Spis wierzytelności i lista wierzytelności w postępowaniu restrukturyzacyjnym i upadłościowym

Zarówno spis wierzytelności w postępowaniu restrukturyzacyjnym, jak i lista wierzytelności w postępowaniu upadłościowym to kluczowe dokumenty, niezbędne do dokładnego poznania struktury zadłużenia przedsiębiorcy. Ich rzetelne sporządzenie jest podstawą do dalszych działań w procesach zmierzających do zawarcia i realizacji układu lub podziału masy upadłości. Dokumenty te pozwalają ustalić, jakie zobowiązania ciążą na dłużniku oraz wobec jakich podmiotów, a tym samym precyzyjnie określić krąg wierzycieli i ich uprawnienia w danym postępowaniu.

Spis wierzytelności w postępowaniu restrukturyzacyjnym

Definicja i zakres spisu wierzytelności

Spis wierzytelności to dokument, który określa zobowiązania dłużnika objęte postępowaniem restrukturyzacyjnym. Obejmuje on wierzytelności osobiste dłużnika powstałe przed dniem otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego (lub przed dniem układowym). Za wierzytelności osobiste uznaje się te, za które dłużnik ponosi osobistą odpowiedzialność swoim własnym majątkiem. Spis wierzytelności obejmuje także wierzytelności osobiste zabezpieczone rzeczowo.

W spisie wierzytelności umieszcza się wierzytelności objęte układem z mocy prawa oraz wierzytelności objęte układem za zgodą wierzyciela. Należy je oddzielnie wskazać. Na spisie powinien znaleźć się również wierzyciel zabezpieczony rzeczowo, który ma zabezpieczenie, ale nie pokrywa ono w całości wierzytelności. Tacy wierzyciele będą musieli się w spisie znaleźć, jeśli wyrażą zgodę na objęcie swoich wierzytelności układem, a więc zrezygnują z możliwości dochodzenia swojej wierzytelności z zabezpieczonego przedmiotu.

W skład danej wierzytelności ujętej na spisie wierzytelności wchodzi należność główna oraz należności uboczne (odsetki za opóźnienie, umowne, kapitałowe) naliczone do dnia poprzedzającego otwarcie postępowania. Wierzytelność za dany okres rozliczeniowy, np. czynsz, leasing operacyjny, podatek VAT, składki na ubezpieczenia społeczne, jest dzielona proporcjonalnie na dwie części. Pierwsza część wierzytelności za dany okres jest ujmowana na spisie wierzytelności. Drugą część wierzytelności dłużnik powinien opłacić w terminie. W tym przypadku dłużnik dzieli wierzytelność przez ilość dni w miesiącu, a wynik dzielenia mnoży przez ilość dni przypadających przed otwarciem postępowania (przed dniem układowym) i tę część ujmuje na spisie. Wynik zaś tego dzielenia pomnożony przez ilość dni od dnia otwarcia postępowania (wraz z tym dniem) do dnia zakończenia okresu rozliczeniowego pozwoli ustalić, jaką część wierzytelności dłużnik musi zapłacić w terminach umownych lub ustawowych.

Podstawa prawna i zawartość

Treść spisu wierzytelności musi odpowiadać wymogom wskazanym w art. 86 ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne. Z punktu widzenia przygotowywania spisu wierzytelności, najważniejsze zasady wynikają także z art. 76 Prawa restrukturyzacyjnego, który określa, że należy umieścić w nim wszelkie wierzytelności istniejące w stosunku do dłużnika, powstałe przed dniem otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego. Wzór spisu wierzytelności został określony w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 grudnia 2015 roku w sprawie określenia wzoru spisu wierzytelności oraz wzoru spisu wierzytelności spornych.

Spis wierzytelności powinien zostać sporządzony w układzie tabelarycznym, a dla każdej wierzytelności w osobnych rubrykach określa się:

Sporządzanie spisu wierzytelności i rola wierzycieli

W postępowaniu restrukturyzacyjnym, w odróżnieniu od postępowania upadłościowego, wierzyciele nie mają obowiązku samodzielnego zgłaszania swoich wierzytelności. Spis wierzytelności jest opracowywany na podstawie ksiąg rachunkowych, innych dokumentów dłużnika, wpisów w księgach wieczystych oraz rejestrach.

Spis wierzytelności sporządza nadzorca lub zarządca. W przypadku postępowania o zatwierdzenie układu, nadzorca układu czuwa nad sporządzeniem spisu i ostatecznie go weryfikuje. W przyspieszonym postępowaniu układowym i w postępowaniu układowym sporządza go nadzorca sądowy, a w postępowaniu sanacyjnym zarządca. Dłużnik dostarcza doradcy restrukturyzacyjnemu (nadzorcy lub zarządcy) informacje oraz dokumenty będące podstawą sporządzenia spisu pod rygorem odpowiedzialności karnej za dostarczanie nieprawdziwych informacji lub ich zatajenie (art. 36 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego).

Wierzyciele mogą dostarczać dodatkowe informacje na temat wysokości przysługujących im wierzytelności, w szczególności w sytuacji, gdy pomiędzy kwotą zgłoszoną przez dłużnika a faktyczną kwotą wierzytelności pozostają rozbieżności. Informacje na temat wysokości wierzytelności można przekazać nadzorcy w dogodny dla wierzyciela sposób.

Procedura zatwierdzenia spisu wierzytelności

Procedura zatwierdzenia spisu wierzytelności uzależniona jest od typu prowadzonego postępowania restrukturyzacyjnego:

• W postępowaniu o zatwierdzenie układu spisu wierzytelności się nie zatwierdza. Wynika to z uproszczonego charakteru tego postępowania, w którym to główna rola przypada dłużnikowi oraz nadzorcy układu.
• W przyspieszonym postępowaniu układowym procedura zatwierdzania spisu wierzytelności przebiega w sposób bardziej sformalizowany. Spis podlega zatwierdzeniu przez sędziego-komisarza na zgromadzeniu wierzycieli.
• W postępowaniu układowym oraz w postępowaniu sanacyjnym sędzia-komisarz zatwierdza spis po upływie terminu na złożenie sprzeciwu, a w przypadku jego złożenia po uprawomocnieniu się postanowienia w przedmiocie sprzeciwu.

Funkcje spisu wierzytelności po sporządzeniu

Po sporządzeniu (lub zatwierdzeniu, w zależności od typu postępowania) spisu wierzytelności możliwe jest podjęcie kolejnych działań w procesie zmierzającym do zawarcia i realizacji układu. Spis wierzytelności pełni następujące funkcje:

• Wyznacza krąg uczestników postępowania, tj. wierzycieli, którzy będą mogli aktywnie brać udział w postępowaniu restrukturyzacyjnym i przede wszystkim będą uprawnieni do głosowania nad układem.
• Określa siłę głosu wierzyciela w głosowaniu nad propozycjami układowymi dłużnika, która jest proporcjonalna do wysokości jego wierzytelności.
• Stanowi podstawę do ustalenia kręgu wierzycieli uprawnionych do głosowania nad układem oraz wagę głosu każdego z nich, co umożliwia przeprowadzenie prawidłowego głosowania nad układem.
• Niezależnie od ujęcia na spisie wierzytelności, układ będzie wiązał wierzycieli, jeżeli są oni objęci układem z mocy prawa (ipso iure). Wynika to z art. 166 Prawa restrukturyzacyjnego, zgodnie z którym: „Układ wiąże wierzycieli, których wierzytelności według ustawy są objęte układem, chociażby nie zostały umieszczone w spisie wierzytelności.”.

Sprzeciw wobec spisu wierzytelności

Wierzyciel, którego wierzytelność nie została objęta spisem wierzytelności lub została ujęta w innej wysokości niż rzeczywista, ma prawo złożyć sprzeciw co do pominięcia jego wierzytelności w spisie (z wyjątkiem postępowania układowego przyspieszonego). Jeśli wierzyciel nie złoży sprzeciwu lub też zostanie uwzględniony sprzeciw innego wierzyciela co do umieszczenia danego wierzyciela w spisie wierzytelności, wierzyciel utraci uprawnienia uczestnika postępowania, w szczególności możliwość głosowania. Umieszczenie danego wierzyciela w spisie może oprotestować także dłużnik, składając sprzeciw we własnym imieniu.

Dostęp do spisu wierzytelności

Spis wierzytelności znajduje się w aktach postępowania restrukturyzacyjnego, które prowadzone są w Krajowym Rejestrze Zadłużonych (KRZ). Aby uzyskać dostęp do akt, należy złożyć stosowny wniosek w systemie.

Lista wierzytelności w postępowaniu upadłościowym

Definicja i cel listy wierzytelności

Lista wierzytelności jest najważniejszym dokumentem sporządzanym przez syndyka w toku postępowania upadłościowego. Jej głównym celem jest wyznaczenie kręgu rzeczywistych wierzycieli upadłego oraz ustalenie realnej wysokości zadłużenia. Lista wierzytelności służy przede wszystkim do określenia, kto będzie brał udział w podziale pieniędzy uzyskanych z likwidacji majątku upadłego. Na etapie ustalania listy wierzytelności dokonuje się również "skreślenia" z udziału w postępowaniu tych podmiotów, których zgłoszona wierzytelność okazała się z różnych względów bezzasadna.

Sporządzanie listy wierzytelności i rola wierzycieli

W przeciwieństwie do spisu wierzytelności w postępowaniu restrukturyzacyjnym, lista wierzytelności w postępowaniu upadłościowym sporządzana jest po dokonaniu przez wierzycieli zgłoszeń wierzytelności. Termin na zgłoszenie swojej wierzytelności w upadłości wynosi 30 dni i jest on określony w postanowieniu o ogłoszeniu upadłości.

Listę wierzytelności sporządza syndyk. Powinien on przystąpić do sporządzania listy niezwłocznie po sprawdzeniu zgłoszonych wierzytelności. Ustawa wyznacza syndykowi na sporządzenie listy termin 2 miesięcy od upływu okresu przewidzianego na zgłoszenia. Syndyk bada, czy zgłoszona wierzytelność istnieje i jaka jest jej wysokość. Jeśli zgłoszona wierzytelność nie znajduje potwierdzenia w księgach rachunkowych lub innych dokumentach upadłego, albo we wpisach w księdze wieczystej lub rejestrach, syndyk wzywa wierzyciela do złożenia w terminie tygodnia dokumentów wskazanych w zgłoszeniu wierzytelności pod rygorem odmowy uznania wierzytelności.

Istnieje również kategoria wierzytelności uwzględnianych na liście bez ich zgłaszania. Dotyczy to przede wszystkim wierzytelności zabezpieczonych na majątku upadłego dłużnika hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym lub przez inny wpis w księdze wieczystej. Lista wierzytelności sporządzana jest w każdym postępowaniu upadłościowym, niezależnie od tego, czy wierzyciele dokonali zgłoszenia swoich wierzytelności.

Jeżeli doszło do zgłoszenia wierzytelności po terminie lub została ujawniona po terminie wierzytelność, która nie wymaga zgłoszenia, syndyk sporządza tzw. uzupełniającą listę wierzytelności. Syndyk uzupełni listę wierzytelności, jeśli dokonano zgłoszenia po wskazanym terminie, ale dokonane do tej chwili przez niego czynności w postępowaniu upadłościowym zachowują moc.

Procedura zatwierdzenia listy wierzytelności

Sporządzona lista wierzytelności przekazywana jest następnie sędziemu-komisarzowi, który dokonuje jej zatwierdzenia w drodze stosownego postanowienia.

Znaczenie listy wierzytelności po zakończeniu postępowania

Mimo tego, że lista sporządzana jest na potrzeby postępowania upadłościowego, znajduje również niekiedy zastosowanie poza nim. Po zakończeniu lub umorzeniu postępowania upadłościowego wyciąg z zatwierdzonej przez sędziego-komisarza listy wierzytelności, zawierający oznaczenie wierzytelności oraz sumy otrzymanej na jej poczet przez wierzyciela, jest tytułem egzekucyjnym przeciwko upadłemu. Oznacza to, że wyciąg z listy stanowi substytut wyroku przeciwko upadłej spółce, który następnie może posłużyć np. do dochodzenia odpowiedzialności od zarządu.

Zaskarżanie listy wierzytelności

Szczególnym zagadnieniem jest sposób zaskarżania listy wierzytelności, czyli kwestionowania, że ktoś się na niej nie znalazł, że znalazł się ze złą kwotą, albo że znalazł się na niej ktoś, kto nie powinien. Jest to ważny mechanizm ochrony praw wierzycieli i dłużnika.

Kluczowe różnice między spisem wierzytelności a listą wierzytelności

Choć spis wierzytelności w postępowaniu restrukturyzacyjnym i lista wierzytelności w postępowaniu upadłościowym pełnią analogiczne funkcje, tj. określają krąg wierzycieli i kwoty wierzytelności, istnieją między nimi zasadnicze różnice:

• Podmiot sporządzający: Spis wierzytelności sporządza nadzorca lub zarządca (w restrukturyzacji), natomiast listę wierzytelności syndyk (w upadłości).
• Podstawa sporządzenia: Spis wierzytelności w restrukturyzacji jest sporządzany na podstawie dokumentacji księgowej dłużnika oraz posiadanej przez niego ewidencji zobowiązań, bez obowiązku zgłaszania wierzytelności przez wierzycieli. Lista wierzytelności w upadłości powstaje głównie na podstawie zgłoszeń wierzytelności dokonanych przez wierzycieli.
• Termin sporządzenia: Spis w restrukturyzacji jest tworzony na początkowych etapach postępowania, podczas gdy lista wierzytelności w upadłości jest sporządzana po upływie terminu na zgłoszenie wierzytelności.
• Procedura zatwierdzenia: Zatwierdzenie spisu wierzytelności w restrukturyzacji różni się w zależności od typu postępowania (w postępowaniu o zatwierdzenie układu nie jest formalnie zatwierdzany). Lista wierzytelności w upadłości zawsze podlega zatwierdzeniu przez sędziego-komisarza.

tags: #bomet #lista #wierzytelnosci