Hamulce w ładowarkach, w tym modelach Wacker Neuson, stanowią jeden z kluczowych elementów zapewniających bezpieczeństwo pracy operatora, innych osób oraz maszyn w miejscu ich użytkowania. Ich prawidłowe funkcjonowanie jest niezbędne do sprawnej i bezpiecznej eksploatacji. W niniejszym artykule omówimy typowe problemy z hamulcami, ich potencjalne przyczyny oraz metody rozwiązywania, ze szczególnym uwzględnieniem układów występujących w maszynach budowlanych.
Podstawy działania hamulców w ładowarkach
Obecnie w ładowarkach kołowych, takich jak Wacker Neuson, powszechnie stosuje się tak zwane hamulce mokre. Pracują one w tylnych mostach, całkowicie zanurzone w oleju. To rozwiązanie jest bardzo korzystne, ponieważ chroni hamulce przed przegrzaniem, co pozwala na ich dłuższą i bardziej efektywną pracę. Niemniej jednak, jak każdy element eksploatacyjny, również hamulce mokre ulegają zużyciu.
Objawy i diagnostyka problemów z hamulcami
Najczęstszym objawem problemów z hamulcami, poza słabą siłą hamowania, jest ubytek płynu w zbiorniczku pomp hamulcowych. Jeśli po kilkukrotnym uzupełnieniu płynu nie stwierdzono wycieków zewnętrznych, należy sprawdzić stan oleju w tylnym moście. Jeżeli oleju przybyło, może to oznaczać, że z hamulcami dzieje się coś niepokojącego. Jedną z przyczyn mogą być zużyte tarcze hamulcowe i przekładki.
Inny problem dotyczy sytuacji, gdy podczas mocniejszego wciśnięcia pedału hamulca tylne koła blokują się, a maszyna sunie jak po lodzie. Wcześniej hamowanie było płynne i obejmowało również przednie koła. Taka sytuacja wskazuje na brak skutecznego i równomiernego hamowania, co może być szczególnie niebezpieczne w zmieniających się warunkach drogowych. Problemy te mogą wskazywać na uszkodzenie czujnika przy pedałach, co należy sprawdzić, zwłaszcza jeśli hamowanie z włączonymi napędami działało na wszystkie koła.
Problemy z układem pneumatycznym
Układ hamulcowy w ciężkich maszynach często bazuje na pneumatyce. Zawór spuszczania kondensatu służy do spuszczania wody, która skrapla się z nieosuszonego powietrza. Za wychwytywanie wody odpowiedzialny jest osuszacz. Jeśli wkład osuszacza jest zużyty lub występują inne okoliczności, w układzie może pojawić się woda. Częstotliwość spuszczania kondensatu zależy od intensywności skraplania się wody.
Hamulec postojowy (ręczny) działa poprzez spuszczenie powietrza z siłownika, co powoduje, że sprężyny w siłownikach dociskają klocki do tarcz hamulcowych. Niektórzy producenci projektują układy hamulcowe tak, aby hamulec postojowy działał tylko na oś tylną (most napędowy), inni zaś stosują system, w którym hamowane są wszystkie koła. Hamulec postojowy, choć ma mały zakres stopniowania w porównaniu do całej zmiany położenia dźwigni, nie działa zero-jedynkowo i można nim hamować stopniowo, wymaga to jednak odpowiedniego wyczucia. Całe powietrze nie zejdzie z układu od razu, aby nagle zablokować hamulce. W przypadku nagłego spadku ciśnienia, np. z powodu pęknięcia przewodu, wskaźnik ciśnienia i alarmy ostrzegą operatora.
Naprawa hamulców mokrych w ładowarkach
Typy tylnych mostów
W koparko-ładowarkach Wacker Neuson występują zasadniczo trzy typy tylnych mostów:
- Występujące w modelach B, C, D
- Występujące w modelach E, F
- Występujące w tylnych mostach skrętnych (np. w ładowarkach teleskopowych)
Procedura wymiany hamulców mokrych (modele B, C, D)
W celu naprawy hamulców należy przede wszystkim zdemontować tylny most, pamiętając o wcześniejszym spuszczeniu oleju. Mosty z modeli B, C, D należy ustawić do rozkręcenia w pionie. Następnie, za pomocą suwnicy lub nawet wykorzystując maszynę jako dźwig (bez tylnego mostu), zdejmujemy poszczególne elementy mostu.
Zanim wymienimy tarczki i przekładki, należy wymienić uszczelnienia na tłoczkach i cylindrach hamulca. Należy je dokładnie obejrzeć pod kątem zużycia i, w razie wątpliwości, wymienić na nowe. Zużyte tarczki mogły spowodować zbyt duży skok tłoczka, co uszkodziło zarówno tłoczek, jak i uszczelnienie. Należy również sprawdzić stan koszy tarczek i, jeśli są mocno wytarte, wymienić je. Nigdy nie wolno stosować dodatkowej tarczki czy przekładki jako wypełnienia ubytku. Tarczki i przekładki zawsze wymieniamy z obu stron, aby siła hamowania była jednakowa.
Podczas ponownego składania mostu należy wymienić wszystkie uszczelnienia, aby zapewnić trwałość naprawy. Po zamontowaniu mostu do maszyny i podłączeniu przewodów hamulcowych, odpowietrzamy układ. Najlepiej zrobić to przed nalaniem oleju, aby sprawdzić szczelność uszczelnień na tłoczkach hamulcowych. Odpowietrzanie polega na rozłączeniu pedałów hamulca i odpowietrzaniu najpierw jednej, potem drugiej strony, aż pedał stanie się twardy. Następnie wlewamy specjalny olej do mokrych hamulców i zaleca się zastosowanie specjalnego dodatku wzmacniającego jego właściwości. Po założeniu kół i opuszczeniu maszyny, testujemy ją na placu, sprawdzając po śladach hamowania, czy koła równo biorą. Jeśli wszystko jest w porządku, maszyna jest gotowa do pracy. W początkowym okresie może być słychać zgrzyt hamulców, który zazwyczaj ustępuje po krótkim czasie.
Wymiana klocków hamulcowych ładowarki
Naprawa hamulców w nowszych mostach (modele E, F i mosty skrętne)
W przypadku naprawy hamulców w nowszych mostach maszyn modeli E i F, postępujemy bardzo podobnie, z tą różnicą, że mostu nie musimy stawiać w pionie. Również tutaj tarczki i przekładki wymieniamy z obu stron, a także wszystkie uszczelnienia. W tych maszynach nie występują kosze tarczek; ich rolę pełnią obudowy, które nie ulegają zniszczeniu. Należy jednak również wymienić uszczelnienia na tłoczkach i cylinderkach. Stosowany olej jest taki sam, a dodatek również jest zalecany.
W tych mostach należy zwrócić uwagę na sprężynki powrotne, które powodują cofanie się tarczek z przekładkami. Wymieniając te sprężynki, należy również wymienić zabezpieczenia sprężynek i sworzni prowadzących. Podobnie jak poprzednio, po odpowietrzeniu, przeprowadzamy próby na placu. Jeśli przejdą pomyślnie, maszyna jest gotowa do pracy.
Z tylnymi mostami skrętnymi postępujemy bardzo podobnie jak z mostami do maszyn E i F. Podobne mosty występują również w ładowarkach teleskopowych.
UWAGA: Przy naprawie hamulców, gdy most jest już rozebrany, zaleca się zwrócić uwagę na pozostałe podzespoły znajdujące się w nim, aby sprawdzić, czy któryś z nich nie nadaje się do wymiany, np. łożyska czy uszczelniacze.
Inne potencjalne przyczyny awarii hamulców
- Niewystarczające ciśnienie powietrza w hamulcach: Może być spowodowane nieszczelnością rurociągu, nieprawidłową pracą pompy powietrza, awarią zaworu jednokierunkowego, niedokręconą śrubą spustową separatora olej-woda lub nieszczelnością zaworu regulującego ciśnienie.
- Niewystarczająca lub słaba siła hamowania: Przyczynami mogą być wyciek oleju hamulcowego, powietrze w przewodzie oleju hamulcowego, uszkodzona uszczelka olejowa piasty koła, plama oleju na tarczy zacisku, duże zużycie hamulca lub spalona powierzchnia cierna, zbyt niska regulacja ciśnienia w przewodzie powietrza.
- Układ hamulcowy nie może zwolnić i zatrzymać się: Możliwe przyczyny to niewystarczające ciśnienie powietrza w hamulcach, awaria zaworu hamulcowego, powietrze w przewodzie oleju hamulcowego, brak lub niewystarczająca ilość płynu hamulcowego, pęknięcie przewodu oleju hamulcowego lub wyciek oleju ze złącza przewodu olejowego.
- Hamowanie nie jest płynne: Może to być wynikiem zużycia i przerzedzenia tarczy ciernej, uszkodzenia pierścienia przeciwpyłowego i przedostania się wody, zardzewiałego i zablokowanego tłoka, słabej lub uszkodzonej sprężyny powrotnej w pompie wspomagającej.
- Podczas hamowania wydobywa się mgła olejowa: Możliwą przyczyną jest uszkodzenie włącznika świateł stop lub zbyt długie tłoczysko pompy dopalacza.
Awaria układu hamulcowego ładowarki może być również spowodowana różnymi problemami, takimi jak awaria układu hydraulicznego i awaria układu przeniesienia napędu. W przypadku takich usterek należy najpierw przeprowadzić szczegółową kontrolę w celu ustalenia konkretnej przyczyny usterki, a następnie zastosować odpowiednie rozwiązania.
