W dzisiejszym rolnictwie, aby zapewnić bezpieczeństwo, dokładność i wydajność wykonywanych czynności, kluczowe jest zastosowanie wysokiej jakości maszyn i urządzeń. Jednym z nich jest wóz asenizacyjny, który służy do samoczynnego pobierania, transportowania oraz rozlewania gnojowicy na pola i pastwiska.
Wozy asenizacyjne są produkowane z bardzo wytrzymałych materiałów i podzespołów, co gwarantuje ich odporność na uszkodzenia mechaniczne. Dostępne są w wielu wariantach i konfiguracjach, co pozwala rolnikom dobrać rozwiązanie idealnie dopasowane do ich indywidualnych potrzeb i skali produkcji zwierzęcej.
Pojemność i serie wozów asenizacyjnych
Producenci oferują beczkowozy w różnych seriach, dostosowanych do zróżnicowanych wymagań gospodarstw rolnych:
- Seria MINI: Urządzenia o pojemności od 3.000 do 5.000 litrów.
- Seria MIDI 1: Pojazdy o pojemności od 6.000 do 10.000 litrów.
- Seria MAXI 3 PLUS: Najbardziej wydajne maszyny, których pojemność dochodzi nawet do 30.000 litrów.
Wozy o pojemności około 8 tys. litrów są zazwyczaj odpowiednie dla gospodarstw o powierzchni 50-100 hektarów.
Metody aplikacji gnojowicy i ich efektywność
Wozy asenizacyjne są przeznaczone do transportu i aplikacji gnojowicy oraz gnojówki na pola uprawne. Tradycyjną metodą jest rozlewanie gnojowicy łyżką rozlewową. Jednak współczesne przepisy coraz częściej wymagają stosowania precyzyjniejszych rozwiązań, takich jak dozowniki lub aplikatory. Stosowanie łyżki rozlewowej jest nadal możliwe, ale wiąże się z koniecznością wymieszania gnojowicy z glebą w ciągu 24 godzin.
Zalety aplikacji doglebowej
Najefektywniejsze nawożenie odbywa się metodą doglebową, która pozwala ograniczyć kontakt gnojowicy z powietrzem i zminimalizować straty azotu, który szybko się utlenia. Aplikatory doglebowe mogą ograniczyć straty azotu nawet do 95%, co przekłada się na znaczne korzyści ekonomiczne. Metody naglebowe (np. rozbryzgowe) powodują duże straty azotu (od 5 do nawet 50%), co oznacza straty ekonomiczne sięgające nawet 150 zł/ha, jeśli przeliczyć je na nawozy mineralne, które należałoby wysiać w celu zrekompensowania strat.
Manure Variability
Rodzaje aplikatorów
Producenci zazwyczaj udostępniają kilka rodzajów aplikatorów:
- Aplikatory kultywatorowe: W przypadku gruntów ornych, rurka poprowadzona z rozdzielacza ma ujście zaraz za zębem kultywatora, co zapewnia doglebową aplikację nawozu, minimalizując straty azotu i redukując odór.
- Aplikatory talerzowe: Popularne na użytkach zielonych, pracują równolegle do kierunku jazdy, nacinając rowek, w który aplikowana jest gnojowica. Niektórzy producenci stosują rolki zamykające rowek, aby jeszcze skuteczniej ograniczyć straty. Są one również uniwersalne i sprawdzą się na ścierniskach czy nieużytkach.
- Aplikatory płozowe: Ich elementy robocze przypominają redlice siewników zbożowych, rozchylając rośliny i tworząc niewielką bruzdę do aplikacji nawozu. Pozwalają na ograniczenie strat azotu do około 50%.
- Aplikatory typu strip-till: Mogą zadawać nawóz na głębokość nawet 25 cm.
Budowa i wyposażenie beczkowozów
Wozy asenizacyjne są dostarczane z całym niezbędnym osprzętem, dzięki czemu nadają się do użytku natychmiast po zakupie. Posiadają pełne wyposażenie, włączając w to obowiązkowe oświetlenie.
Typowy beczkowóz o pojemności 15000 litrów (i podobne) charakteryzuje się następującą budową:
- Zbiornik: Stalowy, cynkowany ogniowo, z wewnętrznymi pierścieniami wzmacniającymi i falochronami.
- Tylna dennica: Otwierana, z dwoma króćcami. Na tylnym włazie zamontowana jest hydraulicznie sterowana zasuwa z łyżką rozlewową i zasuwa ręczna 5″.
- Przednia dennica: Wzierniki szklane 3″.
- Boki zbiornika: Króćce do zasuw.
- Dno zbiornika: Króciec 2” umożliwiający podłączenie dodatkowego węża spustowego.
System napełniania i opróżniania
Napełnienie wozu odbywa się przy pomocy podciśnienia wytworzonego w zbiorniku przez kompresor, napędzany wałkiem przekaźnika mocy z ciągnika. Deszczowanie realizowane jest przy pomocy łyżki rozlewowej, która stanowi standardowe wyposażenie wozu. Beczkowóz posiada deklarację zgodności WE.
Przegląd ofert producentów
Rynek oferuje różnorodne modele wozów asenizacyjnych, różniące się możliwościami konfiguracji i innowacyjnymi rozwiązaniami.
Pichon
Francuska firma Pichon oferuje wozem asenizacyjnym z ramą zintegrowaną, co oznacza, że beczka jest zespawana z podwoziem. Takie rozwiązanie ma skutkować niskim punktem ciężkości, dobrą trakcją i stabilnością, nawet podczas prac na pochyłościach. Pichon stosuje blachy o grubości 5 lub 8 mm, w zależności od pojemności. Modele mogą być wyposażone w podwozie jednoosiowe lub dwuosiowe (boggie, tandem z amortyzatorami piórowymi i skrętną osią, lub tandem z zawieszeniem hydraulicznym). Standardowo do obsługi wozu służy skrzynka z przełącznikami, z opcją sterownika z ekranem dotykowym.
Fliegl
Fliegl oferuje wozy asenizacyjne ze zbiornikami cynkowanymi ogniowo, z tworzywa sztucznego wzmocnionego włóknem szklanym, a nawet ze stali nierdzewnej. Producent proponuje różne systemy zasysania: próżniowe, pompowe (z pompami śrubowymi lub z tłokiem obrotowym, lepiej radzącymi sobie z gęstą gnojowicą). Fliegl wyróżnia się szerokim wyborem aplikatorów, w tym z wężami wleczonymi, talerzowym, kultywatorowym, łyżwowym, a także aplikatorem typu strip-till.
Dla rolników gospodarujących na terenach górzystych, szczególnie interesujące są wozy z serii Jumbo, wyposażone w wygiętą oś dla niskiego położenia środka ciężkości. Wersja Turbo Line posiada dodatkową pompę cyrkulacyjną, umożliwiającą montaż hydraulicznie wychylanego działka do gnojowicy. Fliegl oferuje również system nawożenia precyzyjnego Manure Sensing, mierzący substancje odżywcze (N, NH4, P, K) w gnojowicy w czasie rzeczywistym, co w połączeniu z Fliegl-Flow Control pozwala ustawić ilość rozlewanej gnojowicy w kg azotu na hektar.
Pomot Chojna
Pomot Chojna oferuje wozy asenizacyjne o pojemnościach 8 tys. litrów w różnych konfiguracjach: konstrukcje ramowe i samonośne, jednoosiowe i na podwoziu tandemowym. Zbiorniki wykonano z cynkowanej ogniowo blachy o grubości 5 mm. Wozy te są klasycznymi konstrukcjami, napełnianymi próżniowo z wykorzystaniem sprężarki o wydatku 8,1 l/min, co pozwala na napełnienie zbiorników w około 5 minut. Zabezpieczenie przed przelaniem stanowi zawór dwukulowy umiejscowiony na szczycie zbiornika.
Meprozet
Meprozet, w swojej ofercie wozów o pojemności 8 tys. litrów, posiada model PN-70/1. Jest to konstrukcja samonośna osadzona na jednoosiowym podwoziu. Zabezpieczenie antykorozyjne, podobnie jak u większości producentów, opiera się na cynkowaniu ogniowym wszystkich elementów metalowych. Kompresor Jurop PN 58M lub MEC 5000 pozwala na napełnienie zbiornika w około 5 minut.
Meprozet oferuje trzy wersje wozu PN-70/1: ekonomiczną, podstawową oraz wersję przystosowaną do mocowania aplikatorów doglebowych talerzowych (o szerokości roboczej 2 m z 6 talerzami, aplikacja do 10 cm na gleby uprawne), dozowników naglebowych z wężami wleczonymi (o szerokości 3 m) oraz dozowników naglebowych sterowanych częściowo hydraulicznie, częściowo manualnie (o szerokości roboczej 9 m).
Joskin
Joskin to jeden z najpopularniejszych producentów wozów asenizacyjnych w Polsce. Modele Modulo 2 i Alpine, produkowane w Trzciance, są dostępne w różnych wariantach. Modulo 2 8400 (pojemność 8507 l) występuje w wariantach ME (jedna oś) i MEB (oś tandemowa typu boggie). Model Alpina 2 8000 S (pojemność 8043 l) to lekka konstrukcja samonośna, przeznaczona do pracy na terenach górskich, z głęboko osadzonymi kołami i nisko położonym środkiem ciężkości.
Joskin oferuje różne rodzaje pomp: próżniowe, wirnikowe i ślimakowe. Pompy ślimakowe są bardziej wydajne i lepiej radzą sobie z gęstym nawozem. Ciekawą opcją jest system Garda, łączący pompę próżniową (do napełniania i opróżniania) z pompą odśrodkową, pompującą ciecz do działka pod ciśnieniem do 6 barów.
W zakresie podzespołów do rozlewania cieczy, Joskin dysponuje jedną z najbogatszych ofert na rynku, w tym rozlewacze daszkowe oraz aplikatory doglebowe: Terrasoc (dwa rzędy zębów z lemieszami typu gęsiostopka, aplikacja do 12 cm), Terraflex (lemiesze proste, aplikacja do 15 cm), TerraDisc (dwa rzędy talerzy zagiętych, głębokość do 18 cm). Do nawożenia łąk dostępne są aplikatory płozowe i talerzowe (z prostymi talerzami). Wozy Joskin standardowo sterowane są skrzynką sterującą, którą można wzbogacić o prosty sterownik.
