Wybór odpowiedniego ciągnika do gospodarstwa jest decyzją kluczową, a rozwiązania takie jak koła bliźniacze czy konstrukcje tandemowe oferują znaczące korzyści w zakresie trakcji i mocy. Rolnictwo stale poszukuje sposobów na zwiększenie wydajności maszyn w trudnych warunkach terenowych, minimalizując jednocześnie negatywny wpływ na glebę i koszty operacyjne.
Czym jest ciągnik dwubliźniaczy?
Termin ciągnik dwubliźniaczy odnosi się przede wszystkim do maszyn rolniczych, które posiadają zdwojone koła na jednej lub kilku osiach. Celem takiego rozwiązania jest zwiększenie powierzchni styku opony z podłożem, co przekłada się na lepszą przyczepność, mniejszy nacisk jednostkowy na glebę oraz zwiększoną siłę uciągu. Producent często przewiduje taką możliwość już na etapie projektowania maszyny, jednak w wielu przypadkach rolnicy decydują się na samodzielne modyfikacje.
Praktyczne zastosowanie kół bliźniaczych: Przykład Ursusa C-385
Mgr. inż. Paweł Kowalik, pasjonat rolnictwa i programista, poszukujący nowoczesnych rozwiązań w starych modelach maszyn rolniczych, zmodyfikował swój Ursus C-385. Przeglądając katalog z częściami do Ursusa C-385, zauważył, że do tego traktora można było dołożyć koła bliźniacze. Producent przewidział taką możliwość już 50 lat temu. Przeróbka Ursusa C-385 polegająca na dołożeniu kół na tył ciągnika nie była dla niego trudnym zadaniem. Aby ją wykonać, musiał dokupić koła i piasty pośrednie, potocznie nazywane sprzęgami do kół bliźniaczych.
Korzyści z kół bliźniaczych w Ursusie C-385
Ulepszona wersja Ursusa C-385 wykonana przez Kowalika wzbudza duże zainteresowanie. Ursus C-385 z kołami bliźniaczymi dobrze sprawdza się podczas wykonywania prac polowych. Wykorzystuje go do uprawy pól, ponieważ dzięki tym kołom zmniejsza się nacisk na powierzchnię, a koleiny są wówczas mniejsze. Dodatkowo, rozwiązanie to pomaga na bardziej wilgotnych polach, zapobiegając "zatopieniu się" ciągnika.
Plany na przyszłość
Mgr. inż. Kowalik wyraża chęć dołożenia podwójnych kół również z przodu Ursusa. Niestety, producent tego już nie przewidział, co stanowi dla niego trudniejsze, ale motywujące zadanie.
Tandem - innowacyjne połączenie ciągników dla maksymalnej mocy
Obok stosowania kół bliźniaczych, innym innowacyjnym rozwiązaniem zwiększającym moc i trakcję jest koncepcja tandemu. Jest to sposób na efektywne wykorzystanie istniejących zasobów maszynowych, zwłaszcza w warunkach niedoboru ciągników o dużej mocy lub ograniczonego dostępu do części zamiennych.
Konstrukcja i działanie Tandemu C-328
Na polach Stacji Doświadczalnej IMER w Kłudzienku testowano ciągnik o dziwnej budowie - tandem opracowany przez mgr inż. Zbigniewa Topolskiego i wykonany w pracowni ciągników IMER. Tandem to po prostu dwa pozbawione przednich kół Ursusy C-328, sprzężone ze sobą w sposób umożliwiający kierowanie obydwoma z siedzenia tylnego ciągnika. Oglądano orkę „z calizny”, wykonywaną za pomocą tego ciągnika, ciężkim czteroskibowym pługiem na głębokość 30 cm. Ciągnik szedł bez żadnych widocznych poślizgów i z dużym zapasem mocy. Jest również bardzo statyczny, co rokuje szersze wykorzystanie ciągników na skłonach o większym nachyleniu, mało dotąd dostępnych dla traktorów.
Wartość sprzęgu, pomysłu inż. Topolskiego, do łączenia dwóch Ursusów C-328 w układ tandem polega między innymi i na tym, że jego realizacja nie wymaga budowy nie tylko nowej fabryki, lecz nawet żadnej nowej linii montażowej. Przez połączenie dwóch ciągników Ursus C-328 w układ posobny uzyskuje się nowy ciągnik - Tandem C-328 o mocy 56 KM.
Efektywność i zastosowanie Tandemu w praktyce
Wstępne badania wykazały, że maksymalna siła i moc uciągu ciągnika Tandem C-328 są przeszło dwukrotnie większe od maksymalnej siły i mocy uciągu pojedynczego ciągnika Ursus C-328. Różnica ta jest tym większa, im trudniejsze są warunki pracy (piasek, rozmokła glina).
Wyniki badań porównawczych
Procentowe wyniki obliczono przyjmując rezultaty ciągnika Ursus C-328 za 100%. Współczynnik wykorzystania ciężaru na ściernisku dla pojedynczego ciągnika wynosił 0,50, dla Tandemu - 0,71. Na glebie spulchnionej - odpowiednio 0,44 i 0,63. Wynika stąd, że Tandem C-328 będzie wykazywał zawsze większą wydajność niż dwa pojedyncze ciągniki Ursus C-328 pracujące oddzielnie, a stąd zużycie paliwa na jednostkę wykonanej pracy będzie znacznie niższe.
Tandem C-328 pracuje zadowalająco na glebach lekkich i średniozwięzłych z pługiem zawieszanym czteroskibowym, natomiast na glebach ciężkich - z pługiem trzyskibowym. Do badań użyto 4-skibowego pługa zawieszanego David Brown oraz 3-skibowego PZ-3. Okazało się, że Tandem C-328 pracuje zadowalająco z pługiem zawieszanym 3-skibowym PZ-3, osiągając wydajność i zużycie paliwa na hektar w granicach uzyskiwanych przez ciągniki gąsienicowe DT-54. Wyniki te uzyskano ciągnikiem Tandem C-328 na oponach 11-28″ z wodą we wszystkich kołach, przy ciężarze ciągnika wynoszącym 4000 kg.
Jak działa trzecia szyna na łuku?
Korzyści ekonomiczne i wszechstronność rozwiązania tandemowego
Jak można przewidzieć, koszt jednego hektara orki wykonanej ciągnikiem Tandem C-328 będzie niższy niż w przypadku dwóch ciągników Ursus C-328 pracujących oddzielnie. Bezpośredni koszt wykonania jednego hektara orki wynosi dla ciągników Ursus C-328 - 74,25 zł (30+44,25), a dla ciągnika Tandem C-328 - 46,57 zł (10,32+36,25), co daje różnicę 27,68 zł.
Łatwość obsługi i konserwacji
Stosowanie w układzie Tandem ciągników jednego typu ułatwia zaopatrywanie w części zamienne, przyczyniając się do znacznego skrócenia czasów naprawczych. Koszt zespołu sprzęgającego nie powinien przekroczyć sumy 15 000 zł.
Wszechstronność i elastyczność
Orki stanowią zaledwie 10-15% bilansu prac ciągnikowych. Pozostałe 85-90% prac można wykonać ciągnikami średniej mocy. Używanie natomiast ciężkich ciągników do wykonywania lekkich prac uprawowych jest nie tylko nieekonomiczne, ale również niewskazane ze względów agrotechnicznych (ugniatanie gleby). Problem ten można rozwiązać przez stosowanie Tandemu, który w okresie prac lekkich można rozłączyć, uzyskując ponownie dwa lekkie ciągniki.
Stosowanie ciągników połączonych pozwala na rozszerzenie wachlarza prac wykonywanych ciągnikiem Ursus C-328. Tandem C-328 może być również użyty do transportu okopowych z podmokłych pól, a możliwość współpracy z przyczepą napędzaną zapewnia rozwiązanie transportu w najtrudniejszych warunkach terenowych, np. w górach. Przy pracy z ciężkimi maszynami i kombajnami, które napędzane są przez wał odbioru mocy (WOM), można przedni ciągnik wykorzystać do uciągu, natomiast całą moc ciągnika tylnego oddać maszynie przez WOM. W ten sposób jeden typ ciągnika średniej mocy, jakim jest Ursus C-328, może pokryć zapotrzebowanie mocy i siły uciągu na prawie wszystkie prace w rolnictwie.
Porównanie z innymi maszynami - Tandem jako alternatywa
Orka na glebach ciężkich o oporze jednostkowym powyżej 60 kg/dcm² jest trudnym problemem. Ciągniki gąsienicowe, których liczba jest niewystarczająca, nie zapewniają wykonania podstawowych prac w terminach agrotechnicznych. Ciągnik Ursus C-328 na tych terenach nie może pracować, gdyż jego moc i siła uciągu są niewystarczające. Tandem C-328 może więc z powodzeniem zastąpić drogi w eksploatacji ciągnik gąsienicowy DT-54 przynajmniej w warunkach średniej wilgotności gleby.
Kalkulacja kosztów
Korzystniejsze stosowanie Tandemu świadczy również kalkulacja cen: cena DT-54 wynosi 154 000 zł, cena Tandemu C-328 (2×72 000) - 144 000 zł plus cena zespołu sprzęgającego 15 000 zł, razem - 159 000 zł. Różnica początkowa jest niewielka. Jednak koszt napraw ciągnika DT-54 wynosi 62,64 zł/godz. pracy, a Tandemu C-328 (suma kosztów 2 ciągników Ursus C-328) - tylko 33,28 zł/godz. pracy. Różnica wynosi 29,36 zł/godz. Na podstawie tych danych można wnioskować, że wprowadzenie ciągników Tandem C-328 do rolnictwa szerzej może zapewnić pokrycie zapotrzebowania mocy i siły uciągu do wykonania wszystkich prac w rolnictwie przez ciągniki Ursus C-328.
tags: #ciagnik #dwu #blizniaczy #otomoto