Historia ciągnika Escort jest nierozerwalnie związana z polskim Ursusem, a w szczególności z kultowym modelem C-330, znanym powszechnie jako „ciapek”. Według oficjalnych danych, produkcja Ursusa C-330 zakończyła się w 1993 roku. Jednak nie był to koniec "trzydziestki", lecz początek jej międzynarodowej podróży.
Początki Współpracy Ursus i Escorts Limited
Firma Escorts Limited, założona w Indiach w 1948 roku przez Har Prasada Nandę i Yudiego Nandę, od początku koncentrowała swoją działalność na rolnictwie. Pod koniec lat 50. przedsiębiorstwo Nandów zostało przedstawicielem firmy Massey Ferguson w północnych Indiach. Kluczowym momentem w historii Escorts było zbudowanie zakładu w Faridabadzie w 1960 roku oraz podpisanie umowy licencyjnej na produkcję Ursusa C-325 i jego późniejszych wersji rozwojowych. Montaż maszyn z wykorzystaniem części przysyłanych z Polski rozpoczęto w 1961 roku.
W 1965 roku w magazynie „Traktor” (nr 5 z marca) można było przeczytać: „Obecnie największym i tradycyjnym już odbiorcą ciągników Ursus C-328 są Indie, które zakupiły w Polsce ciągniki w dwóch wersjach: jako kompletne oraz bez silników. Do ciągników dostarczanych bez silnika S-312B, hinduska firma Escort montuje silniki własnej produkcji o nazwie Kirloskar. Są to silniki wysokoprężne, trzycylindrowe o mocy 30 KM wg DIN, chłodzone powietrzem. Zewnętrzny wygląd ciągnika różni się maską.”
Indyjskie wersje Ursusów nieco różniły się od polskich, przypominając wyglądem prototypy Ursusów nowej serii C-342 i pochodnych, których nigdy nie wdrożono do produkcji. Współpraca między Indiami a PRL kwitła wówczas nie tylko w zakresie ciągników rolniczych. Escorts Group wytwarzała również inne produkty, takie jak części samochodowe (m.in. pierwsze hinduskie amortyzatory teleskopowe), komponenty kolejowe czy sprzęt budowlany.
Ewolucja i Rozwój Ciągników Escorts w Indiach
W 1969 roku do fabryki w Faridabadzie trafiły nowoczesne ciągniki Forda, co zaowocowało podpisaniem umowy o spółce joint-venture. Pojazdy bazujące na projektach Forda stały się wówczas podstawowym produktem fabryki Escort. Mimo to, ciągniki takie jak Escort 37 (bazujący na Ursusie C-325/C-328) czy 335/355 (bazujący na Ursusie C-335) były nadal produkowane, z pewnością jeszcze w latach 70. W 1972 roku Polska Kronika Filmowa wspominała o produkcji 10 tys. ciągników.
Według Lecha Glińskiego, autora rozdziału „Ursus na świecie” w książce „Ursus” (1978 r.), założenia umowy z Escorts przewidywały stopniową nacjonalizację wyrobu, aż do całkowitego zaprzestania dostaw podzespołów z Polski. W latach 70. na polach Indii pracowało ponad 64 tys. ciągników z częściami dostarczanymi z Polski, w różnym stopniu kompletacji.
Escort 335: Powrót do Polski
Historia ciągnika Escort 335 to historia konstrukcji, która „dla wielu polskich rolników wygląda znajomo, brzmi znajomo i… pracuje znajomo”. Indyjski Escort 335 to daleki potomek Ursusa C-335, ciągnika, którego większość polskich rolników nigdy oficjalnie nie mogła kupić, ponieważ był produkowany głównie na eksport. Indie lat 60. były krajem w trakcie gwałtownej modernizacji rolnictwa, co skłoniło firmę Escorts Limited do zakupu licencji i dokumentacji technicznej Ursusa C-325/C-328 oraz późniejszych rozwiązań zastosowanych w eksportowych odmianach C-335. Był to pełnoprawny transfer technologii, w ramach którego „Ursus nauczył Indie, jak zrobić ciągnik.”
W 2000 roku, po zakończeniu produkcji Ursusa C-330M w 1993 roku, linie produkcyjne i dokumentacje pojazdu kupiła firma Escorts Limited. W tym samym roku założono spółkę joint venture Pol-Mot Escorts Sp. z o.o. na terenie byłego POM Mrągowo, która miała na celu produkcję nowoczesnych ciągników rolniczych. Ciągnik Escort 335 pojawił się na polskim rynku w 2000 roku. Oprócz maski, kabiny i detali, technicznie niewiele różnił się od Ursusa C-335. Escort 335 to praktycznie Ursus C-330 z pewnymi zmianami.
W skład rodziny Escortów wzorowanych na Ursusach wchodziły:
- Dwucylindrowy Escort 335 i 335PS (lub 335 Duo) z układem hydrostatycznym (30 KM, 35 KM dla Duo).
- Trzycylindrowa wersja 450 (lub 45G), także w wersji PS (48 KM).
Odmiany ciągników Escort 335/450 z układem hydrostatycznym posiadały inny układ zasilania podnośnika i hydrauliki zewnętrznej, z pompą hydrauliczną zlokalizowaną w tylnym moście.
Modernizacje Techniczne
Z technicznego punktu widzenia, Escort dysponował zmodernizowaną wersją silnika C-312 z dodaną literą D, który produkowano już w Escorcie. W Polsce ostatnią wersją tej jednostki było C-312C. W silniku Escorta zamontowano inną pompę wtryskową - rzędową, dwusekcyjną Mico HB - PES. 2A 90D, w której ciśnienie wtrysku wynosiło 19.5 MPa, a wtryskiwacze były wielotworowe.
Ciekawą konstrukcją był także Escort 450, wyposażony w silnik Escort E3.312 (pojemność skokowa - 3120 cm³), czyli 3-cylindrową wersję polskiego silnika. Hindusi dodali do silnika S-312 kolejny cylinder. Niektórzy sugerują, że mogli to zrobić na podstawie dokumentacji polskich silników konstruowanych w latach 60., kiedy to Ursus pracował nad nową serią ciągników kompatybilnych z konstrukcją C-325/C-328. Wówczas powstał m.in. motor o oznaczeniu C-313, który był testowany.
Podobnie jak w modelu 335, w Escorcie 450 zamontowano pompę wtryskową Mico, tym razem o ciśnieniu wtrysku 23 MPa. Inna była także przekładnia, również produkowana przez Escorta, ale w układzie 8 x 2 z oddzielną dźwignią zmieniającą przełożenia polowe i szosowe. Reszta podzespołów modelu 450 była taka sama jak w modelu 335.
Design i Popularność w Polsce
Na początku rodzina Escortów 335/450 wyglądała podobnie do innych ciągników hinduskiej marki i nawiązywała do starych Fordów. W okolicy roku 2003 zmieniono design, tworząc maski nieco bardziej opływowe i bardziej na czasie. Mimo że Escort 335 wykorzystujący wprost technologie Ursusa C-330 był produkowany w Mrągowie od 2000 do 2008 roku, to wielkiej popularności nie zdobył. Dziś spotkanie pracującego Escorta na polu czy w ogóle w gospodarstwie nie jest częstym widokiem.
Klasyczne Escorty bazujące na technologii Ursusa były produkowane w Mrągowie do końca 2008 roku. Potem ich miejsce zajęły modele Farmtrac 545, 545 DT, 555, 555 DT. Był to także koniec marki Escort na polskim rynku.
Farmtrac: Następca i Ewolucja
Farmtrac Tractors Europe Sp. z o.o. to największy polski producent ciągników rolniczych, który rozpoczął produkcję w 2000 roku pod nazwą Pol-Mot Escorts Sp. z o.o. na terenie byłego POM Mrągowo. Zespół pracowników liczył wówczas 10 osób i produkował jeden model, wzorowany na Ursusie C-330 - Escort 335. W 2004 roku Farmtrac przejął wszystkie udziały spółki, stając się jej wyłącznym właścicielem.
Z czasem ciągniki Farmtrac zyskały coraz większe uznanie klientów, a lokalna marka stała się rozpoznawalna. Dzięki współpracy z czołowymi polskimi inżynierami powstały nagradzane modele, takie jak 675 DT (Maszyna Rolnicza Roku 2011) oraz 7100DT, 7110DT. W 2016 roku na targach Agrotech Farmtrac zaprezentował model 9120DTN z silnikiem Perkins 854E o mocy 113 KM.
Obecnie Farmtrac zatrudnia 95 osób i oferuje 20 typów ciągników o mocy od 44 do 113 KM, dostępnych w wersji z kabiną lub ramą ochronną, z napędem na 2 lub 4 koła. Produkowane są one zarówno na rynek polski, jak i dla wielu krajów europejskich oraz północnej Afryki. Filozofia firmy stawia na prostą i niezawodną konstrukcję, nieobciążoną nadmierną ilością zbędnej elektroniki, opierając się na rozwiązaniach renomowanych europejskich firm produkujących podzespoły.
Kamienie Milowe Firmy Farmtrac Tractors Europe
- Rok 2000: Utworzenie spółki joint venture Pol-Mot Escorts Sp. z o.o., rozpoczęcie produkcji ciągników Escort 335 i 450 (dostępnych w wersjach 2WD i 4WD) w Mrągowie, rozpoczęcie sprzedaży międzynarodowej.
- Rok 2001: Realizacja strategicznego kontraktu na dostawę ciągników Farmtrac FT 80 do Ghany.
- Rok 2002: Uzyskanie certyfikowanego systemu zarządzania jakością ISO. Nagroda: Złoty Medal X Międzynarodowych Targów Techniki Rolniczej AGROTECH za ciągnik Farmtrac 80 4WD.
- Rok 2004: Farmtrac Tractors Europe Sp. z o.o. nabywa 100% udziałów.
- Rok 2005: Uzyskanie europejskiej homologacji dla ciągników Farmtrac. Rozbudowa międzynarodowej sieci sprzedaży (Belgia).
- Rok 2006: Rozpoczęcie produkcji ciągnika Farmtrac 675 DT. Realizacja strategicznego kontraktu na dostawę ciągników Farmtrac 675 DT do Stanów Zjednoczonych. Rozwój sieci sprzedaży (Słowacja, Portugalia).
- Rok 2007: Rozwój sieci sprzedaży (Rumunia, Litwa, Łotwa, Estonia, Grecja). Premiera nowych modeli Farmtrac: 665 2WD i 665 DT z pompą rotacyjną oraz 685 DT Limb.
- Rok 2008: Wycofanie ciągników Escort z gamy Farmtrac. Rozpoczęcie produkcji ciągników Farmtrac 545, 545 DT, 555, 555 DT. Rozwój sieci sprzedaży (Bułgaria).
- Rok 2009: Wprowadzenie do produkcji ciągników Farmtrac 685 DT (82 KM) i 690 DT (88 KM).
- Rok 2010: Dziesiąta rocznica powstania ciągników Farmtrac w Europie. Nagroda: Złoty Medal XVI Międzynarodowych Targów Techniki Rolniczej AGROTECH za ciągnik Farmtrac 690 DT. Rozwój sieci sprzedaży (Czechy).
- Rok 2011: Farmtrac Tractor Europe jest liderem w sprzedaży ciągników o mocy do 80 KM. Nagroda: „Maszyna rolnicza roku” w kategorii maszyn krajowych za ciągnik Farmtrac 675 DT.
- Rok 2013: Premiera ciągników Farmtrac 7100 DT (98 KM) i 7110 DT (110 KM). Wyróżnienie: Wyróżnienie Specjalne XIX Międzynarodowych Targów Techniki Rolniczej AGROTECH za ciągnik Farmtrac 7110 DT.
- Rok 2014: Wprowadzenie nowej serii ciągników: Heritage i Euro IIIB. Wyróżnienie: Wyróżnienie Specjalne XX Międzynarodowych Targów Techniki Rolniczej AGROTECH za ciągnik Farmtrac 690 DT.
- Rok 2015: Piętnasta rocznica Farmtrac Tractors Europe.
- Rok 2016: Premiera ciągnika 9120DTn jako najmocniejszego i najbardziej zaawansowanego technologicznie wśród produktów Farmtrac.
- Rok 2017: Wprowadzenie silników zasilanych systemem Common Rail we wszystkich modelach serii Europeline.
- Rok 2018: Wprowadzenie dwóch nowych serii produktowych: ciągniki kompaktowe (do 30 KM) oraz NETS.
- Rok 2019: Premiera ciągnika 555TDc, pierwszy ciągnik sadowniczy (6075EN), wzrosty sprzedaży w dziale ciągników kompaktowych.
- Rok 2020: Dwudziesta rocznica Farmtrac Tractors Europe w Polsce. Specjalna seria produktów jubileuszowych - MAZUR 80. Premiera ciągników 690DTn PWR oraz 9120DTn PWR z półautomatycznym sprzęgłem i skrzynią biegów z Power Revers i Power Hi-Lo.
Farmtrac Escort 550/550DT sprawdzi się we wszystkich pracach w małym gospodarstwie oraz okaże się nieocenionym pomocnikiem w większych gospodarstwach. Mocny, nieograniczony elektroniką silnik, w połączeniu z korzystnie rozłożoną masą blisko 3-tonowego ciągnika, zapewnia najlepszą siłę uciągu w klasie, przy czym manewrowanie ciągnikiem jest łatwe i wygodne dzięki znakomitej zwrotności i lekko pracującemu układowi wspomagania kierownicy. Nowością w tej klasie ciągników jest możliwość wyboru koloru nadwozia i podwozia.
Sytuacja na Rynku Wtórnym
W tej chwili na rynku nie znajdziemy zbyt dużo ogłoszeń z Escortami w roli głównej. Jeśli już się znajdą, to ceny rozpoczynają się od 30 tys. zł i kończą na ok. 50 tys. zł za egzemplarze naprawdę ładne i zadbane. Używane Ursusy C-330 są nieco tańsze i ich ceny zaczynają się od okolic 18-20 tys. zł i zatrzymują się na prawie 40 tys. zł.
tags: #ciagnik #escort #gdzie #produkowany