Prawidłowe ustawienie pompy wtryskowej jest kluczowe dla optymalnej pracy silnika, jego mocy, zużycia paliwa oraz emisji spalin. W ciągnikach Case, podobnie jak w innych maszynach rolniczych, precyzyjne timingu wtrysku ma bezpośredni wpływ na wydajność. Artykuł ten przedstawia instrukcje i porady dotyczące ustawienia różnych typów pomp wtryskowych, bazując na doświadczeniach z modeli takich jak Case MXM 140 i Case JX90.

Ogólne zasady działania i typy pomp wtryskowych
W ciągnikach Case spotykane są różne typy pomp wtryskowych, a ich ustawienie może się nieco różnić w zależności od konstrukcji. Ważne jest zrozumienie podstawowych zasad, aby prawidłowo przeprowadzić regulację.
Pompa rozdzielaczowa DPA (i podobne Bosch VE)
Pompa rozdzielaczowa DPA ma tę właściwość, że kąt początku tłoczenia zależy od chwilowej dawki paliwa. Jeśli pompa ma przestawiacz kąta wtrysku, kąt ten zależy także od obrotów silnika. Maksymalny kąt początku tłoczenia występuje wtedy, gdy pompa podaje maksymalną dawkę paliwa. Nabicie ciśnienia przyrządem ma na celu zasymulowanie pracy pompy na maksymalnej dawce. Tłoczki rozsuwają się do momentu oparcia się o ograniczniki maksymalnej dawki. Zaś przekręcenie wałka pompy powoduje, że tłoki opierają się o krzywki wymuszające wtrysk. Wtedy pompę zablokuje, ponieważ nie ma siły, żeby ręcznie ścisnąć tłoczki. W tym momencie, gdyby pompa pracowała na silniku, nastąpiłby początek tłoczenia paliwa. Tę pozycję trzeba sobie oznaczyć za pomocą seggera.

Rzędowa pompa wtryskowa Bosch
W przypadku rzędowych pomp wtryskowych, takich jak starsze modele firmy Bosch, montaż może być specyficzny. Jeden z użytkowników zgłosił problem: na wałku wychodzącym z pompy jest otwór na klin, lecz w kole zębatym nie ma śladu, żeby kiedykolwiek on tam był, ani nawet wpustu, aby go wsadzić. Koło zębate jest na stożku, przykręcone nakrętką. Oznacza to, że koło zębate będzie pasować w każdej pozycji. Mało tego, ile pomp nie widziano, tyle miało regulację na śrubach, którymi przykręca się pompę. Tutaj nie ma takiej możliwości. Otwory w pompie są podłużne, ale górna szpilka jest na górze otworu, a dolna na dole otworu, czyli nie ma miejsca na regulację. To wskazuje na konieczność innej metody ustawienia.
Procedura ustawiania kąta wtrysku
Ogólne ustawienie pompy rzędowej
Ustawienie rzędowej pompy w niektórych modelach jest stosunkowo proste. Pod pompą wtryskową na rozrządzie zazwyczaj znajduje się wystająca blokada. Jeśli nie jest uszkodzona, zablokuje ona silnik na 1. cylindrze (plastikowy bolec wejdzie w otwór w kole rozrządu).
Pompa ma na sobie aluminiowy kapsel, na klucz (np. 24 mm), dodatkowo zabezpieczony zagiętą blaszką przed odkręceniem. Należy odkręcić kapsel, a pod nim znajduje się element w rodzaju widelca. Wyjmuje się go, obraca odwrotnie i zakłada widelec na listek, który pojawi się w otworze pompy. Po zablokowaniu pompy w ten sposób, montuje się wszystko i skręca na gotowo, po czym rozblokowuje się pompę i silnik do stanu wyjściowego.

Ustawienie kąta wtrysku czujnikiem zegarowym (pompy Bosch VE)
W przypadku pomp rozdzielaczowych, takich jak Bosch VE, kluczowe jest precyzyjne ustawienie kąta wtrysku za pomocą czujnika zegarowego. Jest to metoda niezastąpiona, szczególnie po regeneracji pompy lub jej demontażu.
- Ustawienie GMP: Należy ustawić wał korbowy silnika w Górnym Martwym Położeniu (GMP) pierwszego cylindra. W niektórych modelach służy do tego kołek blokujący w bloku silnika, który wchodzi w otwór w kole zamachowym lub kole rozrządu.
- Przygotowanie pompy: Jeśli pompa przyszła zablokowana z regeneracji, często oczekuje się, że jest ustawiona prawidłowo, ale zawsze warto to zweryfikować. Pompa Bosch VE nie jest regulowana na "fasolkach" (podłużnych otworach do przesuwania), co oznacza, że kąt wtrysku ustawia się precyzyjnie za pomocą mechanizmu wewnętrznego i pozycji montażowej.
- Montaż czujnika zegarowego: Wkręca się czujnik zegarowy w tylną część pompy wtryskowej (zwykle pod zaślepką, którą trzeba odkręcić).
- Pomiar i ustawienie: Tłokorozdzielacz, którego ruch mierzymy czujnikiem zegarowym, ma się wysunąć od swojego najniższego położenia o określoną wartość (np. 0.9 mm) w czasie, gdy kręcimy wałkiem pompy zgodnie z kierunkiem jej pracy. Wałek pompy jest w tym momencie napięty i ma tendencję do ruchu powrotnego, dlatego najlepiej robić to w dwie osoby. Jeśli pompę ustawiono na wtrysk na pierwszy cylinder, to jest to moment wtrysku na pierwszy cylinder.
Zestaw do ustawiania kąta wtrysku. Dla pomp bosch oraz Lucas. Dziś pompa VE z transporter T4 1.9D
Specyficzne przypadki i modele Case
Case MXM 140 (pompa Bosch VE mechaniczna)
Po regeneracji mechanicznej pompy wtryskowej Bosch VE w Case MXM 140 pojawiły się objawy braku mocy, białego dymienia przy rozruchu i później czarnego dymu po zwiększaniu dawki paliwa. Początkowo pompa została zamontowana na znaki rozrządu i na GMP, bez użycia czujnika zegarowego, co okazało się niewystarczające.
W dyskusji wskazano na typowy objaw zbyt późnego kąta wtrysku. Zwiększanie dawki paliwa śrubą na pompie poprawiało moc, ale zwiększało też czarny dym, co potwierdzało problem z kątem, a nie tylko z dawką. Brak regulacji pompy na "fasolkach" uniemożliwiał korektę kąta przesunięciem. Konieczne było sprawdzenie i ustawienie początku wtrysku czujnikiem zegarowym wkręcanym w tył pompy. Ustalono, że dla prawidłowego ustawienia tłokorozdzielacz pompy powinien osiągnąć 0.9 mm wysuwu przy obracaniu wałkiem zgodnie z kierunkiem pracy pompy. Po tej korekcie traktor odpalił, dymił zdecydowanie mniej i nie było słychać klekotania.

Case JX90 z silnikiem Iveco
Ustawienie pompy wtryskowej w ciągniku Case JX90 z silnikiem Iveco, zwłaszcza po regeneracji, wymaga precyzji. Zgodnie z instrukcją do JX95, jest znak na kole zamachowym (PMS, oznaczający GMP), widoczny po zdjęciu zaślepki. Pompa ma blokadę w postaci śrubki i podkładki, a rozrząd jest na kołach zębatych.
Dla silników czterocylindrowych zakres regulacji dla czujnika zegarowego wynosi od 0.9 do 1.0 mm przy wyłączonym ssaniu. Jednak dla tego konkretnego modelu (JX90) podawano wartość 1.12 mm na GMP pierwszego cylindra przy podłączonym zaworze KSB do +. Ważne jest, aby rozrząd ustawić na GMP pierwszego cylindra. Moment "mijanki" na czwartym cylindrze (gdy zawór wydechowy kończy się zamykać, a zaczyna otwierać ssący) również wskazuje na GMP pierwszego cylindra.
Problemy z uruchomieniem silnika po regeneracji i montażu pompy (łapanie i gaśnięcie, powolne wkręcanie, maksymalna prędkość obrotowa do 1700 obr/min, przerywanie, jasnoniebieski/siwy dym, gaśnięcie przy schodzeniu z obrotów) mogą wskazywać na nieprawidłowe ustawienie lub problemy z układem zasilania paliwem.
Wymiana pompki wstępnej i założenie nowych filtrów są podstawowymi krokami diagnostycznymi. W jednym przypadku, mimo ustawienia pompy co do dziesiętnych części milimetra i skorygowania na silniku, układ wstępnego zasilania (mimo nowej pompki) nie wyrabiał. Naprawa układu zasilania wraz z wstępną pompką i korekta ustawienia pompy według zaleceń Case na silniku pomogły. Traktor zaczął odpalać i pracować bardzo dobrze.

Diagnostyka i rozwiązywanie problemów
Jeżeli po montażu pompy i wstępnym ustawieniu silnik nie pracuje prawidłowo, należy przeprowadzić dokładniejszą diagnostykę:
- Brak mocy i dymienie: Biały dym przy rozruchu i brak mocy często wskazują na zbyt późny kąt wtrysku. Czarny dym przy zwiększaniu dawki może oznaczać zbyt wczesny kąt wtrysku lub problem z dawką paliwa. Jasnoniebieski/siwy dym może sugerować problemy ze spalaniem oleju lub nieprawidłowy wtrysk paliwa.
- Ustawienie pompy na silniku: Jeżeli pompy nie da się obracać, a koło napędowe jest na stożku bez klina, kąt wtrysku należy ustawiać na silniku.
- Sprawdzanie układu paliwowego: Upewnij się, że pompka wstępna działa prawidłowo, filtry paliwa są czyste, a układ jest odpowietrzony. Nierównomierny przelew paliwa w zbiorniku może wskazywać na problemy z pompką wstępną lub drożnością układu.
- Regeneracja pompy: Zawsze weryfikuj jakość regeneracji pompy. Niekiedy pompa po "regeneracji" może być ustawiona nieprawidłowo.
tags: #ciagnik #case #ustawienie #pompy #wtryskiwaczy #6