Brony wirnikowe, znane również jako brony aktywne, to kluczowe maszyny w nowoczesnym rolnictwie, szczególnie cenione za efektywność w przygotowaniu gleby pod zasiew. Agregaty uprawowo-siewne, wykorzystujące brony wirnikowe, należą do najefektywniejszych rozwiązań, zapewniając szybszą realizację zadań, ergonomię i zwiększając opłacalność produkcji. Podstawą ich działania są zęby obracające się na pionowej osi, co sprawia, że są one najlepszym narzędziem do gleb o strukturze średniej oraz ciężkiej. W przypadku lekkich gleb przeszkodą może być duże zapylenie, które zmniejsza skuteczność pracy.
Zasada działania brony wirnikowej jest identyczna, niezależnie od rodzaju lub typu konstrukcji. Elementem roboczym jest zespół wirników, osadzony zazwyczaj na ramie poprzecznie do kierunku jazdy. Rynek oferuje wiele urządzeń, różniących się parametrami, wydajnością czy funkcjami.

Konstrukcja i Parametry Bron Wirnikowych
Brony wirnikowe przeznaczone są przede wszystkim dla gospodarstw ogrodniczych i sadowniczych, ale ich szeroka oferta obejmuje maszyny do pracy w pełnym polu. Firmy zajmujące się produkcją bron aktywnych największą ofertę mają w zakresie szerokości roboczej od 2,5 do 4 m, choć dostępne są również większe konstrukcje. Wykorzystywanie w większości gospodarstw mniejszych, jak i większych urządzeń, które są niedopasowane do skali działalności, jest po prostu nieekonomiczne.
Kluczowe elementy konstrukcyjne bron wirnikowych to:
- Wanna przekładni: Wykonana ze stali drobnoziarnistej, często zawiera wielkowymiarowe łożyska stożkowe pracujące w płynnym smarze.
- Wirniki z zębami: Liczba wirników i długość zębów różnią się w zależności od modelu i szerokości roboczej maszyny.
- Przekładnia: Często wyposażona w radiator chłodzący oraz komplet zmiennych kół zębatych, umożliwiających pracę wirników z różnymi prędkościami.
- Szyna niwelująca: Umieszczona za rzędem wirników, odpowiedzialna za wyrównanie gleby.
- Wał doprawiający: Zamyka proces uprawy, krusząc bryły i zagęszczając glebę.
Zabezpieczenia w Bronach Wirnikowych - Klucz do Trwałości
Jednym z najważniejszych aspektów bron wirnikowych jest ich wytrzymałość i odporność na uszkodzenia, zwłaszcza podczas pracy na glebach zakamienionych. Producenci stosują różnorodne rozwiązania, aby chronić elementy robocze i przekładnię maszyny.
Sprężynowe Zabezpieczenie Zębów w Bronach Amazone KE
Wśród innowacyjnych rozwiązań na szczególną uwagę zasługują konstrukcje niemieckiego producenta Amazone. Seria bron aktywnych KE obejmuje modele o szerokościach roboczych od 2,5 do 4 m, które mogą pracować na każdym rodzaju gleby, nawet ciężkich i zakamienionych. W bronach Amazone KE zastosowano sprężynowe mocowanie zębów, które pełni funkcję zabezpieczenia przeciążeniowego. Zęby nie są zwyczajnie przykręcane na śrubę do wirnika, lecz wsuwane w specjalne kieszenie. Po włożeniu ząb wystarczy zabezpieczyć sworzniem i zawleczką, co chroni go przed kamieniami. Takie rozwiązanie znacznie przyspiesza wymianę zębów, eliminując potrzebę używania narzędzi do odkręcania połączeń śrubowych.
Dodatkowo, w modelu KE 170, boczne osłony brony również posiadają zabezpieczenie przed kamieniami - przesuwają się do góry po najechaniu na przeszkodę. Dzięki konsekwentnej konstrukcji ramy, wanny, przekładni i wirników uzyskano wąską maszynę o wysokiej ramie i gładkiej podstawie przekładni, co pozwoliło na uzyskanie dużych przestrzeni między zębami i nad nimi.

Inne Rozwiązania Zapewniające Trwałość i Wydajność
Wielu producentów również stawia na solidność i innowacyjne rozwiązania:
- Wzmocnione wanny i obudowy: Na przykład w bronach Dominator wanna została podwójnie zabezpieczona, aby zapobiec uszkodzeniom przekładni przez kamienie lub ciężkie grudy ziemi.
- Deflektory: Specjalne deflektory umieszczone między wirnikami w bronach Dominator chronią je przed uszkodzeniami związanymi z występowaniem kamieni.
- Wytrzymały kozioł: Brona aktywna Kongskilde HK 25 posiada wytrzymały kozioł, pasujący do wszystkich typów ciągników.
- Liczne zabezpieczenia: Brona aktywna Remac charakteryzuje się dużą ilością zabezpieczeń, co zwiększa jej niezawodność.
Przegląd Wybranych Producentów i Modeli Bron Wirnikowych
Pöttinger Lion
Firma Pöttinger, specjalista w zakresie maszyn zielonkowych, oferuje brony wirnikowe zgrupowane w dwóch seriach: Lion 100 i Lion 1000 (maszyny większe do 6 m szerokości roboczej). W serii Lion 100 dostępne są dwa modele: Lion 251 (2,5 m szerokości roboczej, 8 wirników) i Lion 301 (3 m szerokości roboczej, 10 wirników). Oba modele wymagają ciągnika o mocy 180 KM. Standardowo montowane zęby mają 29 cm długości i 12 mm grubości, z opcją na większe (32 cm długości i 18 mm grubości). Maksymalna głębokość pracy zębów wynosi 29 cm. Przekładnia jest wyposażona w radiator chłodzący, a w standardzie producent dodaje komplet zmiennych kół zębatych (29 i 36), które umożliwiają uzyskanie 6 prędkości obrotowych wirników - od 185 do 527 obr./min. Opcjonalne koła (26, 31, 34, 39) pozwalają na uzyskanie łącznie 15 różnych prędkości obrotowych wirników.
Akpil Tornado
Firma Akpil z Pilzna, polski producent, oferuje brony wirnikowe pod wspólną nazwą Tornado, w trzech seriach: CL, CA i CR. Wszystkie 10 modeli Tornada mieści się w przedziale od 2,5 do 4 metrów szerokości roboczej.
- Tornado CL: Maszyny najlżejsze, wymagające mocy ciągnika od 50 do 80 KM.
- Tornado CA: Najliczniejsza seria (cztery maszyny) o szerokościach od 2,5 do 3,5 m, wymagające mocy od 50 do 120 KM.
- Tornado CR: Największa i najcięższa grupa urządzeń, z zapotrzebowaniem mocy wzrastającym do 180 KM.
Opcjonalnie brony Akpila można wyposażyć w 3-punktową ramę do nadbudowy siewnika lub hydropack.
Unia-Famarol Hermes i Dominator
Unia-Famarol również ma w ofercie brony aktywne. Maszyny o nazwie Hermes dostępne są w długościach 3 lub 4 m. Element aktywny stanowią 24 lub 32 wirniki z zębami o długości 28 cm. Po bokach zastosowano masywne uchylne osłony boczne. Z tyłu pracuje solidny wał typu Packer o średnicy 464 mm lub wał rurowy (średnica 500 mm). Zapotrzebowanie mocy wynosi od 80 do 130 KM.
Grupę bron Dominator tworzą trzy modele o szerokościach roboczych 3 m (DM-3000), 3,5 m (DM-3500) i 4 m (DM-4000). Model trzymetrowy ma 24 zęby (12 wirników), natomiast większe modele mają odpowiednio 14 i 16 wirników. Zapotrzebowanie mocy waha się od 120 do 180 KM w zależności od modelu. Podobnie jak w bronach Pöttingera, dostępne są różnej wielkości koła zębate pozwalające na uzyskanie różnych prędkości obrotowych wirników. Wanna została podwójnie zabezpieczona, a specjalne deflektory chronią wirniki przed uszkodzeniami. Do bron Dominator można dołączyć kilka rodzajów wałów: rurowy, typu Packer, spiralny i dwa rodzaje wałów zębowych, mocowanych za pomocą mechanicznych lub hydraulicznych cięgieł.

Lemken Zirkon
Brony wirnikowe firmy Lemken to serie Zirkon 7 i Zirkon 10. Zirkon 10 to cięższa brona, wyposażona w mocniejsze łożyska i większe wałki, ze zwiększoną trwałością spodu wanny.
- Zirkon 7: Oferuje wymieniane koła zębate, dzięki którym można precyzyjnie ustawić prędkość obrotu wirników.
- Zirkon 10: Zamiast zmiennych kół zębatych posiada specjalną przekładnię Dual-Shift, umożliwiającą zmianę liczby obrotów wirników (np. z 330 na 440 obr./min przy WOM 1000 obr./min) za pomocą dźwigni. Przekładnia Dual-Shift umożliwia nawet zmianę kierunku obrotów wirników poprzez przesunięcie jej za pomocą śruby rzymskiej.
Lemken opracował również system beznarzędziowej i szybkiej wymiany zębów o nazwie Allround, wykorzystujący zatrzask zabezpieczający każdą parę zębów (standard w Zirkon 10). Obsługa montowanych z przodu spulchniaczy śladów z redlicami gęsiostopkowymi również nie wymaga używania narzędzi. Regulacja głębokości pracy odbywa się przy użyciu jednej zawleczki, a spulchniacze można dopasować do rozstawu kół ciągnika. Zirkony mogą być wyposażone w trzypunktowy podnośnik hydrauliczny do montażu siewnika oraz osłony boczne. Lemken oferuje siedem nieskładanych bron o szerokości do 4,5 m, z zapotrzebowaniem mocy od 120 KM (Zirkon 7/250) do 230 KM (Zirkon 10/450).
Fendt 724 with 4m Lemkin folding combination drill
Inni Producenci Bron Aktywnych
Na rynku dostępne są także inne modele i marki bron wirnikowych, oferujące specyficzne rozwiązania:
- Kongskilde HK 25: Charakteryzuje się wysoką wydajnością dzięki 4 wirnikom o szerokości roboczej 1 metra. Główna przekładnia jest łatwa w obsłudze dzięki zmianie przełożenia zestawu kół zębatych.
- Remac: Model z dużą ilością zabezpieczeń i bardzo dokładnym wskaźnikiem umożliwiającym regulację ustawienia brony względem podłoża.
- Krone: Wyposażona w wał packera, który utrudnia oklejanie się gleby na jego powierzchni, co jest korzystne przy wysiewach na glebach o niskiej lub średniej klasie rolniczej.
- Howard HK32: Przeznaczona do dużych gospodarstw rolnych i firm usługowych, wymaga ciągników o mocy powyżej 200 KM, co czyni ją jedną z najmocniejszych w swojej kategorii.
Wały Doprawiające i Dodatkowe Opcje
Do każdej brony wirnikowej dostępnych jest wiele rodzajów wałów doprawiających, które mają kluczowe znaczenie dla finalnego przygotowania gleby. Do najpopularniejszych należą:
- Wał rurowy: Lekki, do wstępnego wyrównywania.
- Wał typu Packer: Cięższy, zębaty, intensywniej kruszący bryły i zagęszczający glebę.
- Wał spiralny.
- Wały zębowe.
Wiele bron wirnikowych może być również doposażonych w dodatkowe elementy, takie jak 3-punktowe ramy do nadbudowy siewnika, co pozwala na tworzenie efektywnych agregatów uprawowo-siewnych i realizację uprawy i siewu w jednym przejeździe.
tags: #brona #ke #z #zabezpieczeniem #sprezynowym