Kompaktowa i wszechstronna pionowa brona wirnikowa z siewnikiem to idealne rozwiązanie do wydajnego przygotowania gleby i siewu w jednym przejeździe. Brona aktywna z siewnikiem całkowicie przygotowuje glebę do wysiewu, jak i wykonuje go. Jest to niezastąpione narzędzie dla firm zakładających ogrody, które pozwala oszczędzić czas i koszty. Maszyna ta, wykonując jeden przejazd, spełnia wiele funkcji. Jest to zaawansowane urządzenie, które z powodzeniem wspiera procesy uprawy i pielęgnacji roślin.
Zasada Działania Brony Wirnikowej
Brona aktywna, taka jak model LXGB, posiada ramę zawieszenia, która służy do podłączania jej do trzypunktowego układu zawieszenia z tyłu ciągnika. Wałek WOM traktora napędza przekładnię kątową brony. Przekładnia obraca swoją tarczę zębatą, która połączona jest z dwoma pionowymi nożami. Przy włączonym wałku WOM traktora noże się obracają. Oprócz tarczy zębatej połączonej z przekładnią, są jeszcze kolejne tarcze zębate, które przejmują ruch obrotowy właśnie od niej. W ten sposób kilka zespołów zaopatrzonych po dwa noże pokrywa szerokość roboczą brony. Koła talerzowe zanurzone są w kąpieli olejowej, co zapewnia ich długotrwałą i niezawodną pracę.
Rodzaje Bron Aktywnych i Ich Specyfika
Brony Wirnikowe
Brony wirnikowe stanowią najszerszą grupę produkowanych i użytkowanych aktywnych maszyn uprawowych. Ze względu na szeroki zakres prędkości obrotowej wirników mogą przygotować do siewu każdą glebę w jednym przejeździe roboczym. Lepiej sprawdzają się w technologii uprawy klasycznej (orkowej) niż bezpłużnej. Brony wirnikowe mogą być wyposażone w noże o małym i dużym kącie natarcia. Elementy robocze tych bron, o pionowej osi obrotu, przemieszczają się po cykloidalnych torach, gdzie kształt i zagęszczenie torów zależy od liczby wirników, podziałki rozstawu tych sekcji, liczby elementów skrawających z jednej sekcji oraz promienia obrotu. Obroty wirników mieszczą się w granicach od 200 do 450 obr./min.
Brony wirnikowe intensywnie kruszą glebę, rozbijają bryły, niszczą rozłogi chwastów, mieszają nawozy mineralne w warstwie uprawowej. W wyniku mieszania gleby przez elementy robocze (zęby), zarówno na powierzchni, jak i w strefie siewu powstaje mieszanina części drobnych i grubych, suchych i wilgotnych. Taki stan zmniejsza wilgotność gleby w otoczeniu nasion. Poza tym powierzchnia gleby jest narażona na rozmycie. Za broną jest belka wyrównująca, która stwarza warunki konieczne do równomiernego ugniecenia gleby przez współpracujący z tyłu wał ugniatająco-kruszący typu Packer. Po przejechaniu tej maszyny uzyskuje się wyrównaną i dobrze przygotowaną rolę pod bezpośredni wysiew nasion.
Kultywatory Wirnikowe
Odmianą bron wirnikowych są kultywatory wirnikowe, które mają te same zalety, ale oprócz tego posiadają bardziej wytrzymały profil wannowy, większą średnicę wałków i mocniejsze „zęby na chwytanie”. Duże przejście nad wspornikami zębów zapobiega zapychaniu maszyny również wtedy, gdy jej zęby są mocno zużyte. Także nierówności pola i większe ilości słomy nie prowadzą do zapchania, a wirnikowe nośniki narzędzi zapobiegają zakleszczaniu się kamieni. Zbite, ciężkie gleby są bez problemu rozluźniane gruberem wirnikowym, który jednocześnie intensywnie miesza glebę ze słomą. Luźna mieszanina słomy z glebą może swobodnie przemieszczać się przez duże, wolne przestrzenie maszyny powyżej jej nośnika.
Głębokość roboczą wirnikowego grubera ustawia się poprzez przełożenie czworokątnego sworznia mimośrodowego. Podczas pracy ramię nośne spoczywa pod mimośrodowym sworzniem, a dopiero przy unoszeniu układa się na wannie przekładni. W taki sposób gruber może przemieszczać się nad kamieniami bez jednoczesnego podnoszenia wału i siewnika. Kultywatory wirnikowe, dzięki ustawionym pod kątem dodatnim elementom roboczym (nożom), lepiej mieszają materiał organiczny z glebą. „Zęby na chwytanie” kruszą glebę od dołu, nie ma jej rozsmarowywania. Duże części ziemi odrzucane są dalej niż małe. Poprzez to drobna gleba koncentruje się w dolnej strefie uprawianej gleby, podczas gdy większe bryły pozostają na powierzchni. Nasiona trafiają zatem w ten obszar gleby, w którym znajdują się gruzełki. Większe bryły chronią ją przed zamulaniem, wysychaniem, erozją wodną i wietrzną, a oprócz tego zapewniają cień wschodzącym roślinom. „Zęby na chwytanie” wyrzucają wały ziemi przed kultywatorem wirnikowym, który wyrównuje wszelkie nierówności, zakrywając także koleiny pozostawione przez ciągnik.
Brony Wahadłowe
Brony wahadłowe przeznaczone są do przedsiewnego przygotowania roli na glebach średnich. Dobrze wyrównują glebę, mieszają nawozy mineralne, są odporne na kamienie, mają zwartą budowę i nie wymagają dużej mocy. Stosowana skrzynia przekładniowa umożliwia uzyskiwanie od 450 do 830 cykli na minutę. Ten typ brony nie jest już produkowany w Polsce i Europie, jednak są jeszcze użytkowane i sprowadzane do kraju jako sprzęt używany. W celu zmniejszenia uszkodzeń zębów w bronie wahadłowej w wypadku natrafienia na znajdujące się w glebie kamienie, w niektórych bronach (m.in. Amazone) stosuje się sprężyste belki mocujące.
Brony Rotacyjne (Rototilery)
Brony rotacyjne z zębami na wale z poziomą osią obrotu (rototilery) nadają się do uprawy przedsiewnej w ciężkich i suchych glebach. Ze względu na poziomą oś wału i słabe wyrównywanie nierówności pola po orce, są bardziej przydatne do bezpłużnej uprawy gleby. Liczba obrotów wału w tej bronie może być zmieniana w zakresie od 100 do 400 na minutę. Ma ona cały szereg różnych elementów roboczych, które są stosowane w zależności od warunków pracy i wymaganego efektu. Są używane odpowiednie noże o różnych kształtach, dłuta, stopki itp. Zastosowany ząb klinowy, m.in. w rototilerze firmy RAU, wykonany ze stali borowanej, pracujący prostopadle do kierunku jazdy, wzrusza glebę, intensywnie kruszy i spulchnia. Gleba nacinana przez zęby klinowe pozostawia eliptyczne ślady, pozostała powierzchnia gleby jest łamana, co chroni jej strukturę. Nie ma niebezpieczeństwa powstania podeszwy, a chłonność wody nie zostaje pomniejszona. Dokładnie przygotowuje pole do siewu w systemie uprawy bezpłużnej, np. po koniczynie, trawach, burakach czy kukurydzy.
Zalety i Funkcje Bron Aktywnych z Siewnikiem
Brona aktywna wirnikowa LXB GEOGRASS po wstępnym przygotowaniu gruntu najlepiej spełnia rolę agregatu uprawiającego glebę i jednocześnie wysiewającego trawę. Przy pomocy takiego zestawu można uzyskać perfekcyjnie równą połać trawy, nawet pod pola golfowe. Brona wirnikowa z siewnikiem LXGB szczególnie polecana jest osobom, które cenią najwyższą jakość.
Brona aktywna z siewnikiem LXGB GEOGRASS stosowana jest przede wszystkim do zakładania trawników. Funkcjonalność i wszechstronność brony MIKANN LXG130 umożliwiają jej zastosowanie w różnorodnych warunkach glebowych, co czyni ją niezwykle cennym narzędziem w każdym gospodarstwie. Możliwość regulacji głębokości pracy pozwala na precyzyjne dostosowanie intensywności obróbki gleby, co znacząco wspiera procesy siewu oraz pielęgnacji roślin. Ergonomiczny design oraz intuicyjna obsługa sprawiają, że użytkowanie brony MIKANN LXG130 jest komfortowe nawet podczas dłuższych prac w ogrodzie czy na polu. Inwestując w to profesjonalne narzędzie, zyskuje się pewność, że każda chwila spędzona na pracy w ziemi przekłada się na doskonałe rezultaty, dzięki czemu plony będą większe i zdrowsze. Model LXG130 charakteryzuje się wysoką trwałością oraz odpornością na uszkodzenia mechaniczne, co czyni go idealnym narzędziem zarówno dla profesjonalnych rolników, jak i amatorów ogrodnictwa. Wysoka jakość wykonania oraz zastosowane technologie zapewniają optymalne rezultaty pracy.
Brona aktywna podczas pracy w polu z siewnikiem
Zestawy Uprawowo-Siewne: Połączenie Brony z Siewnikiem
Połączenie siewnika nabudowanego z różnymi typami agregatów pozwala na doskonałe dobranie zestawu uprawowo-siewnego do każdego rodzaju gleb. Można również wykorzystać siewnik do siewu poplonów. Na zestaw uprawowo-siewny SN300 składa się siewnik ze skrzynią ładunkową o pojemności 700 litrów i 24 redlicami talerzowymi (redlica z pojedynczym talerzem i kołem kopiującym) nabudowany na agregat bierny: z dwoma rzędami zębów (SN300AZ), z dwiema sekcjami talerzy ø 460 mm (SN300AT) lub aktywną broną wirnikową (SN300BA).
Ta kompaktowa kombinacja uprawowo-siewna charakteryzuje się bardzo dobrym rozłożeniem masy. Technolodzy i projektanci poświęcili wiele uwagi, by zaprojektować zestaw odpowiednio lekki, o zwartej budowie i środku ciężkości maksymalnie zbliżonym do ciągnika. Całość współpracuje z wałem doprawiającym typu Packer (w standardzie) bądź gumowym. W bronach aktywnych mogą być zainstalowane z przodu głębosz lub kultywator o łapach sztywnych. Taka kombinacja wzrusza podglebie i spulchnia wierzchnią warstwę gleby.
Regulacja i Konserwacja
Dzięki regulowanej głębokości pracy, brona MIKANN LXG130 dostosowuje się do różnorodnych rodzajów gleby, umożliwiając efektywne przygotowanie terenu pod siew czy nasadzenia. Prostota obsługi oraz ergonomiczny design sprawiają, że korzystanie z tego narzędzia jest komfortowe i intuicyjne. Brony zaopatrzone są w odchylane blachy boczne, zapobiegające wydostawaniu się gleby na boki. Blachy te mogą się sprężyście odchylać na przeszkodach.
Bardzo ważnym elementem obsługi bron wirnikowych i kultywatorów wirnikowych jest czas wymiany noży. Nowym rozwiązaniem - m.in. w bronach firmy Kverneland, Rabe, Amazone - jest wymiana noży odbywająca się bez użycia klucza, tj. poprzez odblokowanie zawleczki i wyjęcie sworznia. Noże umieszczone w imakach są przytrzymywane przez jeden sworzeń. Po odblokowaniu zabezpieczenia i wysunięcia sworznia nóż można wysunąć z „kieszeni” i szybko wymienić. Całkowita wymiana noży jest możliwa w ciągu kilku minut bez użycia narzędzi. Niektóre firmy, m.in. Amazone, stosują sprężynowe zabezpieczenie zębów, które umożliwia ich odchylanie w przypadku najazdu na kamień. Zęby są naprężone w środku nośników zębów w specjalnych kieszeniach.
W niektórych bronach (m.in. firmy Rabe) noże mogą być szybko i łatwo przestawione z pozycji „z tępym kątem natarcia” na pozycję „z ostrym kątem natarcia”. Przez to zakres stosowania bron wirnikowych, obejmujący przede wszystkim klasyczną uprawę przedsiewną, został rozszerzony o uprawki pożniwne i mulczowanie. Wysokie prędkości obwodowe elementów roboczych (od 3 do 7 m/s) stosowane w bronach aktywnych zapewniają bardzo dobre kruszenie i mieszanie gleby. Prędkość robocza wynosi od 4 do 6 km/h. Zalety bron aktywnych to szeroki zakres regulacji efektu uprawy, m.in. poprzez zmianę liczby obrotów WOM, przełożenie w skrzyni napędowej, zmianę prędkości roboczej.
Dobór Wałów do Bron Aktywnych
Końcowy efekt uprawy można również zmienić wałami, służącymi do wtórnego zagęszczenia uprawianej gleby oraz do regulacji głębokości pracy brony. Wały powinny być odpowiednio dobrane do rodzaju stanowiska. Na glebach średnich wystarczająco skutecznie pracuje wał strunowy lub rurowy. Im gleba lżejsza, tym średnica wału powinna być większa. Na glebach ciężkich powinien być stosowany wał zębowy lub wał Crosskill. W agregatach z siewnikami rzędowymi stosowane są wały oponowe lub wąskie wały pierścieniowe, zagęszczające glebę dokładnie w miejscu pracy redlic siewnika. Doskonałe działanie spulchniające brony i wału ugniatającego dokonuje się dzięki własnej masie wału ugniatającego, własnej masie brony (grubera) i sile, z jaką zęby wciągane są w glebę.
Dostępne typy wałów to m.in.:
- wał rurowy
- wał Packer
- wał trapezowy pełny
- wał gumowy (np. o średnicy 560 mm dla siewnika z 24 redlicami)
Zastosowanie Bron Aktywnych w Praktyce Rolniczej
Brony wirnikowe i kultywatory wirnikowe mogą być stosowane do bezpłużnej uprawy roli. Użycie wiosną agregatów aktywnych jest uzasadnione tylko na przesuszonych ciężkich glebach oraz po niestarannie wykonanej orce z pozostającymi na powierzchni resztkami roślin. Brony aktywne lepiej sprawdzają się podczas przygotowania gleby pod siew roślin głęboko korzeniących się, z palowym korzeniem, takich jak: rzepak, buraki cukrowe, warzywa korzeniowe itp. W okresie suchej wiosny lub jesieni na glebach z tendencją do silnego zbrylania się należy stosować brony aktywne z wałem zębatym i siewnikiem zbożowym. Ze względu na duże obciążenie podnośnika w ciągniku i pogorszenie warunków podłużnej równowagi agregatów do łączenia siewników z zestawem uprawowym aktywnym stosuje się specjalne sprzęgi sterowane hydraulicznie. Ich konstrukcja umożliwia unoszenie siewnika w położeniu transportowym ponad bronę. Brony wirnikowe mogą pracować na głębokości do 27 cm, a kultywatory wirnikowe jeszcze głębiej.
Ograniczenia i Wskazania do Stosowania
Zabiegów uprawowych powinno być tyle, ile jest konieczne do zapewnienia uprawianym roślinom korzystnych warunków wzrostu i rozwoju, jednocześnie powinno być ich jak najmniej. Z praktyki rolniczej wynika, że na większości gleb w Polsce zaoranych prawidłowo zastosowanie w odpowiednim terminie biernych agregatów doprawiających pozwala przygotować rolę do siewu przy znacznie niższym koszcie niż przy użyciu aktywnych agregatów uprawowych. Jednak wiele rodzajów gleb, zwłaszcza ciężkich, zwięzłych pylastych oraz suchych gliniastych nie da się doprawić agregatami biernymi. Należy wówczas użyć narzędzi bardziej energicznie działających na glebę, do których należą m.in. brony wahadłowe, wirnikowe z elementami roboczymi o pionowej osi obrotu i brony rotacyjne z poziomą osią obrotu. Gleby ciężkie powinny być doprawiane bronami aktywnymi tak, aby wykonać to w jednym przejeździe roboczym. Tak też to czynią wyżej wymienione maszyny aktywne.
Brony aktywne, niestety, mogą również stwarzać niebezpieczeństwo popsucia struktury gruzełkowatej i rozpylenie gleby. Rozpylenie gleby przyczynia się do erozji wodnej i wietrznej oraz ułatwia zlewanie i zaskorupianie się roli. Brony aktywne (agregaty) mają mniejszą wydajność w porównaniu do agregatów biernych - średnio 2-3-krotnie. Zastosowanie agregatów aktywnych jest niewskazane na ciężkich madach, (które najczęściej są glebami tzw. „minutowymi”), ponieważ mogą zniszczyć ich strukturę, zarówno kiedy są wilgotne, jak i suche. Jedynym racjonalnym rozwiązaniem jest zastosowanie agregatu uprawowo-siewnego biernego, kiedy gleba jest w optymalnym stanie. Nie należy stosować ich na glebach torfowych, gdyż mogą powodować rozpylenie i zniszczenie struktury gleby. Nie należy ich również stosować na glebach zlewnych. Zasada "częściej wzruszać - mniej odwracać" jest dobrą zasadą wobec uprawy gleby. Gdy w danych warunkach glebowych wystarczające jest stosowanie zawieszanych lub półzawieszanych agregatów biernych, to takie rozwiązanie jest często preferowane.