Poniższa historia przybliża ciągniki Ford serii 6X, które wprowadziły nową jakość i zapoczątkowały działalność dzisiejszej fabryki New Holland w Basildon. Marka Ford nie jest mocno zakorzeniona w polskim rolnictwie, a nieliczne w Polsce Fordy są efektem indywidualnego importu.
Geneza i rozwój serii Ford 6X
Fabryka w Basildon i narodziny serii 6X
W zeszłym roku fabryka w Basildon świętowała wypuszczenie dwumilionowego ciągnika. Z tej okazji byliśmy na miejscu i widzieliśmy jubileuszowego New Hollanda T7.225 Auto Command w specjalnych barwach „candy blue” oraz z nostalgicznymi wstawkami. Wyprodukowanie jubileuszowego egzemplarza zbiegło się z rocznicą 60-lecia fabryki. To właśnie w 1964 r. otwarto fabrykę w Basildon, w której od razu rozpoczęto produkcję nowych modeli Forda serii 6X o mocy 37 - 65 KM.
Konsolidacja działów rolniczych Forda
Jeszcze przed II Wojną Światową w rolniczym Fordzie istniała pewnego rodzaju schizofrenia, bo amerykański Ford i angielski Fordson produkowały zupełnie inny sprzęt, niezależny od siebie. Na szczęście w pewnym momencie obie centrale zaczęły ze sobą współpracować. Przez całe lata 50. XX w. w Highland Park w stanie Michigan produkowano traktory na rynek Ameryki Północnej oparte na mniejszej serii 600 i większej serii 800. Natomiast w Dagenham wywarzano zupełnie inne maszyny na rynek reszty świata, w postaci mniejszego Fordsona Dexta i większego Fordsona Major. W 1961 r. rozpoczęto łączenie działów rolniczych, a efektem tych działań była właśnie seria 6X, którą sprzedawano od 1964 r.
Dla Forda seria 6X zmieniała bardzo dużo w całej korporacji. Zunifikowane pojazdy były tańsze w produkcji, a poza tym dawały nową jakość oraz możliwości dla samych rolników. W pierwszym okresie w Europie do nazw serii (czyli 2000, 3000 itd.) dodawano jeszcze nazwy Dexta i Major, bo były one bardzo mocno zakorzenione na europejskim rynku.
Ford Tractor Operations i globalna produkcja
Rozwój nowej serii rozpoczęto w 1961 r., kiedy to postanowiono, że biznes rolniczy wreszcie zostanie skonsolidowany w ramach wielkiej spółki Ford Tractor Operations z siedzibą w Birmingham w stanie Michigan w USA. W tym miejscu konstruktorzy zarówno ze Stanów Zjednoczonych, jak i z Anglii, starali się opracować kompletnie nową serię ciągników, która będzie sprzedawana na całym świecie. Aby nowy plan się ziścił, rozpoczęto także budowę dwóch nowych fabryk. Pierwszą z nich był zakład w Basildon w Anglii, który w tej chwili produkuje m. in. ciągniki New Holland serii T6 i T7.
Drugim zakładem była stara fabryka samochodów w Antwerpii w Belgii, która została przekształcona w wytwórnię traktorów. Zakład ten powstał jako Ford Motor Company Belgium w styczniu 1922 r. z inicjatywy brytyjskiej firmy Ford Motor Company. Do 1964 r. produkowano w tym miejscu samochody, których montaż przeniesiono w latach 60. do Genk. Wraz z przejęciem Forda przez Fiata zakład w Antwerpii przeszedł do nowego koncernu. W 1996 r. ulokowano w Belgii produkcję i montaż tylnych osi i przekładni do traktorów marki New Holland.
Charakterystyka techniczna i design serii 6X
Modele i specyfikacje mocy
Zgodnie z planem Forda, seria 6X miała składać się z 3-cylindrowych modeli 2000 i 3000 oraz 4-cylindrowego 5000. Jednak w trakcie rozwoju projektu dodano jeszcze 3-cylindrowego 4000.
- 2000 - 37 KM
- 3000 - 37 KM (benzyna) lub 46 KM (diesel) - wersja 3055 z lat 70. miała 52 KM
- 4000 - 55 KM, a od 1968 r. 62 KM
- 5000 - 65 KM, a od 1968 r. - 75 KM
Silniki i skrzynie biegów
Jeśli chodzi o napęd, silniki były całkowicie nową konstrukcją i według planu miały być produkowane zarówno w wersji wysokoprężnej, jak i benzynowej. Skrzynie biegów korzystały z doświadczeń poprzedników i zostały opracowane na podstawie angielskich traktorów Fordson. Skrzynie biegów miały sześć lub osiem biegów, ale w opcji dostępna była przekładnia półautomatyczna Select-O-Speed charakteryzująca się dziesięcioma biegami. Według wielu, skrzynia ta wyprzedzała swoje czasy, a co za tym idzie szybko zyskała złą reputację.
Kolorystyka i różnice regionalne
Co ciekawe, kolor stosowany w serii 6X także był nowy. Oczywiście to nadal niebieski, ale w innym, nieco żywszym odcieniu. Ciągniki europejskie od amerykańskich różniły się lampami - na Starym Kontynencie stosowano światła zamontowane w atrapie chłodnicy, w USA produkowano wersje z wystającymi lampami.
Hydraulika, osie i design
Jeśli chodzi o hydraulikę czy obie osie, były one projektowane z myślą o nowym traktorze. Z wyglądu ciągniki były naprawdę ładne i nowoczesne jak na pierwszą połowę lat 60. Podobny, kanciasty, nowoczesny design marki takie jak Ursus, Renault, Zetor, International Harvester, Ebro, Massey Ferguson czy David Brown osiągnęły dopiero pod koniec dekady lub na początku lat 70. Fajnym elementem ciągnika był fotel rest-a-ride, który miał specyficzną mechaniczną amortyzację siedziska.
Modernizacja serii: Ford 6Y (Ford Force)
W 1968 r. dokonano modernizacji serii, wprowadzając nazwę 6Y. Ciągniki z tych lat zwano także Ford Force, a co za tym idzie, poprzednie zwyczajowo miłośnicy modelu nazywają „Pre-Force”. Nowości w gamie dotyczyły głównie pewnych modyfikacji w silnikach i w wyglądzie pojazdu. Zastosowano nieco inną, prostszą i bardziej kanciastą maskę, nowe naklejki i płaską osłonę chłodnicy.
Uzupełniono serię o nowe 6-cylindrowe wersje - najpierw Forda 8000 (115 KM), rok później także 9000 (z turbo, 145 KM). Mocne wersje były oczywiście większe, miały reflektory na przedniej krawędzi tylnych błotników i były produkowane wyłącznie w Ameryce. Turbodoładowanie w modelu 4-cylindrowym pojawiło się w 1971 r. w Fordzie 7000. W tym czasie zastosowano także nowy silnik w Fordzie 5000. Rok później w gamie pojawił się Ford 3055, który był krzyżówką modeli 3000 i 4000. W tym samym czasie modele 8000 i 9000 zostały zastąpione przez Fordy 8600 i 9600, które zwiastowały nadejście serii 7A. W efekcie po jedenastu latach produkcję serii 6X/6Y zakończono w 1975 r.
Obecność Fordów serii 6X/6Y w Polsce
Jak już wspomnieliśmy, Fordy serii 6X/6Y nie były popularne w Polsce i nigdy nie pracowało ich sporo na naszych polach. Dlatego rolnicy nie mają do nich jakiegoś szczególnego sentymentu. Na zdjęciach widać model 4000, który pojawił się na zlocie starych traktorów w Woli Rasztowskiej. Znamy z Podlasia pracującego Forda 3000 z 1966 r., ale nie jest to pełnoskalowa robota rolnicza. Pewna agroturystyka używa ciągnik do prac w gospodarstwie, transportu drewna, materiałów budowlanych, przy okazji maszyna przydaje się do prac związanych z uprawą warzyw na własne potrzeby. Do takich zadań Ford nadaje się znakomicie, a modele serii 6X/6Y bez problemów mogą zająć miejsce niejednej „trzydziestki” czy „sześćdziesiątki”, gdyż nie są to pojazdy gorsze od polskich, często nowszych pojazdów. Oczywiście zdobycie części może być nieco trudniejsze i z pewnością droższe.
Dziedzictwo i marka New Holland
Zanim zaczęto oficjalnie na polskim rynku sprzedawać maszyny zachodnie, rolniczy oddział Forda został sprzedany Fiatowi. Po wykupieniu rolniczej działalności amerykańskiego koncernu przez Fiata postanowiono wprowadzić na rynek markę New Holland. W efekcie w wielu maszynach różnych serii z fiatowskim liściem w logotypie zastosowano wiele elementów z ciągników marki Ford. Włoski koncern mógł używać tej zacnej nazwy do końca lat 90., ale już wcześniej zaczął przyzwyczajać klientów do nowej marki, jaką wówczas był New Holland, dotąd znany z maszyn rolniczych i oczywiście kombajnów.