Brona to jedno z podstawowych narzędzi wykorzystywanych w rolnictwie, służące przede wszystkim do wyrównywania powierzchni pola po orce oraz do uzupełniania pracy pługa, a czasem nawet jego zastępowania. Oprócz tego wykorzystywana jest do rozdrabniania darni i zbitych skib na zaoranych pastwiskach czy nieużytkach, a także do spulchniania skorupy glebowej - zarówno przed siewem, jak i na polach obsianych oziminą.
Brona umożliwia niszczenie młodych chwastów, wydobywanie na powierzchnię roślin o płytkim systemie korzeniowym (np. perzu czy mietlicy), rozkruszanie brył ziemi, mieszanie nawozów oraz przykrywanie nasion, szczególnie na cięższych glebach. W swojej najprostszej formie brona to rama z umieszczonymi pod spodem zębami, które zagłębiają się w glebę pod wpływem ciężaru narzędzia i rozrywają jej wierzchnią warstwę. Ze względu na różnorodność zastosowań, w praktyce rolniczej stosuje się wiele typów bron.
Zastosowanie i wybór bron polowych ciężkich
Brony 5-polowe to podstawa w uprawie zbóż i innych roślin - są niezastąpione do spulchniania i rozdrabniania gleby, co ma kluczowe znaczenie dla prawidłowego wzrostu roślin. Rolnicy często używają ich tuż po orce, by idealnie przygotować podłoże pod siew, lub zaraz po zasiewie, aby precyzyjnie przykryć nasiona. Brony polowe ciężkie są przeznaczone dla rolników szukających ciężkich, niezwykle solidnie wykonanych maszyn, które sprostają wyzwaniom gospodarstwa. Ich uniwersalność sprawia, że są niezastąpionym elementem w każdym gospodarstwie dążącym do optymalnych plonów.
Brony zębowe ciężkie LUPUS
W ofercie bron 5-polowych LUPUS przygotowano maszyny charakteryzujące się prawdziwą wytrzymałością. W bronach zębowych LUPUS zastosowano profile grubościenne o ściankach 6 i 8 mm oraz blachy o grubości 12/15 mm. Pola robocze są wzmocnione, a jedno pole brony waży aż 90 kg i wykonane jest z płaskownika 60×12 mm. Waga ma kluczowe znaczenie dla efektywności i głębokości pracy brony.
Modele bron LUPUS:
- Z wałem strunowym Ø400: Wyposażona w wał strunowy 400 mm, brona zębowa 5-polowa LUPUS waży aż 1700 kg i wymaga ciągnika o mocy minimum 100 KM.
- Z tylną włóką: Brona zębowa 5-polowa LUPUS z tylną włóką waży 1450 kg.
Brona zębowa zawieszana ciężka U 224
Brona zębowa zawieszana ciężka U 224 przystosowana jest do zagregowania z trójpunktowym układem zawieszenia (TUZ) kat. II. Jej parametry to:
- Szerokość robocza: 7 m
- Głębokość uprawy: max 150 mm
- Masa brony wraz z polami: 920 kg
- Liczba pól: 7 szt.
- Liczba zębów w polu: 20 szt.
- Typ zębów: PH 20
- Zalecana moc silnika ciągnika współpracującego: min. 90 KM
Rodzaje bron
Brony występują w różnych kształtach i konstrukcjach, dostosowanych do konkretnych zadań. Najczęściej spotykane typy to:
- Brony zębowe - stosowane zarówno na polach, jak i łąkach.
- Brony wielokątne (tzw. „japonki”).
- Brony talerzowe - stosowane głównie do zdzierania ściernisk.
- Brony kolczaste - przydatne na cięższych glebach.
- Brony sprężynowe - popularne „sprężynówki”.
- Brony mieszane - np. brony talerzowo-zębowe.
Brony talerzowe półzawieszane
Brony talerzowe półzawieszane to maszyny stworzone do trudnych zadań. Pozwalają na intensywną i szybką uprawę ściernisk, są wydajne przy jednoczesnym niskim zużyciu paliwa. Układ jezdny wyposażony jest w hydrauliczne akumulatory zapewniające wyjątkowy komfort prowadzenia zestawu nawet po nierównym podłożu.
Czas, jaki operator musi poświęcić na codzienną konserwację zestawu, został skrócony do minimum, ponieważ brony talerzowe standardowo wyposażone są w piasty bezobsługowe, w których sercu pracują łożyska tożsame do stosowanych w przemyśle motoryzacyjnym. Utrzymanie optymalnej - w danych warunkach - głębokości roboczej kontrolują koła na prawej i lewej sekcji roboczej.
Najlepszy efekt kruszenia gleby oraz jej wyrównania na powierzchni uzyskuje się w wyniku pracy zgrzebła, konstrukcją wzorowanego na włókach równających. Płaskie, szerokie blachy pracujące na elastycznych zębach zestawiono w układzie pojedynczej sekcji. Po jednym przejeździe roboczym gleba jest przygotowana pod siew.
Praca w polu brony talerzowej RBT-3M
Wyposażenie opcjonalne bron
W zależności od potrzeb, brony mogą być wyposażone w dodatkowe elementy zwiększające ich funkcjonalność:
- WRZECIONO ZACZEPU 3 KAT.
- WAŁ RUROWY (ŚR. 500 MM).
- WAŁ PIERŚCIENIOWY (ŚR. 500 MM).
- CZYŚCIK PALCOWY WAŁU PIERŚCIENIOWEGO (ŚR. 500 MM).
- ZESTAW 4 SZT. SPULCHNIACZY Z ZAB. NON-STOP (BRONA TALERZOWA).
Historia bron w Polsce
Prawdziwy przełom w mechanizacji rolnictwa nastąpił w Polsce na przełomie XVIII i XIX wieku, m.in. dzięki wpływowi „nowego rolnictwa” z Francji. Wprowadzono płodozmian, uprawę ziemniaków oraz nowe maszyny. Mimo rozwoju przemysłu, brakowało krajowych zakładów zajmujących się produkcją sprzętu rolniczego.
W Polsce pierwsze przemysłowe brony - drewniane z żelaznymi zębami - zaczęto produkować na początku XIX wieku w zakładzie w Zwierzyńcu, założonym przez Stanisława Zamoyskiego.
W drugiej połowie XIX wieku fabryka H. Cegielskiego w Poznaniu rozpoczęła produkcję nowoczesnych bron szkockich, o elastycznej konstrukcji dopasowującej się do terenu. Wkrótce pojawiły się także brony w całości żelazne, wzorowane na angielskich rozwiązaniach systemu Howarda. Ich cechą charakterystyczną było zygzakowate rozmieszczenie zębów, co zapobiegało powtarzającym się śladom.
Kolejne dekady przyniosły rozwój różnych typów bron: brony wrzesińskie (fabryka A. Kaczorowskiego we Wrześni), brony sześciopolowe posiewne, a także brony sprężynowe - popularne „sprężynówki”, produkowane m.in. przez zakłady A. Dziekaniewicza.
Na początku XX wieku pojawiły się brony talerzowe, stosowane głównie do zdzierania ściernisk - pierwsze produkowała Fabryka Braci Lesser w Poznaniu. W tym samym czasie wprowadzono brony kolczaste, przydatne na cięższych glebach, produkowane od 1901 roku przez fabrykę M. Rzadkiewicza.
Rozwój bron na ziemiach polskich odzwierciedla proces mechanizacji rolnictwa oraz przejścia od ręcznych metod uprawy do nowoczesnych technologii. Choć często niedoceniane, brony odegrały kluczową rolę w poprawie jakości upraw i wydajności pracy rolnika. Ich różnorodność konstrukcyjna i funkcjonalna sprawia, że są jednym z najbardziej uniwersalnych narzędzi w gospodarstwie.