W historii techniki rolniczej istnieją konstrukcje, które przekraczają granice i ewoluują, zmieniając nazwy, kolory i tabliczki znamionowe, lecz zachowując w środku to samo mechaniczne serce. Taką właśnie historię ma ciągnik Escort 335 Duo - maszyna, która dla wielu polskich rolników wygląda, brzmi i pracuje znajomo. Jest to daleki potomek Ursusa C-335, ciągnika, którego większość polskich rolników nigdy oficjalnie nie mogła kupić na rynku krajowym.
Geneza Ursusa C-335: Eksportowy "Ciapek"
Ciągnik Ursus C-335, który pojawił się w produkcji około 1967 roku, miał początkowo zastąpić model C-328 już w 1965 roku. Od swojego poprzednika, C-328, różnił się nową maską, przednią osią rurową oraz możliwością montażu wyjść hydraulicznych, co potwierdzało czasopismo ZM URSUS "Głos URSUSA" z 17 października 1965 roku. W roku 1967 C-335 stał się wersją eksportową modelu C-330.
Główną różnicą między C-330 a C-335 był podnośnik (TUZ) z automatyczną regulacją dolnozaczepową, nazwaną "Agrocontrol". Podnośnik ten posiadał regulację siłową, pozycyjną i mieszaną. Chociaż ciągnik był dostępny na rynku krajowym, jego głównym przeznaczeniem był eksport, a wersje eksportowe cechowały się drobnymi różnicami w wyposażeniu. W 1987 roku powstała również zmodernizowana wersja ciągnika, oznaczona jako model C-335M.
Narodziny Indyskiego Escorta: Transfer Technologii
Indie lat 60. XX wieku przechodziły gwałtowną modernizację rolnictwa, co stworzyło zapotrzebowanie na nowoczesne maszyny. Indyjska firma Escorts Limited, założona w 1948 roku przez Har Prasada Nandę i Yudiego Nandę, zdecydowała się na zakup licencji i dokumentacji technicznej od Ursusa. Ten krok zapoczątkował jedną z najciekawszych historii transferu technologii w rolnictwie. Do Indii nie trafił dokładnie C-330; podstawą licencji były wcześniejsze konstrukcje z rodziny C-325/C-328, a później rozwiązania zastosowane w eksportowych odmianach C-335. Licencja nie była luźną inspiracją, lecz pełnoprawnym transferem technologii - Ursus nauczył Indie, jak produkować ciągniki.
Montaż maszyn z wykorzystaniem części przysyłanych z Polski rozpoczął się w 1961 roku. Już w marcu 1965 roku w magazynie „Traktor” (nr 5) można było przeczytać, że Indie są największym i tradycyjnym odbiorcą ciągników Ursus C-328, kupowanych zarówno jako kompletne, jak i bez silników. Do tych ostatnich indyjska firma Escort montowała własnej produkcji silniki Kirloskar - wysokoprężne, trzycylindrowe, chłodzone powietrzem, o mocy 30 KM wg DIN. Zewnętrzny wygląd ciągnika różnił się wówczas maską.
Ciągniki Ursus w wersji indyjskiej nieco różniły się od polskich, przede wszystkim wyglądem, który przypominał prototypy Ursusów nowej serii C-342 i pochodnych, które nigdy nie weszły do produkcji. Współpraca między Indiami a PRL kwitła nie tylko w rolnictwie; Escorts Group wytwarzała różne produkty, od części samochodowych (pierwsze indyjskie amortyzatory teleskopowe) po komponenty kolejowe i sprzęt budowlany. Przykładem był Rajdoot, czyli indyjska wersja polskiego motocykla SHL M-11, produkowana od 1962 roku aż do 2005 roku.
W 1969 roku do fabryki w Faridabadzie zawitały nowoczesne ciągniki Forda, a podpisanie umowy o spółce joint-venture sprawiło, że pojazdy bazujące na projektach Forda stały się podstawowym produktem fabryki Escort. Mimo to, ciągniki takie jak Escort 37 (bazujący na Ursusie C-325/C-328) czy 335/355 (bazujący na Ursusie C-335) były nadal produkowane, na pewno jeszcze w latach 70. Według Lecha Glińskiego (autora rozdziału "Ursus na świecie" w książce "Ursus" z 1978 r.) założenia umowy z Escorts przewidywały stopniową nacjonalizację produkcji, aż do całkowitego zaprzestania dostaw podzespołów z Polski. W latach 70. na polach Indii pracowało ponad 64 tys. ciągników z częściami dostarczanymi z Polski.
Ewolucja i Powrót na Polski Rynek: Escort 335 Duo
Escort 335 to swoista reinkarnacja C-335, nie kopia ani klon, lecz efekt kilkudziesięcioletniej ewolucji tej samej szkoły konstrukcyjnej. W przeciwieństwie do oryginalnego C-335, który był przeznaczony głównie na eksport, Escort 335, choć wykorzystujący wprost technologie Ursusa C-330/C-335, powrócił do Polski. Mimo że Escort 335 był produkowany w Mrągowie od 2000 do 2008 roku przez spółkę joint venture Pol-Mot Escorts Sp. z o.o., wielkiej popularności nie zdobył, a dziś rzadko spotyka się pracującego Escorta na polach.
Ciągnik Escort 335 pojawił się na polskim rynku w 2000 roku i, poza maską, kabiną oraz detalami, technicznie niewiele różnił się od Ursusa C-335. W skład rodziny Escortów wzorowanych na Ursusach wchodziły: dwucylindrowy Escort 335 oraz 335PS (lub 335 Duo) z układem hydrostatycznym. Farmtrac oferował również wersje trzycylindrowe 450 (lub 45G), także w wersji PS. Moce tych ciągników wynosiły: 30 KM (E335), 35 KM (335 Duo) oraz 48 KM (E450).
Odmiany ciągników Escort 335/450 z układem hydrostatycznym posiadały inny układ zasilania podnośnika i hydrauliki zewnętrznej, z pompą hydrauliczną zlokalizowaną w tylnym moście. Z technicznego punktu widzenia Escort dysponował zmodernizowaną wersją silnika C-312 z dodaną literą D, który produkowano już w Escorcie. W Polsce ostatnią wersją tej jednostki było C-312C. W silniku Escorta zamontowano inną pompę wtryskową - rzędową, dwusekcyjną Mico HB - PES. 2A 90D, w której ciśnienie wtrysku wynosiło 19.5 MPa, a wtryskiwacze były wielootworowe.
Ciekawą konstrukcją był również Escort 450, wyposażony w silnik Escort E3.312 (pojemność skokowa - 3120 cm³), czyli 3-cylindrową wersję polskiego silnika. W modelu 450 również zamontowano pompę wtryskową Mico, tym razem o ciśnieniu wtrysku 23 MPa. Inna była także przekładnia, również produkowana przez Escorta, w układzie 8 x 2 z oddzielną dźwignią zmieniającą przełożenia polowe i szosowe. Reszta podzespołów modelu 450 była taka sama jak w modelu 335.
Początkowo rodzina Escortów 335/450 wyglądała podobnie do innych ciągników indyjskiej marki, nawiązując do starych Fordów. Około 2003 roku zmieniono design, tworząc maski bardziej opływowe i nowoczesne. Klasyczne Escorty bazujące na technologii Ursusa były produkowane w Mrągowie do końca 2008 roku, po czym ich miejsce zajęły modele Farmtrac 545, 545 DT, 555, 555 DT. Był to także koniec marki Escort na polskim rynku. Wersje 555 i 555 DT zostały wprowadzone w 2013 roku, kontynuując ideę prostego, mechanicznego ciągnika, odpowiadającego realiom polskiej wsi.
Escort 335 Duo: Charakterystyka Techniczna
Poniżej przedstawiono szczegółowe dane techniczne ciągnika Escort 335 Duo.
Ogólne informacje i opinie
- Marka (producent): Farmtrac
- Model ciągnika: Escort 335 Duo
- Seria: b.d.
- Lata produkcji: b.d.
- Kabina z systemem ROPS: Nie
- Opinie: silnik nie jest dość mocny, mały zbiornik, efektywna ale przeciętna jednostka, dobry stosunek jakości i parametrów do ceny i kosztów.
Osiągi Escort 335 Duo
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Maksymalna moc | 34.816 KM (25.6 kW) |
| Obroty znamionowe | 2200 obr. / min. |
| Spalanie | 241 g/kWh (przy obr. / min.) |
| Pojemność zbiornika paliwa | 45 l. |
| Maksymalna prędkość | b.d. |
Silnik w Escort 335 Duo
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Rodzaj paliwa | Olej napędowy (diesel) |
| Producent silnika | b.d. |
| Typ silnika | S 312 D |
| Rodzaj silnika | Diesel (silnik wysokoprężny) |
| Pojemność silnika | 1.96 l. |
| Ilość suwów | 4 |
| Liczba cylindrów | 2 |
| Kompresja (stopień sprężania) | b.d. |
| Średnica tłoka | b.d. |
| Skok tłoka (suw) | b.d. |
| Maksymalny moment obrotowy | b.d. |
| Filtr powietrza | olejowy, dwustopniowy z czujnikiem zanieczyszczenia |
| Filtr paliwa | b.d. |
| Ilość komór w filtrze paliwa | b.d. |
| Filtr oleju | b.d. |
| Pompa oleju | b.d. |
| Regulacja obrotów (sterowanie) | b.d. |
| Rodzaj pompy wtryskowej | tłoczkowa, bezpośredni wtrysk paliwa |
| Wtryskiwacze | z rozpylaczem wielootworowym |
| Ciśnienie wtrysku | b.d. |
| Chłodzenie | Silnik chłodzony cieczą |
| Obieg wymuszony | tak, chłodzenie z pompą wody |
| Chłodnica | tak, z wentylatorem |
| Termostat | tak |
| Rodzaj chłodnicy | rurkowo-płytkowa |
| Ilość płynu chłodzącego | b.d. |
| Sprzęgło | b.d. |
Turbosprężarka w Escort 335 Duo
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Turbosprężarka | Nie |
| Podwójna sprężarka (dual) | Nie dotyczy |
| Chłodnica powietrza doładowującego (intercooler) | Nie dotyczy |
| Chłodnica za sprężarką (aftercooler) | Nie dotyczy |
| Turbosprężarka z zaworem wastegate | Nie dotyczy |
| Zmienna geometria łopatek w turbinie | Nie dotyczy |
| Zawór regulacyjny ciśnienia (wastegate) | Nie dotyczy |
| Dodatkowe parametry turbiny | - |
Elektryka w Escort 335 Duo
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Napięcie zasilania rozrusznika (V) | b.d. |
| Masa | b.d. |
| Akumulator (V) | b.d. |
| Ilość akumulatorów | b.d. |
| Rodzaj ładowania | b.d. |
| Producent systemu ładowania | b.d. |
| Rodzaj zapłonu | b.d. |
| Tylna lampa stopu | tak |
| Tylna lampa rolnicza | b.d. |
| Lampa typu kogut | nie |
Wałek Przekaźnika Mocy (WOM) w Escort 335 Duo
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Liczba obrotów | b.d. |
| Sterowanie WOM | b.d. |
Układ hamulcowy w Escort 335 Duo
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| System ABS (zapobieganie blokowaniu kół) | Nie |
| System wspomagania hamulców | Nie |
| Zespół hamulcowy | b.d. |
| Mechanizm różnicowy | Nie |
| Rodzaj hamulców | b.d. |
| Tarcze | - |
Wymiary ciągnika Escort 335 Duo
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Ciężar | od 2212 kg (w zależności od wersji) |
| Ciężar z kabiną | 2212 kg |
| Długość | 3340 mm |
| Wysokość | 2400 mm |
| Szerokość | 1700 mm |
| Prześwit | 280 mm |
| Rozstaw kół z przodu | b.d. |
| Rozstaw kół z tyłu | od 1350 mm |
| Rozstaw osi | b.d. |
| Rozmiar kół z przodu | b.d. |
| Rozmiar kół z tyłu | b.d. |
| Dop. masa całkowita przyczepy bez hamulca | 1500 kg |
| Dop. masa całkowita przyczepy z hamulcem | b.d. |
| Największy dopuszczalny nacisk na oś | 6 (Fc - klasa uciągu) kN |
| Dopuszczalna masa całkowita (DMC) | b.d. |
| Promień skrętu | b.d. |
Układ napędowy w Escort 335 Duo
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Napęd | 2WD (w zależności od wersji) |
| Dodatkowe cechy napędu | napęd na jedną oś |
| Niezależne zawieszenie (ILS - Independent Link Suspension) | Brak |
| Przegubowe | - |
| Napęd gąsienicowy | Nie |
| Hydrostatyczny układ kierowniczy | Nie |
| Mechanizm różnicowy | b.d. |
| Układ kierowniczy | drążkowy |
| Drążki reakcyjne z przodu | b.d. |
| Zwolnice planetarne z tyłu | b.d. |
| Zwolnice planetarne z przodu | b.d. |
Hydraulika w Escort 335 Duo
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| TUZ | b.d. |
| Rodzaj podnośnika hydraulicznego | b.d. |
| Wydajność pompy podnośnika | b.d. |
| Ciśnienie pompy podnośnika | b.d. |
| Układ hydrauliczny Load Sensing | Nie |
| Układ zamknięty | b.d. |
| Układ centralny | Nie |
| Stały przepływ | Nie |
| Stałe ciśnienie | Nie |
| Układ sterujący | b.d. |
| Rozdzielacz dwusekcyjny | b.d. |
| Szybkozłącza | b.d. |
| Funkcja / Przycisk Auto Lift | b.d. |
Przekładnia i skrzynia biegów Escort 335 Duo
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Skrzynia synchroniczna | b.d. |
| Przekładnia PowerShift | Nie |
| Przekładnia z mechanizmem nawrotnym (PowerShuttle) | Nie |
| Dodatkowe informacje o przekładni | - |
| Liczba biegów do przodu | 6 |
| Liczba biegów do tyłu | 2 |
| Biegi pełzające | b.d. |
Wyposażenie Escort 335 Duo
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Górny zaczep transportowy | tak |
| Zaczep dolny | b.d. |
| Klimatyzacja | b.d. |
Dostępność i Wartość na Rynku Wtórnym
Obecnie na rynku wtórnym nie znajdziemy zbyt wielu ogłoszeń dotyczących ciągników Escort 335 Duo. Jeśli już się pojawiają, ceny rozpoczynają się od około 30 tys. zł i mogą sięgać 50 tys. zł za egzemplarze w bardzo dobrym stanie. Dla porównania, używane Ursusy C-330 są nieco tańsze, z cenami zaczynającymi się od 18-20 tys. zł i dochodzącymi do niemal 40 tys. zł.