średnicę, a w skrajnych przypadkach powodują niedrożności, co może nawet prowadzić do wypływania zanieczyszczeń na zewnątrz przez studzienki kanalizacyjne czy podtapianie piwnic budynków. Oczywiste zatem staje się to, że eksploatowana sieć kanalizacyjna, bez względu na jej wiek, wymaga właściwej obsługi i regularnej konserwacji, a także usuwania wszelkiego rodzaju osadów czy zatorów.
Czyszczenie ciśnieniowe (metodą hydrodynamiczną) to obecnie najpopularniejszy sposób na czyszczenie i udrażnianie kanalizacji, stosowany powszechnie przy obsłudze instalacji zewnętrznych. Jak wygląda czyszczenie kanalizacji przy pomocy metody WUKO? Dzięki wykorzystaniu specjalnego sprzętu do zablokowanej rury wtłaczana jest woda pod wysokim ciśnieniem, która doskonale wypłukuje wszystkie zanieczyszczenia i przywraca drożność instalacji. Strumień cieczy kierowany jest w dwie strony, dzięki czemu wypłukiwanie osadu i odpompowywanie wody następuje równocześnie.
Metoda WUKO wykazuje wiele zalet, które decydują o jej rosnącej popularności. Jest ona nieinwazyjna i w pełni bezpieczna dla środowiska, ponieważ zator usuwany jest wodą pod ciśnieniem, czyli naturalnym sposobem, bez użycia detergentów, środków żrących lub substancji niebezpiecznych. Hydrodynamiczne czyszczenie może być stosowane niezależnie od wielkości rur, z jakich wykonana jest instalacja, co sprawia, że mogą z niej korzystać zarówno właściciele gospodarstw domowych, jak i duże przedsiębiorstwa.
Technologie Czyszczenia i Rodzaje Dyszy
Udrażnianie - czyszczenie kanałów odbywa się poprzez podawanie przez wąż wody pod wysokim ciśnieniem (od 120 bar do 160 bar) i wtryskiwanie jej do wnętrza przez specjalną końcówkę - dyszę. Po wprowadzeniu węża wysokociśnieniowego uzbrojonego na końcu w dyszę, rozpylane strumienie wody skierowane zostają do tyłu, rozbijają zanieczyszczenia, które następnie są wypłukiwane za dyszą.
W zależności od rodzaju kanalizacji, miejsca zatoru i typu osadów wykorzystywane są różne dysze czyszczące, węże o różnych średnicach i głowice o różnej wielkości. Średnice węży oraz rodzaj zastosowanej dyszy zależą od parametrów czyszczonej kanalizacji i pożądanego efektu czyszczenia. Zazwyczaj preferowane są tzw. dysze dalekiego zasięgu, które sprawdzają się w większości typowych instalacji kanalizacyjnych. Są to wszechstronne dysze promieniowe o małym kącie wiązki (np. 10° lub 20°). Ponieważ woda jest wtryskiwana w kierunku wstecznym (do tyłu) - ze względu na mały kąt pod jakim jest wtryskiwana, ma ona dużą siłę rozciągającą i dlatego może wciągnąć wysokociśnieniowy wąż do płukania głęboko do kanału.
Do eliminacji zatorów trudnych do wypłukania samym strumieniem wody (np. korzenie, gałęzie, osady wapienne) stosowane są dysze rotacyjne. W ich działaniu wykorzystywany jest ruch obrotowy głowicy, wyposażonej w łańcuchy lub frezy o długości dopasowanej do średnicy kanału.
Budowa i Rodzaje Pojazdów WUKO
Pojazdy WUKO to specjalistyczne maszyny wykorzystywane głównie w przemyśle komunalnym. Ich głównym zadaniem jest oczyszczanie systemów kanalizacyjnych oraz przepompowywanie ścieków z jednego miejsca do drugiego. Pojazdy te są wyposażone w specjalne urządzenia, takie jak wysokociśnieniowe pompy do płukania rur, ssawki do usuwania osadów czy zbiorniki na ścieki. Dodatkowo niektóre modele mogą być wyposażone w kamery inspekcyjne oraz systemy sterowania zdalnego, co pozwala na jeszcze większą precyzję i kontrolę podczas wykonywania prac.
Samochody do czyszczenia (mycia i udrażniania) kanalizacji są produkowane w różnych rozmiarach i wersjach. Stałe zabudowy są zwykle montowane na 2-, 3- lub 4-osiowych podwoziach samochodów ciężarowych w różnych rozmiarach i pojemnościach. Decydujący jest tu rozmiar cysterny stanowiącej integralną część konstrukcji. Wysokociśnieniowe samochody do udrażniania kanalizacji mają cysterny o pojemności 5-10 tys. litrów. Takie ilości wody pozwalają na dłuższy okres użytkowania bez ponownego napełniania. Wydajność tłoczenia wody zależy od średnicy rury i waha się od 100 l/min do 250 l/min przy ciśnieniu od 100 bar do 200 bar.
- W przypadku podwozi 2-osiowych (do 18 t DMC) cysterna ma typowo pojemność ok. 9 tys. litrów.
- 3-osiowe podwozia (26 t DMC) mieszczą ok. 15 tys. litrów.
- W przypadku podwozi 4-osiowych (32 t DMC) pojemność ta może wynosić do ok. 20 tys. litrów.
Stosowane są również przyczepy z cysternami przewożącymi wodę o pojemności zbiorników do 26 tys. litrów (40 t DMC). Niezależnie od wielkości i typu nadwozia maszyny te charakteryzują się solidną i względnie nieskomplikowaną konstrukcją, prostą obsługą i niskimi kosztami konserwacji.
Systemy Sterowania i Podawania Węży
Optymalne możliwości sterowania pracą maszyny i ergonomię obsługi zapewniają zewnętrzne panele obsługowe. Elementy sterujące są bardzo trwałe i można je obsługiwać również w rękawicach roboczych. Na wyświetlaczu można obserwować bieżące parametry pracy, takie jak np. prędkość obrotowa silnika napędzającego przystawkę odbioru mocy napędzającą pompę instalacji hydraulicznej, ciśnienie wody czy długość węża do płukania.
Samochody czyszczące są wyposażone w napędzane hydraulicznie wciągarki z bębnem służącym do nawijania długiego węża wysokociśnieniowego (wciągarka duża) oraz do nawijania krótkiego węża zasilającego pistolet wodny i małe dysze kanałowe. Węże wysokociśnieniowe, których długość nierzadko przekracza 100-150 m (zależnie od średnicy, np. 120 m przy średnicy DN32) zwijane są na szpuli, ma ona napęd hydrauliczny w obu kierunkach obrotu, jej pracę można kontrolować hamulcem pneumatycznym. Ze względu na spełniane funkcje węże ssące mają zdecydowanie większe średnice niż węże ciśnieniowe. Typowe długości węża ssącego to np. 15 m.
Różne systemy nawijania węży wysokociśnieniowych i systemy węży ssących umożliwiają indywidualne dostosowanie pojazdu do zastosowania i klienta. Wysięgnik ze zwijaczem węża wysokociśnieniowego może być montowany za kabiną, choć obecnie częściej stosowane są wysięgniki kombinowane montowane z tyłu pojazdu. Oprócz zwijacza węża wysokociśnieniowego, na tym samym wysięgniku znajduje się również zwijacz węża ssącego. Taki system umożliwia łączenie i pozycjonowanie węży oraz eliminację szpuli węża wysokociśnieniowego przymocowanej z tyłu. Ważną zaletą wysięgników montowanych z tyłu pojazdu jest to, że dzięki kątowi obrotu ok. 180° i teleskopowemu wydłużeniu ramienia uzyskuje się ogromną powierzchnię roboczą nad przeszkodami. W niektórych pojazdach zwijacz węża ssącego jest umieszczony poziomo na kontenerze.
Odprowadzanie Osadów i System Recyklingu Wody
Osad zasysany jest z oczyszczanej kanalizacji oddzielnym wężem podciśnieniowym i gromadzony w specjalnym zbiorniku - komorze cysterny. Usuwanie osadu odbywa się na zasadzie podciśnienia wytworzonego w zbiorniku przez kompresor. Po napełnieniu komorę po otwarciu dennicy opróżnia się przechylając cysternę do tyłu lub za pomocą płyty wygarniającej albo pneumatycznego tłoka wyrzutowego. Dennica jest otwierana i ryglowana hydraulicznie.
W czyszczeniu kanalizacji coraz częstsze wykorzystanie znajdują rozwiązania kombinowane, tj. pojazdy wyposażone jednocześnie w instalacje ciśnieniowe (płuczące) i ssące - są one określane jako pojazdy ssąco-ciśnieniowe lub dwufunkcyjne. Jeśli jednak jest to uzasadnione ekonomicznie lub organizacyjnie konieczne, to nadal stosowane są rozwiązania oddzielne.
System Odzysku Wody (Recykling)
Ze względu na rosnące koszty i presję na wydajność, obecnie na rynku rosnącą popularnością cieszą się pojazdy ssąco-ciśnieniowe wyposażone również w instalacje uzdatniania wody. Powodem tego jest znacznie wyższa wydajność czyszczenia i oszczędność cennej wody pitnej. W przypadku pojazdów do czyszczenia kanalizacji z systemem odzyskiwania wody, woda z cysterny, która została użyta w celu oczyszczenia kanału, jest ponownie zasysana przez specjalny wąż ssący, transportowana do zbiornika osadu, uzdatniana w pojeździe i ponownie wykorzystywana. System uzdatniania wody pracujący w trybie ciągłym ma zazwyczaj kilka stopni oczyszczania. Oczyszczona w ten sposób woda jest doprowadzana ze zbiornika do pompy wysokociśnieniowej i ponownie kierowana do oczyszczanej kanalizacji przez wąż wysokociśnieniowy i dyszę. Umożliwia to ciągłą, a tym samym ekonomiczną pracę.
Zastosowanie samochodów z recyklingiem wody zmniejsza również koszty przemieszczania się pojazdu, gdyż podczas czyszczenia zbiornik napełniany będzie osadem częściowo odwodnionym, a więc nie będzie konieczności zjazdu do punktu zlewnego w celu opróżnienia zbiornika. Mniejsza liczba kursów to mniejsze zużycie paliwa, emisja spalin i hałasu oraz redukcja kosztów wynikających ze zużycia wody. Pojazdy typu WUKO z recyklingiem wody pozwalają na udrażnianie i czyszczenie kanalizacji o średnicy do 2000 mm i odsysanie osadów nawet z głębokości do 18 m. Ich wyposażenie pozwala również na czyszczenie rur o niewielkiej średnicy, np. 100 mm.
Klasyfikacja Pojazdów WUKO według DMC i Wymogi Prawne
Pojazdy WUKO dostępne są w różnych klasach DMC (dopuszczalnej masy całkowitej). Umożliwia to precyzyjne dopasowanie pojazdu do rodzaju prac, specyfiki sieci kanalizacyjnych oraz warunków eksploatacji. Wybór zależy głównie od budżetu oraz planowanej intensywności pracy pojazdu.
Pojazdy do 3.5 t DMC (Prawo jazdy kat. B)
Przeznaczone do pracy w wąskich uliczkach miejskich, na osiedlach oraz w trudno dostępnych miejscach. Sprawdzają się przy czyszczeniu kanalizacji o średnicy małej i średniej, w studzienkach przydomowych, separatorach i niewielkich przepompowniach. Kompaktowe wymiary i niska DMC umożliwiają obsługę pojazdu przez kierowców z prawem jazdy kategorii B, co zwiększa elastyczność użytkowania.
Pojazdy do 7.5 t DMC (Prawo jazdy kat. C1)
Przeznaczone do obsługi sieci kanalizacyjnych w miastach i mniejszych zakładach przemysłowych. Sprawdzają się w czyszczeniu przewodów sanitarnych i burzowych średniej średnicy, przepompowni oraz studzienek kanalizacyjnych. Większa pojemność zbiornika wody umożliwia dłuższą pracę bez konieczności częstego napełniania.
Pojazdy do 18 t DMC (Prawo jazdy kat. C)
Przeznaczone do pracy w sieciach miejskich i przemysłowych o większych średnicach. Nadają się do czyszczenia kolektorów, rurociągów średniej wielkości, udrażniania i konserwacji przewodów kanalizacyjnych. Dłuższe węże i większa pojemność zbiornika umożliwiają pracę na dłuższych trasach bez przerwy na uzupełnianie wody.
Pojazdy powyżej 18 t DMC (Prawo jazdy kat. C)
Profesjonalne pojazdy do dużych sieci kanalizacyjnych i przemysłowych, o wysokiej wydajności pompy i dużej pojemności zbiornika wody. Sprawdzone w czyszczeniu kolektorów głównych, przepompowni przemysłowych oraz rurociągów o dużych średnicach. Mogą pracować w trudnych warunkach miejskich i przemysłowych, gdzie wymagana jest duża moc i wysoka pojemność.
Wymogi Prawne i Kwalifikacje Kierowców
W Polsce pojazdy WUKO muszą spełniać szereg wymagań prawnych i technicznych, aby móc być dopuszczone do ruchu drogowego oraz wykonywania prac komunalnych. Przede wszystkim muszą posiadać odpowiednie homologacje oraz certyfikaty zgodności z normami europejskimi. Kierowcy tych pojazdów muszą posiadać odpowiednie uprawnienia do prowadzenia ciężarówek oraz przewozu niebezpiecznych materiałów. W przypadku niektórych modeli pojazdów WUKO wymagane może być również posiadanie specjalistycznych umiejętności obsługi urządzeń, takich jak kamery inspekcyjne czy systemy sterowania zdalnego.
Zaawansowane Systemy i Dodatkowe Wyposażenie Pojazdów WUKO
Pojazdy WUKO, takie jak produkowane przez GAMON TRUCKS (np. GAMRECYCLING, GAMVAC+) czy FFG Umwelttechnik (Elephant Multi), a także te oferowane przez Müller Umwelttechnik (Canalmaster z wysięgnikiem HELICOPTER 360-6 TANDEM), Sinz (KOMBI MODEL 4) czy Jurop (oferowane przez firmę Remo), często są projektowane i produkowane indywidualnie, w pełni dopasowane do specyfiki każdej firmy i jej potrzeb. Ich celem jest zapewnienie wydajności, niezawodności i łatwej obsługi.
Do kluczowych cech i dodatkowego wyposażenia nowoczesnych pojazdów WUKO należą:
- Zbiornik dwukomorowy ze stałą przegrodą: Umożliwia jednoczesne przechowywanie osadu i czystej wody, co zwiększa wydajność operacyjną. Jest wykonany z wysokiej jakości materiałów odpornych na korozję.
- Hydraulicznie otwierana i ryglowana dennica: Zapewnia szybkie i bezpieczne opróżnianie komory osadów oraz pełną szczelność podczas transportu.
- Pompa ciśnieniowa: Umożliwia skuteczne czyszczenie kanałów, nawet w przypadku silnych zatorów i nagromadzenia osadów.
- Automatyczne układanie węża ciśnieniowego: System zapewniający równomierne nawijanie i rozwijanie węża, minimalizujący ryzyko zatorów i uszkodzeń.
- Kompresor chłodzony cieczą: Umożliwia ciągłą pracę bez przerw, co jest kluczowe podczas intensywnych operacji czyszczenia.
- Wąż ssący z zwijakiem: Umożliwia efektywne odprowadzanie osadów z kanałów do zbiornika.
- Zaawansowany system sterowania: Intuicyjny panel w kabinie operatora pozwala na łatwe zarządzanie pracą pompy, kompresora i systemu hydraulicznego.
- System odzysku wody (recycling): Umożliwia oddzielanie wody od osadów i jej ponowne wykorzystanie w procesie płukania.
- Oświetlenie LED: Montowane na zabudowie i w obszarze roboczym pojazdu, znacząco poprawia widoczność podczas pracy po zmroku lub w trudnych warunkach atmosferycznych.
- Sterowanie radiowe: Pozwala operatorowi kontrolować najważniejsze funkcje pojazdu z wykorzystaniem pilota lub przenośnego panelu sterowania.
- Wąż ssący z wysięgnikiem: Ułatwia prowadzenie przewodu podczas zasysania osadów i nieczystości ciekłych.
- Hydraulicznie podnoszony zbiornik (wywrotny): Umożliwia przechylenie całej konstrukcji w celu dokładnego opróżnienia jej zawartości.