Brona Talerzowa i Jej Zastosowanie na Ugorach

Brona talerzowa to niezastąpione narzędzie w arsenale każdego rolnika, służące do przygotowywania pola po orce oraz po zbiorach. Jej główne zadania to spulchnianie gleby, zmiękczanie jej wierzchniej warstwy oraz podorywka ścierniska, co pozwala skutecznie i łatwo przygotować ziemię do kolejnych upraw. Brona talerzowa to prawdziwy multitasker w świecie rolnictwa, zdolny do przeprowadzenia wielu zadań w jednym przejeździe, takich jak spulchnianie gleby, mieszanie resztek pożniwnych czy usuwanie chwastów. Dzięki talerzowaniu można uzyskać wyrównaną powierzchnię pod przyszłe uprawy, a także poprawić drenaż i zmniejszyć zagęszczenie gleby. Względem ciągnika brona talerzowa charakteryzuje się niewielkim zapotrzebowaniem na moc, co przekłada się na oszczędności paliwa. Jest niezbędnym wyposażeniem w gospodarstwach bezorkowych.

Zasada Działania Brony Talerzowej

Brona talerzowa na ogół jest narzędziem biernym, ciągniętym z tyłu traktora. Kiedy ciągnik przemieszcza się, talerze brony wprawiane są w ruch obrotowy. Kręcąc się, tną glebę i mieszają ją, przygotowując podłoże do kolejnych etapów uprawy. W zależności od potrzeb, można dostosować głębokość pracy talerzy, co pozwala na precyzyjne przygotowanie pola. Warto też przyjrzeć się samemu procesowi talerzowania, który na ogół odbywa się na głębokości 10-15 cm. Dzięki regulacji kąta ustawienia talerzy można dostosować intensywność działania brony do potrzeb roli, np. do spulchniania gleby. Brona talerzowa składa się z dysków zamocowanych na osi, które obracają się podczas pracy ciągnika. Konstrukcja opiera się na dwóch belkach z zamocowanymi talerzami, które podczas pracy spulchniają i rozdrabniają ziemię.

Zabieg talerzowania jest szczególnie korzystny po orce, gdyż pomaga rozdrobnić zbite bryły gleby, lub po zasiewach, aby pokryć materiał siewny odpowiednią warstwą ziemi. Brony są również skuteczne w zwalczaniu chwastów podczas płytkiej orki (podorywki) oraz przy mieszaniu nawozów mineralnych lub obornika z glebą. Pracują na głębokości 5-15 cm, a intensywność pracy zależy od kąta ustawienia talerzy w stosunku do kierunku ruchu. Mały kąt jest stosowany do rozcinania skib po orce lub wyrównywania pola, średni do mieszania nawozów z glebą, a największy do uprawy ściernisk lub przykrywania nawozów zielonych.

Główne zalety bron talerzowych

• Prosta i trwała konstrukcja
• Wielofunkcyjność
• Wysoka wydajność pracy
• Niewielkie zapotrzebowanie na moc względem ciągnika na lekkich glebach
• Możliwość dostosowania do specyficznych potrzeb uprawy

Brona Talerzowa a Uprawa Ugoru

Zastosowanie brony talerzowej jest szczególnie ważne w przypadku uprawy ugoru, czyli pola, które przez dłuższy czas nie było obrabiane. Jak wynika z doświadczeń wielu rolników, uprawa takiego pola bez wcześniejszego przygotowania, np. talerzowania, prowadzi do wielu problemów, takich jak zapychające się pługi, tworzenie się wałków ziemi czy nierówności terenu.

Przygotowanie ugoru do orki

W przypadku wieloletniego ugoru, który zarósł lucerną i stał się łąką, samo zaoranie pola może okazać się niewystarczające. Właściwe przygotowanie ugoru do orki obejmuje następujące kroki:

1. Talerzowanie: W pierwszej kolejności pole powinno zostać stalerzowane. Brona talerzowa doskonale radzi sobie z młodymi chwastami, eliminując je wraz z korzeniami, co zapewnia roślinom uprawnym lepszy dostęp do składników odżywczych i wody. Talerzowanie poprawia kontakt resztek organicznych z glebą i wspiera równomierne wschody samosiewów.
2. Wyrównanie: Po talerzowaniu, pole należy szybko wyrównać, np. za pomocą bron.
3. Orka: Dopiero po tych zabiegach można przystąpić do orki. Dzięki wcześniejszemu talerzowaniu i wyrównaniu, pługi będą pracować efektywniej, a pole będzie lepiej przygotowane pod przyszłe uprawy.

Warto pamiętać, że ugory nie są naturalnym środowiskiem pracy brony talerzowej, dlatego po jednokrotnym przejściu darń może być jedynie delikatnie zruszona. Jednakże, brona talerzowa znacznie ułatwia późniejsze prace, ograniczając problemy z zapychaniem się maszyn i zapewniając lepsze wymieszanie gleby z resztkami roślinnymi.

Wybór Brony Talerzowej: Kluczowe Aspekty

Wybór odpowiedniej brony talerzowej jest kluczowy dla efektywności gospodarstwa. Dostępne są różne warianty agregatów talerzowych, przeznaczone do płytkiej uprawy przedsiewnej i podorywkowej po żniwach (modele U693 i U652), do uprawy ścierniskowej (model Rolmako U671), a także brony uprawowo-siewne (model U693 z możliwością sprzężenia z siewnikiem).

Kluczowe różnice między modelami

Kluczową różnicą między maszynami jest rozstaw między rzędami talerzy. W maszynach uprawowo-siewnych, gdzie brona ma za zadanie przygotować glebę do siewu, rozstaw ten jest mniejszy (około 70 cm). W przypadku podorywki, gdzie jest dużo resztek pożniwnych, talerze muszą być rozmieszczone szerzej, najlepiej w odległości wynoszącej 90 cm, aby zapewnić swobodny przepływ masy i minimalizować ryzyko zapchania.

Dobór brony do warunków i ciągnika

Dobierając bronę talerzową, należy uwzględnić moc ciągnika, która może wynosić od 80 do 320 KM, w zależności od rozmiaru i ciężaru maszyny. Ważne są również warunki glebowe - ziemie ciężkie i mokre wymagają silniejszej brony talerzowej. Większe pokrycie pola przy jednym przejeździe wiąże się z potrzebą mocniejszego ciągnika. Kąt pochylenia talerzy również wpływa na wymaganą moc - bardziej agresywny kąt wymaga więcej mocy.

Rodzaje talerzy i ich zastosowanie

Wybór odpowiednich talerzy jest kluczowy dla jakości pracy brony talerzowej:

• Mniej uzębione lub gładkie talerze (około 510 mm średnicy): Są bardziej specjalistyczne i najlepiej sprawdzają się przy płytkim zrywaniu ścierniska, nie nadają się do głębszej uprawy.
• Mocniej uzębione talerze (560 mm lub większe): Są bardziej uniwersalne i sprawdzają się zarówno przy płytkiej uprawie przedsiewnej, jak i głębszej pracy, np. podczas mieszania obornika, niszczenia poplonów czy uprawy po kukurydzy. Większa średnica oznacza grubszy materiał, co przekłada się na dłuższą żywotność.
• Talerze faliste (np. w bronie SpeedCutter): Przeznaczone do ultra-płytkiej uprawy na głębokość 2-5 cm z dużą prędkością.

Dobór wału

Wał w bronie talerzowej pełni funkcję regulacji głębokości pracy talerzy, a także wyrównuje i zagęszcza wierzchnią warstwę gleby, zatrzymując wilgoć. Dobór wału jest kwestią indywidualną, zależną od rodzaju gleby:

• Wały lżejsze (strunowe, pierścieniowe): Zalecane na ziemiach lekkich, aby zapewnić skuteczny przepływ gleby bez ograniczania prędkości pracy.
• Wały cięższe (gumowe, Packer, blaszane, crosskill, pierścieniowy, tandem 2x400): Warto zastosować na glebach ciężkich i zwięzłych, gdzie często występują bryły. Skutecznie rozdrabniają bryły i wyrównują powierzchnię pola.
• Podwójny wał U-ring: Uważany za najbardziej uniwersalne rozwiązanie, dające bardzo dobre wyniki.

Inne aspekty wyboru brony talerzowej

Firma Agro Masz ma w ofercie szeroki wybór maszyn uprawowych, w tym agregatów talerzowych, m.in. serię BT. Obejmuje ona składane hydraulicznie brony talerzowe przeznaczone do uprawy poplonów i ściernisk. Model BT50H o szerokości roboczej 5 m, BT40H (4m) i BT60H (6m) to przykłady maszyn, które można wzbogacić o hydrauliczną regulację głębokości pracy lub wyposażyć w inny rodzaj wału. Ważne jest, aby pamiętać o dużej masie niektórych maszyn (np. BT50H waży 2700 kg), co wymaga ciężkiego ciągnika z solidnym obciążeniem z przodu. Optymalna prędkość pracy to 10 km/h, co pozwala przetalerzować nawet 5 ha w ciągu godziny przy zużyciu około 7 litrów paliwa na hektar. Zabezpieczenie talerzy gumowymi amortyzatorami oraz bezobsługowe piasty z kasetowym uszczelnieniem dobrze rokują na trwałość maszyn. Należy jednak pamiętać o potencjalnych wadach, takich jak brak dodatkowego oświetlenia drogowego w podstawowej wersji czy konieczność ręcznej regulacji pracy, co można poprawić, inwestując w hydrauliczną regulację głębokości.

tags: #brona #talerzowa #ugor