Ciągniki MTZ-82 od pięciu dekad pracują na polskich polach i mimo że ich konstrukcja trąci dziś już nieco przysłowiową myszką, wciąż cieszą się popularnością. Nic w tym dziwnego - prosta budowa, tanie części, możliwość naprawy „na wsi pod gruszą” - to cechy, które sprawiły, że MTZ to ciągnik nie do zdarcia.
Sprzęgło przeciążeniowe wałów Cardana w MTZ-82
MTZ 82, jak każdy poradziecki sprzęt, ma swoje bolączki. Jedną z największych jest układ przeniesienia napędu na przednią oś, a szczególnie wały Cardana i ich podpora pośrednia, która pełni też funkcję sprzęgła przeciążeniowego. Jak powszechnie wiadomo, w ciągnikach MTZ 82 napęd 4×4 nie działa przez elektronikę, komputer czy jakiś kosmiczny sterownik. Tu wszystko jest mechaniczne, proste, aż do bólu - a przez to podatne na zużycie i niestety także błędy w obsłudze.
MTZ-82 cluch linkage overview
Budowa i zasada działania podpory pośredniej
Między skrzynią rozdzielczą a przednim mostem w MTZ-82 moment obrotowy przenoszą dwa wały Cardana. Ale same wały to za mało - między nimi znajduje się podpora pośrednia, wyglądająca z zewnątrz jak zwykły korpus z łożyskami i flanszami. To sprzęgło działa na zasadzie tarczek ciernych, sprężyn talerzowych i regulowanego docisku. W normalnych warunkach cała moc idzie z wału na wał, przez sprzęgło. Ale kiedy napęd napotka nagły opór - np. Tak wygląda budowa podpory pośredniej. Widoczne łożyska, tarczki cierne i sprężyny eliptyczne. Całość jest szczelnie zamknięta i pracuje w kąpieli olejowej.
Sprzęgło w podporze to mechanizm cierny - bardzo podobny do tego, co mamy w klasycznym sprzęgle silnika. Składa się z zestawu tarczek - jedne są osadzone na tulei, drugie na wałku. Pomiędzy nimi znajduje się zespół sprężyn talerzowych, które dociskają tarczki do siebie, zapewniając przeniesienie momentu. Jeśli moment obrotowy przekracza siłę tarcia - czyli na przykład koło złapie nagły opór - tarczki zaczynają się ślizgać względem siebie, rozłączając tymczasowo napęd. Uwaga: To jedyny element zabezpieczający w całym układzie napędowym MTZ-82. Nie ma tam żadnych dodatkowych sprzęgieł, przekładni planetarnych czy elektroniki.
Chłodzenie i smarowanie sprzęgła
Sprzęgło cierne, jakie tu mamy, musi być chłodzone i smarowane. W MTZ-82 podpora posiada własną komorę olejową - należy ją regularnie kontrolować i uzupełniać olejem przekładniowym SAE 80W-90. Sprawdź też simeringi oraz dwa oringi - jeżeli olej ucieka, trzeba je wymienić. Tylny wał Cardana przekazuje napęd pobierany ze skrzyni rozdzielczej.
Regulacja i diagnostyka
Kluczowym elementem obsługi podpory jest regulacja siły docisku tarczek ciernych. Ustaw ciągnik na płaskim, twardym podłożu. Zablokuj napęd przedni - np. Jeśli mimo regulacji sprzęgło się ślizga - być może tarczki są zużyte i trzeba je wymienić. Podpora pośrednia to tylko jedno ogniwo. Jeśli wały Cardana są wygięte, mają luzy na krzyżakach albo biją - całe przeniesienie momentu będzie zagrożone.
Podpora pośrednia wałów Cardana w MTZ-82 to cichy bohater układu napędowego. Działa w ukryciu, ale bez niej napęd na przód po prostu nie funkcjonuje - albo jeszcze gorzej - niszczy się sam. Jeśli Twój MTZ przestał ciągnąć z przodu, słychać dziwne odgłosy z wałów, albo wycieka olej z podpory - nie czekaj. Zajrzyj tam, zrób regulację, wymień co trzeba.
W kolejnym odcinku naszej serii zajmiemy się przednim mostem i półosiami MTZ-82 - dowiesz się, jak rozpoznać typowe awarie, jak ocenić zużycie sworznia zwrotnicy i kiedy trzeba rozbierać przeguby.
Elementy układu napędowego i silnika MTZ Belarus
Lista części zamiennych i podzespołów dla ciągników MTZ Belarus:
- Filtr powietrza
- Instalacja elektryczna
- Kabina
- Koła i piasty
- Maska i błotniki
- Półrama i obciążniki przednie
- Przedni most
- Silnik D-240 / D-243
- Blok silnika
- Głowica silnika
- Napęd pompy wspomagania
- Rozrząd
- Tłumik
- Układ wydechowy
- Wał korbowy
- Skrzynia biegów
- Skrzynka rozdzielcza
- Sprzęgło / skrzynia pośrednia
- Tylny most
- Układ chłodzenia
- Chłodnica wody
- Pompa wody i wentylator
- Termostat TS109
- Termostat TS107
- Żaluzja chłodnicy
- Układ hamulcowy
- Układ hydrauliczny
- Układ kierowniczy
- Układ paliwowy
- Filtr dokładnego oczyszczania
- Instalacja paliwowa
- Mechanizm gaszenia silnika
- Odstojnik paliwa
- Sterowanie dawką paliwa
- Zbiorniki paliwa
- Układ pneumatyczny
- Układ smarowania
- Wał kardana i podpora
- Wał WOM
- Zawieszenie narzędzi