Thomas Alva Edison i historia betoniarki

Trudno sobie wyobrazić dzisiejsze konstrukcje bez użycia betonu. Materiału tego nie można byłoby powszechnie stosować, gdyby nie jedno, wydawałoby się proste i dziś powszechnie dostępne urządzenie - betoniarka. Jej wynalezienie było przełomem w budownictwie. Prawdą jest, że na co dzień korzystamy z wynalazków Thomasa Alvy Edisona, w tym z betoniarki, bez której ciężko byłoby wyobrazić sobie dzisiejsze konstrukcje wykonywane z betonu. Thomas Alva Edison zasłynął jako jeden z największych wynalazców w dziejach ludzkości. Patenty amerykańskiego odkrywcy były liczone w tysiącach i przybliżyły nas o kilka kroków do współczesnego świata, jaki znamy.

Wpływ Thomasa Edisona na współczesny świat

O Thomasie Edisonie mówi się, że czasem jest wynalazcą wszystkiego, co dziś uważamy za nowoczesne. Jest w tym odrobina prawdy, choć oczywiście trzeba pamiętać, że większość z jego wynalazków stała się inspiracją do ulepszania i wynajdywania nowych rozwiązań technicznych i technologicznych. Praca amerykańskiego wynalazcy stała się fundamentem dla wielu postępów technologicznych, którymi cieszymy się dzisiaj.

Początki Thomasa Alvy Edisona

Thomas Alva Edison urodził się 11 lutego 1847 roku w miasteczku Milan, w stanie Ohio, w przeciętnej rodzinie o holenderskich korzeniach. Ojciec Samuel posiadał przedsiębiorstwo zajmujące się handlem drewna, z kolei matka Nancy była nauczycielką. Imię Thomas było dosyć popularne w rodzinnych kręgach, dlatego dostał na drugie Alva, by upamiętnić wspólnika i przyjaciela ojca. Już jako dziecko wykazywał ogromne zdolności w zakresie nauk ścisłych. We wczesnym dzieciństwie Edison chorował na szkarlatynę, która spowodowała pogłębiającą się z wiekiem głuchotę, co nie sprzyjało kontaktom z rówieśnikami - przyszły wynalazca był raczej samotnikiem. Paradoksalnie można się w tym dopatrywać jednej z przyczyn późniejszych sukcesów - samotność pomagała zapewne wyrobić w sobie zdolność do koncentracji.

Thomas Alva Edison przygodę ze szkołą rozpoczął w wieku 8 lat, ale nie trwała ona długo. Zaledwie po trzech miesiącach postanowiono, że młody Edison będzie kontynuował naukę w domu pod nadzorem swojej mamy. W szkole nie wykazywał się talentem do zapamiętywania, za to zadawał mnóstwo niewygodnych pytań, które nie przysporzyły mu sympatii u nauczycieli. Sam nigdy nie polubił szkoły, za to chętnie czytał. Jego żyłkę wynalazcy pobudziła książka z eksperymentami, po którą sięgnął jako dziecko, i która stała się inspiracją do tworzenia własnych doświadczeń. Nie był wszakże nieukiem, dużo czytał. Interesował się zwłaszcza naukami przyrodniczymi, z poparciem matki, która podsuwała mu lektury i pozwoliła urządzić w piwnicy laboratorium, kiedy Edison miał dziesięć lat. Broniła go też ponoć przed ojcem, gdy w owej pracowni dochodziło do eksplozji.

Przedsiębiorczość i pierwsze patenty

Kiedy Thomas Alva Edison miał 12 lat, ujawnił ważną cechę, która ułatwiła mu z czasem sukcesy na polu wynalazczości - przedsiębiorczość. W 1859 roku zaczął zarabiać jako gazeciarz na kolei Detroit Port - Huron. Kiedy przebywał w Detroit, spędzał czas w miejscowej bibliotece publicznej, czytając wszystko, co go ciekawiło. Był niestrudzonym samoukiem, z przekonaniem, że posiadanie bardzo rozległej wiedzy jest nieodzowne, jeśli chce się dochodzić do oryginalnych i nowatorskich pomysłów.

Początkowo Edison sprzedawał produkty w pociągach, potem został wyszkolony na operatora telegrafu. W wieku 15 lat, na stacji Grand Trunk, ocalił życie 3-letniemu chłopcu, którego złapał przed pędzącym wagonem towarowym. Wdzięczny ojciec chłopca nauczył młodego Edisona obsługiwać telegraf. W wieku 16 lat był już jednym z największych w USA ekspertów w dziedzinie telegrafii. W 1869 roku uzyskał pierwszy patent na urządzenie elektrograficzne na bieżąco prezentujące wyniki głosowań parlamentarnych. Nie obyło się też bez szczęśliwego zbiegu okoliczności - Edison przypadkowo znalazł się na nowojorskiej Wall Street akurat w momencie, kiedy doszło do awarii aparatury rejestrującej notowania giełdowe. Edison naprawił zepsute urządzenie, a następnie stworzył jego ulepszoną wersję (Edison Universal Stock Printer), dzięki czemu zyskał rozgłos, zamówienia i pieniądze.

Fabryki Wynalazków i metody pracy

Dysponując pieniędzmi, Edison założył własną wytwórnię urządzeń elektrycznych w Newark w stanie New Jersey, gromadząc wokół siebie grupę zdolnych pomocników. W 1874 roku jego zespół stworzył pierwszy system telegrafii wielokrotnej, umożliwiający przesyłanie jednym przewodem wielu wiadomości jednocześnie. Grono współpracowników Edisona stało się zalążkiem założonej przez niego w 1876 roku fabryki wynalazków w Menlo Park w stanie New Jersey, potocznie zwanej „Fabryką Wynalazków”. Było to pierwsze nowoczesne laboratorium naukowo-badawcze, w którym stosowano zespołowe metody pracy. Thomas Edison przez całe życie bardzo starannie dobierał sobie personel, badając wiedzę i inteligencję kandydatów za pomocą testów - był zresztą jednym z pionierów tej metody.

W wieku 21 lat Edison stworzył fabrykę wynalazków, której celem było tworzenie co 10 dni jednego mniej znaczącego wynalazku, oraz co pół roku wynalazku przełomowego. W 1880 roku słynny wynalazca założył przedsiębiorstwo The Edison Illuminating Company, a dwa lata później z JP Morganem - General Electric. Pod koniec lat 80. stworzył kolejne laboratorium - West Orange. Koncern Edisona zbudował pierwszą na świecie elektrownię oraz stworzył elektryczny miejski system oświetlenia.

Kluczowe wynalazki Thomasa Edisona

Thomas Alva Edison jest autorem ponad tysiąca patentów, które znacząco wpłynęły na rozwój technologii i życie codzienne ludzi. Oprócz słynnej żarówki do jego wynalazków należą m.in.: fonograf, kinetoskop, mikrofon węglowy do telefonów, baterie i akumulator, papier fotograficzny, przenośny dyktafon, elektryczny długopis, mimeograf, krzesło elektryczne oraz betoniarka. Dokonał też jednego odkrycia - w 1883 roku zaobserwował termoemisję elektronów (zjawisko Edisona), co miało stać się jedną z podstaw elektroniki.

Betoniarka: Niezastąpione narzędzie w budownictwie

Thomas Edison wpłynął na kształt nowoczesnego życia na wiele sposobów. Przyczynił się np. do zapoczątkowania taniego budownictwa, stając się pionierem prefabrykacji typowych domów betonowych, przy okazji udoskonalając produkcję cementu. Betoniarka była więc jednym z wielu wynalazków tego niezwykłego człowieka, bez której ciężko byłoby wyobrazić sobie dzisiejsze konstrukcje, wykonywane z betonu.

Żarówka elektryczna

Thomas Edison nie był pierwszą osobą, która skonstruowała żarówkę. Wyprzedziła go dosyć duża grupa osób m.in. brytyjski wynalazca Sir Joseph Wilson Swan, Sir Humphry Davy, czy Henry Woodward i Mathew Evans. Mimo to jego wersja była o wiele bardziej praktyczna, ze względu na jej żywotność oraz możliwość masowej produkcji. Udoskonalona przez Thomasa Edisona żarówka odegrała kluczową rolę w elektryfikacji światła. Wykonana została z włókna węglowego, a pierwsze komercyjne użycie żarówek Edisona towarzyszyło rozjaśnieniu parowca Columbia.

Fonograf: Rejestrator i odtwarzacz dźwięku

Thomas Edison wynalazł urządzenie do nagrywania i odtwarzania dźwięku. Zademonstrował je w 1887 roku, a opatentował 19 lutego 1878 roku. Przełomowy wynalazek stał się prekursorem dla współczesnych nośników. Fonograf zapisywał dźwięk za pomocą diamentowej igły w cylindrze, która rzeźbiła ścieżkę na obracającym się wałku pokrytym folią cynową. Jakość dźwięku nie była oszałamiająca i pozwalała tylko na kilkukrotne ich odsłuchanie. Jednak na ówczesne czasy była to prawdziwa sensacja. Podczas pracy nad fonografem zaczął również myśleć, jak zapisać dźwięk na płaskich krążkach, które stały się pierwowzorem płyt gramofonowych.

Kinetoskop i rozwój kina

Wcześniej od braci Lumiere, bo już w 1889 roku, Edison zbudował kinetoskop - skrzynię z wziernikiem przeznaczonym dla jednego widza (coś w rodzaju fotoplastikonu), przez który można było oglądać filmy zarejestrowane kamerą (którą również skonstruował) na perforowanej taśmie celuloidowej. Opatentował to urządzenie w 1891 roku, a zademonstrował publicznie w Nowym Jorku trzy lata później, półtora roku przed otwarciem przez braci Lumiere pierwszego kina w Paryżu. Przegrał ze względów psychologicznych - publiczność wolała oglądać filmy na ekranie wspólnie, zbiorowa rozrywka okazała się bardziej pociągająca. Niemniej jednak opatentowany w 1891 roku kinetoskop Edisona pozwalał wyświetlać ruchome obrazy z dźwiękiem, a kluczową rolę dla przemysłu filmowego odegrała również jego wczesna kamera filmowa, która pozwalała na jednoczesną rejestrację obrazu z dźwiękiem. Thomas Alva Edison jest uznawany za jednego z prekursorów kina.

Inne przełomowe wynalazki

Edisonowi bardzo dobrze wychodziło ulepszanie cudzych wynalazków. Pierwsza wersja telegrafu opracowana przez Samuela Morse’a pozwalała na przekazywanie informacji na większą odległość, co można było potraktować jako prawdziwą rewolucję. Zmodyfikowany automatyczny telegraf Edisona pozwolił na przeskoczenie z 20-30 nagrywanych słów na minutę nawet do 1000. Koncepcja telefonu powstała pod koniec XIX wieku. W 1877 roku Thomas Edison opatentował mikrofon węglowy. Jego wynalazek stał się ważnym elementem ówczesnych telefonów, poprawiając jakość połączenia. Podobno od niego wyszło wszystkim dobrze znane „halo” przy odbieraniu telefonu. Ponadto Edison stworzył silnik prądu stałego, kamerę i projektor filmowy, oscyloskop, kombajn, chłodziarkę, suche baterie elektryczne, maszynę do głosowania, próżniowe przechowywanie żywności oraz dyktafon. W 1880 roku założył prestiżowe czasopismo naukowe „Science”, które jako tygodnik ilustrowany ukazuje się do dziś.

Kontrowersje wokół Thomasa Edisona

Choć Thomas Edison na trwałe zapisał się na kartach historii jako wybitny wynalazca, wiele osób podważa jego osiągnięcia. Coraz częściej w kierunku słynnego Amerykanina, który posiadał ponad 1000 patentów, pojawiają się zarzuty, że korzystając z pomysłów innych, bardzo często przypisywał sobie zasługi za ich pracę. Jeździł po wystawach i inspirował się projektami kolegów po fachu, po czym przedstawiał podobne wynalazki jako owoc własnego geniuszu.

Wojna prądów: Edison kontra Tesla

Największą wojnę - nazywaną przez wielu „wojną prądów” - Edison stoczył ze swoim odwiecznym rywalem, Nikolą Teslą. Ich wzajemna niechęć do siebie i naukowa rywalizacja stała się kanwą wielu dzieł literatury oraz filmu. Odmienne poglądy i metody dystrybucji energii energetycznej stały się przyczyną konfliktu. W 1885 roku Edison odmówił bowiem pracującemu dla niego Tesli wypłaty obiecanej nagrody 50 tys. dolarów za wprowadzenie innowacyjnych rozwiązań w fabryce Edison Machine Works. Stało się to zarzewiem konfliktu i końcem współpracy między geniuszami.

Po tym incydencie Tesla natychmiast zerwał współpracę i zaczął pracę nad własnymi projektami. Potencjał w propagowanym przez niego prądzie zmiennym dostrzegł George Westinghouse, który zaczął rywalizować z Edisonem o zdobycie kontraktów na elektryfikację miast i budowę nowych elektrowni. Podczas trwającego konfliktu amerykański wynalazca dopuszczał się podłych zagrywek i przekupstw, które miały na celu udowodnić niebezpieczeństwo, jakie niesie ze sobą idea serbskiego inżyniera oraz zniesławić jego imię. O ile Edison skoncentrował swoje działania nad formą prądu stałego (DC), o tyle Tesla i jego partner George Westinghouse zgodnie twierdzili, że jedyną drogą do lepszej przyszłości elektryfikacji jest rozwój prądu przemiennego (AC). Koncepcja Tesli zwyciężyła z uwagi na swoją wszechstronność i ekonomikę w dostarczaniu energii elektrycznej na dalekie odległości. Ostatecznie nie pomysł Edisona, a Tesli stał się dominującym standardem.

Pochodzenie wynalazków i zarzuty o plagiat

Spore kontrowersje badaczy historii budzi także najsłynniejszy wynalazek Thomasa Edisona, czyli żarówka. Lewis Howard Latimer był pracownikiem w laboratorium Edisona. Wkład Lewisa w jej rozwój, opracowane metody wydajniejszej produkcji zostały całkowicie pominięte przez Edisona, a wszystkie zasługi przypisał wyłącznie sobie. Dodatkowo pojawiają się głosy, że patent na żarówkę odkupił od kogoś innego i potem przedstawił jako własny wynalazek. Mówi się również o wykorzystaniu m.in. pomysłów włoskiego imigranta Antonio Meucci przy pracy nad jego wersją telefonu. Na skutek nieuczciwych działań Edison został usunięty z zarządu firmy, którą stworzył - Edison General Electric. Co więcej, jego nazwisko zostało usunięte z nazwy, a następcy zrezygnowali z polityki procesowania się z konkurencją. To nasuwa pytanie: w jakim stopniu genialny był Edison, a w jakim stopniu wykorzystywał swoją wysoką pozycję i pieniądze?

Dziedzictwo i śmierć Thomasa Edisona

Edisona doceniano, honorowano oraz nagradzano na wiele sposobów. W 1927 roku został członkiem Narodowej Akademii Nauk Stanów Zjednoczonych, a rok później Kongres przyznał mu tytuł zasłużonego Amerykanina. Thomas Alva Edison mimo swojego wkładu w rozwój technologii nigdy nie został uhonorowany Nagrodą Nobla w żadnej kategorii. Podobnie jak jego były współpracownik i główny konkurent Nikola Tesla.

Edison zmarł 18 października 1931 roku w West Orange w wieku 84 lat, dokąd w 1887 roku przeniósł siedzibę swej fabryki wynalazków i gdzie dziś jest jego wspaniałe muzeum. Podczas jego pogrzebu (21 października, w 52. rocznicę wynalezienia żarówki) planowano na znak żałoby wyłączyć prąd w całych Stanach Zjednoczonych. Okazało się to niemożliwe z przyczyn praktycznych, co potwierdza, jak potężny wpływ wywarł, więc ograniczono się do wyłączania na chwilę światła elektrycznego w kolejnych stanach - fala ciemności przesunęła się przez cały kraj.

tags: #betoniarka #thomas #edison