Brona to kluczowe narzędzie uprawowe, stosowane w rolnictwie do spulchniania i rozdrabniania roli. Najczęściej wykorzystuje się ją po orce w celu rozdrabniania gleby, a także po zasiewie, aby przykryć materiał siewny cienką warstwą rozdrobnionej ziemi. Tradycyjnie brony były napędzane (ciągnięte) przy pomocy konia, choć obecnie coraz częściej zastępują je maszyny ciągnione przez ciągniki. Na Pomorzu, podobnie jak w innych regionach Polski, wciąż można znaleźć ogłoszenia dotyczące bron konnych, co świadczy o ich obecności w mniejszych gospodarstwach lub wśród miłośników tradycyjnych metod uprawy.
Rodzaje Bron i Ich Charakterystyka
W zależności od konstrukcji i przeznaczenia, wyróżnia się kilka typów bron:
Brony Drewniane
Brony drewniane to kratownice wykonane z listew drewnianych, do których nabijane są stalowe zęby. Były one stosowane jako brony ciągnione przez konie lub woły, pojedynczo lub w zespołach po dwie. Pierwotnie brony drewniane były wykonywane bez użycia części metalowych, co podkreśla ich historyczny charakter i prostotę konstrukcji.

Brony Zygzakowe
Brony zygzakowe to rodzaj kratownicy o wymiarach około 1 x 1 metra, wykonanej z płaskowników stalowych o przekroju 8 x 25 mm. Na każdym skrzyżowaniu płaskowników umieszczony jest ząb z zaostrzonego pręta o przekroju 15 x 15 mm i długości około 170 mm. Płaskowniki poprzeczne, wygięte faliście, sprawiają, że zęby drugiego rzędu są przesunięte względem zębów pierwszego rzędu, co poprawia efektywność pracy.
Brony Sprężynowe (Sprężynówki)
Brony sprężynowe, zwane również sprężynówkami, to zespół sprężyn płaskich, wygiętych łukowato i zakończonych małymi radełkami. Są one umieszczone na dwukołowym podwoziu lub na metalowych sankach, co ułatwia ich przemieszczanie i pracę w polu.
Brony Talerzowe
Brony talerzowe składają się z zespołu wklęsłych tarcz podobnych do talerza (stąd nazwa), osadzonych na wspólnej osi i wspartych dodatkowo na prostym podwoziu. Działanie bron talerzowych jest podobne do działania pługa - obracające się tarcze kroją glebę i odwracają ją. Zabieg ten nazywany jest talerzowaniem.
Współczesne Zastosowania Bron i Inne Rozwiązania Uprawowe na Pomorzu
Chociaż brony konne są coraz rzadziej spotykane w intensywnym rolnictwie, na Pomorzu wciąż są poszukiwane, zwłaszcza przez mniejsze gospodarstwa lub pasjonatów rolnictwa tradycyjnego. Decyzje o zakupie maszyn, takich jak brony, często wynikają z rzeczywistych potrzeb gospodarstwa. Na przykład, rolnik Sławomir Cydejko z Trzciniska, w gminie Ostaszewo, przed rokiem zainwestował w pielnik rotacyjny firmy Agrokalina. Szukał maszyny, która ruszy ziemię i przemiesza ją w płytkiej warstwie po wysiewie nawozu na wiosnę. Pielnik rotacyjny składa się z rozstawionych w rzędzie co 10 cm kół palcowych, zawieszonych na wahaczach. Nie tylko usuwa chwasty, ale i napowietrza wierzchnią warstwę gleby oraz miesza ją z nawozami. Każdy ząb jest przykręcony do solidnej piasty osadzonej na dwurzędowym łożysku kulkowym. Rolnik zauważył, że fragment pola, gdzie zastosował pielnik jesienią 2022 roku, był wiosną lepiej rozkrzewiony. Koszt pielnika wyniósł 54 tys. zł brutto.
Pielnik rzędowy Garford Robocrop Inrow
Brony Wirnikowe do Ciągników Ogrodniczych i Ładowarek
Oprócz tradycyjnych bron, w regionie pomorskim stosowane są również nowoczesne rozwiązania, takie jak brony wirnikowe, przeznaczone do mniejszych maszyn. Te specjalistyczne urządzenia są wykorzystywane do przygotowania gleby i wysiewu nasion w ogrodach i na obiektach sportowych, a także w uprawach polowych. Wyrównują glebę podczas jednego przejazdu, co pozwala zaoszczędzić czas.
Brony Wirnikowe R2 MTZ i FL (do traktorów ogrodniczych)
Brony wirnikowe MTZ i FL są przeznaczone do ciągników ogrodniczych o mocy od 14 do 60 KM. Mogą do nich być dołączone siewniki z regulacją ilości wysiewu z kabiny operatora.
| Model | Szerokość robocza | Szerokość wałka |
|---|---|---|
| MTZ 100 | 90 cm | 100 cm |
| MTZ 120 | 105 cm | 116 cm |
| MTZ 135 | 122 cm | 132 cm |
| MTZ 150 | 140 cm | 150 cm |
| FL 150 | 130 cm | 145 cm |
| MTZ 170 | 150 cm | 170 cm |
| FL 170 | 150 cm | 165 cm |
| FL 200 | 190 cm | 200 cm |
Brony Wirnikowe R2 MT, MTL i EL (do ciągników jednoosiowych)
Brony wirnikowe MT, MTL i EL idealnie nadają się do przygotowania gleby w ogrodach i na obiektach sportowych, zapewniając idealne wyrównanie i przygotowanie pod siew. Mogą być montowane na ciągnikach jednoosiowych o mocy 8-18 KM. Seria EL, mimo zredukowanej wagi, zachowuje wysokie parametry, co umożliwia efektywną pracę nawet w trudnych warunkach glebowych.
| Model | Szerokość robocza | Szerokość wałka |
|---|---|---|
| EL 50 | 50 cm | 57 cm |
| MTL 50 | 50 cm | 60 cm |
| MT 60 | 60 cm | 70 cm |
| EL 75 | 75 cm | 81 cm |
| MTL 75 | 75 cm | 87 cm |
| MT 90 | 90 cm | 100 cm |
| EL 100 | 100 cm | 110 cm |
| MTL 100 | 100 cm | 110 cm |
| MT 125 | 122 cm | 132 cm |
Brony Wirnikowe R2 MTZ HI (do ładowarek wielofunkcyjnych)
Brony wirnikowe MTZ HI to urządzenia przystosowane do miniładowarek i innych pojazdów z systemami hydraulicznymi. Zostały zaprojektowane do przygotowania gleby pod uprawę i zakładanie trawników. Brony te doskonale wyrównują teren już przy jednym przejeździe. Znajdują zastosowanie wszędzie tam, gdzie gleba musi być perfekcyjnie przygotowana i wyrównana - zarówno w ogrodach, jak i na obiektach sportowych. Doskonale sprawdzają się również w uprawach polowych, poprawiając strukturę gleby i przygotowując ją pod siew.
| Model | Szerokość robocza | Szerokość wałka |
|---|---|---|
| MTZ 120 HI | 105 cm | 116 cm |
| MTZ 135 HI | 122 cm | 132 cm |
| MTZ 150 HI | 140 cm | 150 cm |
| MTZ 170 HI | 150 cm | 170 cm |