W ostatnich latach Brama Krakowska w Lublinie, będąca świadkiem największych tragedii i triumfów miasta, zyskała nową, niezwykłą atrakcję turystyczną - zrekonstruowaną kratę bronną. Wydarzenie to, przyciągające zarówno mieszkańców Lublina, jak i turystów, ożywiło historyczny element systemu obrony miasta, oferując unikalne doświadczenie przenoszące w dawne wieki.
Historia i funkcja kraty bronnej
Krata bronna, nazywana również broną, to średniowieczny element obronny, który prawdopodobnie zniknął z Bramy Krakowskiej w XVI lub XVII wieku, kiedy miasto na tyle się rozrosło, że przestało mieścić się w murach obronnych. Jej głównym zadaniem było odgradzanie Starego Miasta od reszty Lublina, zwiększając walory obronne murów miejskich. Inne tego typu zrekonstruowane elementy systemów obronnych, np. w Malborku, zazwyczaj nie są ruchome, co czyni lubelską bronę wyjątkową w skali kraju. Brona w Bramie Krakowskiej jest jedyną w Polsce, która może funkcjonować przez cały rok.
Proces montażu i konstrukcja
Montaż kraty bronnej na Bramie Krakowskiej był dużym przedsięwzięciem inżynieryjnym. Konstrukcja ważyła około trzech ton, a jej instalacja odbyła się wewnątrz, w tzw. przedbramiu, od strony Placu Litewskiego. Sama kratownica, wykonana z drewna, waży około 880 kg, a przeciwwagi, czyli mechanizm umożliwiający jej podnoszenie i opuszczanie, kolejne 860 kilogramów. Całość konstrukcji jest tak duża, że nie było możliwości, aby przywieźć ją zmontowaną. Stolarze i kowal skręcili konstrukcję na miejscu. Krata ma 5,5 metra wysokości i 4,7 metra szerokości. Jest ręcznie ciosana siekierą i zakuwana nitami oraz skuwkami ze stali przez kowala Romana Czernieca. Największym wyzwaniem było wstawienie kraty przez bramę od góry za pomocą dźwigu.
Montaż brony na Bramie Krakowskiej (12.09.2018)
Całkowity koszt przygotowania i zainstalowania kraty bronnej na Bramie Krakowskiej wyniósł 74,5 tys. zł. Montaż opóźnił się w stosunku do pierwotnych planów, ale mimo to zakończył się sukcesem.
Szczegóły techniczne i rzemieślnicze
- Waga konstrukcji: 3 tony
- Waga kratownicy (drewno): 880 kg
- Waga przeciwwag: 860 kg
- Wysokość kraty: 5,5 metra
- Szerokość kraty: 4,7 metra
- Materiały: Drewno ciosane siekierą, nity i skuwki ze stali
- Wykonawcy: Stolarze i kowal Roman Czerniec
Oficjalna prezentacja i atrakcja turystyczna
Oficjalne podniesienie kraty bronnej na Bramie Krakowskiej odbyło się w sobotę, 15 września, punktualnie o godzinie 20:00. Wydarzenie miało uroczystą oprawę artystyczną, muzyczną i grę świateł, a wzięli w nim udział: Zespół Tańca Dawnego „Belriguardo”, Zespół Werblistów oraz Sbandieratori Belriguardo - Historyczna Żonglerka Flagami. Celem było przeniesienie mieszkańców i turystów kilka wieków wstecz, aby mogli zobaczyć, jak kiedyś działał jeden z elementów systemu obrony miasta. Marek Poznański, menedżer Śródmieścia, określił to jako "niecodzienną atrakcję turystyczną i historyczną", a Katarzyna Duma z biura prasowego lubelskiego ratusza podkreśliła, że jest to "nowa i stała atrakcja turystyczna", której zastosowanie będzie prezentowane podczas wydarzeń kulturalnych.
Brona nie będzie utrudniała ruchu, lecz ma pełnić walor edukacyjno-turystyczny. Będzie opuszczana wyłącznie na chwilę, aby turyści i mieszkańcy mogli zobaczyć, jak to kiedyś wyglądało. Podniesienie będzie trwało chwilę.
Brama Krakowska w kontekście innych rekonstrukcji
W Polsce istnieją inne zrekonstruowane brony, jednak lubelska wyróżnia się swoją funkcjonalnością. Przykładem jest brama w Namysłowie, gdzie w 1998 roku umieszczono drewnianą bronę stylizowaną na dawną, oraz w Oleśnicy, gdzie rekonstrukcja wzbudziła kontrowersje. W Oleśnicy kwestie takie jak brak metalowych osłon na dolnych końcach belek oraz mniejsza powierzchnia kraty niż powierzchnia przejazdu bramnego stały się przedmiotem dyskusji między urzędem miasta a Dolnośląskim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków (DWKZ). Z tego powodu podkreśla się znaczenie precyzyjnego odtwarzania historycznych detali, co w Lublinie zostało potraktowane z należytą uwagą.
tags: #brona #w #bramie #krakowskiej