Wśród polskich klasyków wykorzystywanych w gospodarstwach rolnych znajdują się ciągniki C-330 oraz C-360 produkowane przez firmę Ursus. Do dziś uważa się je za ponadczasowe maszyny, które od kilkudziesięciu lat pozwalają rolnikom na prowadzenie wydajnej produkcji rolnej.
Historia i Charakterystyka Ursusa C-330
Model Ursus C-330 był produkowany na dużą skalę w latach 1967-1987. Z fabryki umiejscowionej w Warszawie codziennie wychodziły egzemplarze ciągników, które następnie trafiały na polskie wsie. Wówczas były prawdziwą nowinką technologiczną. To lekki ciągnik rolniczy, którego produkcja rozpoczęła się 1 lipca 1967 roku w Zakładach Mechanicznych Ursus w Warszawie. Model ten stanowił gruntowną modernizację (drugiego stopnia) swojego poprzednika, Ursusa C-328. W ciągniku tym zastosowano większość rozwiązań, które opracowano w latach 1960-1961 w ciągnikach prototypowych. Co ciekawe, niektóre zmodernizowane wersje, jak C-330M, były produkowane jeszcze w latach 90., a nawet sporadycznie remontowane i składane do dziś. Model ten jako pierwszy z gamy ciągników Ursusa został wyposażony w zmianę przełożeń i wzmocniony tłumik wydechowy.
Przeznaczenie i Zastosowanie
Docelowo producent rekomendował eksploatację ciągnika Ursus C-330 w gospodarstwach rolnych do 15 hektarów lub jako maszynę wspomagającą w większych gospodarstwach. Ciągnik „Ursus” C-330 jest przeznaczony głównie do wykonywania prac w rolnictwie, ale może mieć również zastosowanie w transporcie gospodarczym. Zwinność i sprawność ciągnika sprawiała, że równie chętnie wykorzystywany był przy pracach leśnych, w tym m.in. podczas wyrębów lasów. Ciągnik C-330 jest przystosowany do współpracy z maszynami i narzędziami przyczepianymi i zawieszanymi oraz napędzanymi wałem odbioru mocy lub kołem pasowym.
Zalety i Wady
Na sukces C-330 złożyło się wiele czynników. Do jego największych atutów należały:
- Niskie koszty utrzymania: Relatywnie niskie koszty utrzymania maszyny oraz jej niska awaryjność to cechy, wobec których trudno przejść obojętnie.
- Niezawodność: Ciągnik bez problemu odpala nawet zimą.
- Ekonomia: Charakteryzuje się niskim zużyciem paliwa.
- Prostota konstrukcji: Umożliwiała rolnikom samodzielne przeprowadzanie wielu napraw, bez konieczności korzystania z drogich serwisów.
- Kompaktowe wymiary i zwrotność: Sprawiają, że jest idealny do prac w lekkim terenie, sadach, ogrodnictwie czy jako pojazd pomocniczy. Z tego powodu nazywany jest potocznie „30stką”, a czasami nawet „Ciapkiem” lub „Papajem”.
Mimo wielu zalet, Ursus C-330 nie był pozbawiony wad. Dla wielu rolników problemem okazywał się brak kabiny w starszych wersjach, co w chłodne lub deszczowe dni oznaczało niską wygodę pracy. Niewielka moc ograniczała możliwości w cięższych pracach polowych - orka w twardej ziemi czy praca z dużymi maszynami były poza jego zasięgiem. Skrzynia biegów miała ograniczony zakres przełożeń, co wpływało na komfort jazdy. Użytkownicy nie lubią go również za brak wspomagania kierownicy i słabo zsynchronizowaną skrzynię biegów.
Ursus C-330 plows nicely with a two-furrow plough
Dane Techniczne Ursusa C-330
Przyjrzyjmy się parametrom, które sprawiają, że Ursus C-330 do dziś znajduje zastosowanie w gospodarstwach, ogrodnictwie i transporcie.
Silnik
Serce ciągnika stanowi silnik Ursus S-312C, który swoją konstrukcją wyraźnie odzwierciedla filozofię prostoty i niezawodności. Jest to silnik wysokoprężny, czterosuwowy, 2-cylindrowy, z bezpośrednim wtryskiem paliwa, o układzie rzędowym i chłodzony cieczą.
- Pojemność silnika: 1960 cm³ (ok. 1,96 l)
- Moc silnika: 30 KM (22,3 kW) przy 2200 obr./min. Teoretycznie podawane jest również 30,5 KM wg DIN.
- Maksymalny moment obrotowy: 99,96 Nm (10,2 kGm)
- Stopień sprężania: 17:1
- Ciśnienie wtrysku: 13,2 MPa (135 kG/cm²)
- Masa silnika suchego: 320,5 kg
- System smarowania: Pod ciśnieniem i rozbryzgiem
- Filtr oleju: Pełnego przepływu PP-8,4
- Filtr powietrza: Mokry z cyklonem
- Chłodzenie: Cieczą o wymuszonym obiegu, regulowane termostatem
Zużycie Paliwa i Zbiornik
Zagadnienie spalania jest dla każdego rolnika kluczowe. Według danych katalogowych jednostkowe zużycie paliwa wynosi około 241 g/kWh (lub 265 g/kWh, co odpowiada 195 g/KMh). W przeliczeniu na warunki codziennej pracy, Ursus C-330 spala średnio od 3 do 5 litrów oleju napędowego na godzinę, w zależności od rodzaju wykonywanych zadań. Pojemność zbiornika paliwa to około 35 litrów, co pozwala na całodniową pracę bez konieczności częstego tankowania.
Skrzynia Biegów i Układ Napędowy
Ciągnik jest wyposażony w dwustopniowe sprzęgło suche, tarczowe. Skrzynia przekładniowa zapewnia uzyskanie 6 biegów w przód i 2 wstecz. Zakres prędkości jazdy wynosi od 1,87 do 23,44 km/h. Ursus C-330 jest ciągnikiem czterokołowym o konstrukcji bezramowej, z napędem na tylną oś.
Wał Odbioru Mocy (WOM)
- Liczba obrotów niezależnych WOM: 550 obr./min (przy 2200 obr./min silnika)
- Liczba obrotów zależnych WOM: Od 69,6 do 870 obr./min (przy 2200 obr./min silnika)
Układ Kierowniczy i Hamulcowy
Mechanizm kierowniczy ciągnika to przekładnia zębata stożkowa. Ciągnik ma hamulce szczękowe sterowane mechanicznie.
Wymiary i Masa
Pod względem wymiarów Ursus C-330 został zaprojektowany w sposób niezwykle przemyślany, co przekłada się na jego doskonałą zwrotność.
- Długość całkowita: Około 3080 mm (308 cm)
- Szerokość: 1490-1590 mm (159 cm), w zależności od rodzaju opon i ustawienia kół
- Wysokość: Do 2180 mm (199 cm)
- Rozstaw osi: 1820 mm
- Masa własna: Około 1490-1675 kg w wersji podstawowej (zależnie od wyposażenia i modyfikacji). Z zatankowanym paliwem i obciążnikami masa może przekraczać 1800 kg.
Ogumienie i Rozstaw Kół
- Wymiary ogumienia kół przednich: 6.00-16
- Wymiary ogumienia kół tylnych: 12,4/11-28, 9,5/9-32 lub 11,2/10-28
- Rozstaw kół przednich: 1350 i 1650 mm
- Rozstaw kół tylnych: 1250, 1350, 1400, 1500, 1600, 1700, 1750 i 1850 mm
Układ Hydrauliczny
Ciągnik jest wyposażony w podnośnik hydrauliczny i trzypunktowy układ zawieszenia (TUZ). Udźwig na końcach dźwigni dolnych trzypunktowego układu zawieszenia wynosi 6,9 kN (700 kG).
Możliwości Uciągu Ursusa C-330
Rolnicy podają, że Ursus C-330 radzi sobie bez większych problemów z jednoosiowymi przyczepami załadowanymi wapnem, piaskiem lub zbożem o masie łącznej 4-4,5 t. Wielu użytkowników opisuje sytuacje, w których C-330 ciągnęła dwuosiowe przyczepy o masie około 6 t, zwłaszcza w okresie żniw. Są też relacje o doraźnym ciągnięciu 7-8 t zestawu. Na forach zdarzają się opisy rolników, którzy w wyjątkowych przypadkach podpinają do C-330 zestawy o masie zbliżonej do 10 czy nawet ponad 12 t. Rolnicy zaznaczają, że ciągnik fizycznie jest w stanie ruszyć taką masę na twardej nawierzchni, ale jednocześnie podkreślają, że nie wolno tego traktować jako normalnej eksploatacji.
Ursus C-330 vs. C-360: Który wybrać?
Jeszcze nowszym modelem od Ursusa jest ciągnik C-360, którego produkcja masowa była prowadzona w latach 1976-1994. Ta maszyna cechuje się większymi rozmiarami od C-330 i produkowana była w wersjach kabinowych lub bez kabiny. Producent zadbał o dodatkowe wzmocnienie mocy silnika oraz o poprawę układu hamulcowego. Dzięki temu użytkowanie ciągnika jest jeszcze bezpieczniejsze. Nowa wersja kierownicy jest wygodniejsza, a cały układ bardziej czuły. Do tego dochodzi zwiększenie uciągu, co było możliwe dzięki zwiększeniu obrotów do 22000 na minutę. Model Ursus C-360 jest prosty w budowie i utrzymaniu, co sprawia, że proste prace naprawcze rolnik z powodzeniem wykona we własnym zakresie.
Tak naprawdę nie ma jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, jaki ciągnik wybrać: C-330 czy C-360. Oba modele produkowane w XX wieku przez polskiego Ursusa charakteryzują się wysoką wydajnością oraz odpornością eksploatacyjną. Nie bez powodu od kilkudziesięciu lat z powodzeniem są eksploatowane na polskich wsiach. W przypadku mniejszego gospodarstwa rolnego oraz wykonywania lżejszych prac, zdecydowanie lepszym wyborem wydaje się C-330, ponieważ jest mniejszy i bardziej zwrotny. Jeżeli jednak jako rolnik posiadasz większe potrzeby i na co dzień potrzebujesz większego uciągu, to lepszym wyborem okazuje się potężniejszy model C-360.