W historii techniki rolniczej istnieją konstrukcje, które ewoluują na przestrzeni lat, zmieniając nazwy i kolory, ale zachowując swoje mechaniczne serce. Taką właśnie historię ma ciągnik Escort 335, który dla wielu polskich rolników wygląda i pracuje znajomo. Ten indyjski Escort 335 to daleki potomek Ursusa C-335 - ciągnika, którego większość polskich rolników nigdy oficjalnie nie mogła kupić na krajowym rynku, ponieważ był przeznaczony głównie na eksport.
Geneza i Historia Współpracy: Od Ursusa do Escorta
Historia ciągników Escort zaczyna się w Indiach, kraju w trakcie gwałtownej modernizacji rolnictwa w latach 60. XX wieku. Indyjska firma Escorts Limited, założona w 1948 roku przez Har Prasada Nandę i Yudiego Nandę z myślą o rolnictwie, odegrała kluczową rolę w tym procesie. Początkowo, pod koniec lat 50., przedsiębiorstwo Nandów było przedstawicielem Massey Ferguson w północnych Indiach.
Licencyjna Produkcja Ursusów w Indiach
W 1960 roku w Faridabadzie zbudowano zakład, a rok później podpisano umowę licencyjną z Polską na produkcję Ursusa C-325 oraz późniejszych wersji rozwojowych polskiego ciągnika. Montaż maszyn z wykorzystaniem części przesyłanych z Polski rozpoczęto w 1961 roku. Podstawą licencji były wcześniejsze konstrukcje z rodziny C-325/C-328, a później rozwiązania zastosowane w eksportowych odmianach C-335. Licencja ta była pełnoprawnym transferem technologii, dzięki której Ursus nauczył Indie, jak produkować ciągniki.
Indyjskie wersje Ursusów, mimo że oparte na polskiej technologii, różniły się od pierwowzorów. Firma Escort montowała silniki własnej produkcji, np. Kirloskar, do ciągników dostarczanych bez silnika S-312B. Były to wysokoprężne, trzycylindrowe silniki o mocy 30 KM wg DIN, chłodzone powietrzem. Zewnętrzny wygląd ciągników również był inny, przypominając prototypy Ursusów nowej serii C-342, które nigdy nie weszły do produkcji seryjnej w Polsce. Według danych z 1972 roku, w Indiach wyprodukowano już 10 tysięcy ciągników licencyjnych. W latach 70. na indyjskich polach pracowało ponad 64 tysiące ciągników z częściami dostarczanymi z Polski.
Rozwój Escorts Group i Wprowadzenie Technologii Forda
Współpraca między Indiami a PRL kwitła nie tylko w zakresie ciągników rolniczych. Escorts Group wytwarzała różnorodne produkty, od części samochodowych (np. pierwsze indyjskie amortyzatory teleskopowe) po komponenty kolejowe i sprzęt budowlany. Znaczącym produktem był również motocykl Rajdoot, czyli indyjska wersja polskiej SHL M-11, produkowany od 1962 roku aż do 2005 roku.
W 1969 roku do fabryki w Faridabadzie zawitały nowoczesne ciągniki Forda, a firma podpisała umowę o spółce joint-venture. Pojazdy bazujące na projektach Forda stały się podstawowym produktem fabryki Escort, choć ciągniki takie jak Escort 37 (bazujący na Ursusie C-325/C-328) czy 335/355 (na Ursusie C-335) nadal powstawały, z pewnością jeszcze w latach 70.
Powrót Escorta do Polski
W latach 90. nastąpiły dwa kluczowe wydarzenia dla powrotu Escorta na polski rynek. Po pierwsze, po zakończeniu produkcji Ursusa C-330M w 1993 roku, firma Escorts Limited zakupiła od Ursusa linie produkcyjne i dokumentację pojazdu. Drugim wydarzeniem było założenie spółki joint venture Pol-Mot Escorts Sp. z o.o., która miała na celu produkcję nowoczesnych ciągników rolniczych na terenie byłego POM Mrągowo.
Ciągnik Escort 335 pojawił się na polskim rynku w 2000 roku i był produkowany w Mrągowie do końca 2008 roku. Technicznie niewiele różnił się od Ursusa C-335, poza maską, kabiną i detalami. Nie zdobył jednak wielkiej popularności w Polsce, a spotkanie pracującego Escorta na polu jest dziś rzadkością.
Modele Escort 335 Standard i Escort 450
W skład rodziny Escortów wzorowanych na Ursusach wchodziły dwucylindrowy Escort 335 oraz 335PS (lub 335 Duo) z układem hydrostatycznym. Później oferta poszerzyła się o wersję trzycylindrową Escort 450 (lub 45G), również dostępną w wersji PS. Moce ciągników wynosiły odpowiednio: 30 KM (E335), 35 KM (335 Duo) oraz 48 KM (E450). Odmiany ciągników Escort 335/450 z układem hydrostatycznym posiadały inny układ zasilania podnośnika i hydrauliki zewnętrznej, w którym pompa hydrauliczna była zlokalizowana w tylnym moście.
Na początku rodziny Escortów 335/450 wygląd nawiązywał do starych Fordów. Około 2003 roku zmieniono design, tworząc bardziej opływowe i nowoczesne maski.
Escort 335 Standard: Dane Techniczne i Charakterystyka
Escort 335 Standard to praktycznie Ursus C-330 z pewnymi modyfikacjami. Z technicznego punktu widzenia Escort dysponował zmodernizowaną wersją silnika C-312 z dodaną literą D, podczas gdy w Polsce ostatnią wersją tej jednostki było C-312C.
| Kategoria | Parametr | Wartość |
|---|---|---|
| Osiągi | Maksymalna moc (KM / kW) | 29.92 KM (22 kW) |
| Obroty znamionowe | 2200 obr. / min. | |
| Spalanie | 241 g/kWh (przy obr. / min.) | |
| Pojemność zbiornika paliwa | 45 l | |
| Silnik | Rodzaj paliwa | Olej napędowy (diesel) |
| Typ silnika | S 312 D | |
| Pojemność silnika | 1.96 l | |
| Liczba cylindrów | 2 | |
| Chłodzenie | Silnik chłodzony cieczą (z pompą wody i wentylatorem, termostat, chłodnica rurkowo-płytkowa) | |
| Filtr powietrza | Olejowy | |
| Turbosprężarka | Brak | |
| Układ hamulcowy | Rodzaj hamulców | Tarczowy suchy, niezależny |
| Hamulec postojowy | Mechaniczny | |
| Wymiary i masa | Ciężar (z kabiną) | 2207 kg (w zależności od wersji) |
| Długość | 3340 mm | |
| Wysokość | 2330 mm | |
| Szerokość | 1780 mm | |
| Prześwit | 280 mm | |
| Dop. masa całkowita przyczepy bez hamulca | 1500 kg | |
| Układ napędowy | Napęd | 2WD (na jedną oś) |
| Układ kierowniczy | Drążkowy, mechaniczny | |
| Przekładnia | Liczba biegów do przodu | 6 |
| Liczba biegów do tyłu | 2 | |
| Wyposażenie | Kabina | Ogrzewana (KOJA Smolniki) |
| Błotniki | Kół przednich | |
| Zaczep | Górny zaczep transportowy |
Opinie o Escorcie 335 Standard
Wśród opinii użytkowników pojawiają się stwierdzenia, że silnik jest raczej niezbyt mocny, a zbiornik paliwa mały. Jednostka napędowa, choć przeciętna, jest efektywna i gwarantuje dobry stosunek osiągów do kosztów. Doceniany jest dwucylindrowy silnik, idealnie dopasowane obroty znamionowe oraz dobry filtr powietrza. Oświetlenie jest raczej typowe.
NASTĘPCA URSUSA 30 -TKI - CO ZOSTAŁO ULEPSZONE W ESCORCIE 335 [Korbanek]
Escort 450: Dane Techniczne i Charakterystyka
Ciekawą konstrukcją jest także Escort 450, wyposażony w silnik Escort E3.312 (pojemność skokowa - 3120 cm3), czyli trzycylindrową wersję polskiego silnika. Indyjscy inżynierowie dodali do silnika S-312 kolejny cylinder, co mogło być oparte na dokumentacji polskich silników konstruowanych w latach 60., gdy Ursus pracował nad nową serią ciągników kompatybilnych z konstrukcją C-325/C-328 (np. motor C-313).
| Kategoria | Parametr | Wartość |
|---|---|---|
| Osiągi | Maksymalna moc (KM / kW) | 48.008 KM (35.3 kW) |
| Obroty znamionowe | 2200 obr. / min. | |
| Spalanie | 225 g/kWh (przy obr. / min.) | |
| Pojemność zbiornika paliwa | 45 l | |
| Silnik | Rodzaj paliwa | Olej napędowy (diesel) |
| Typ silnika | E 3.312 | |
| Pojemność silnika | 3.12 l | |
| Ilość suwów | 4 | |
| Liczba cylindrów | 3 | |
| Filtr powietrza | Olejowy, dwustopniowy z czujnikiem zanieczyszczenia | |
| Rodzaj pompy wtryskowej | Tłoczkowa, bezpośredni wtrysk paliwa | |
| Wtryskiwacze | Z rozpylaczem wielootworowym | |
| Turbosprężarka | Brak | |
| Wymiary i masa | Ciężar (z kabiną) | 2340 kg (w zależności od wersji) |
| Długość | 3370 mm | |
| Wysokość | 2400 mm | |
| Szerokość | 1780 mm | |
| Prześwit | 280 mm | |
| Układ napędowy | Napęd | 2WD (na jedną oś) |
| Układ kierowniczy | Drążkowy | |
| Przekładnia | Liczba biegów do przodu | 8 (8 x 2 z oddzielną dźwignią zmieniającą przełożenia polowe i szosowe) |
| Liczba biegów do tyłu | 2 |
Opinie o Escorcie 450
Podobnie jak w przypadku Escorta 335, w opiniach o modelu 450 wskazuje się na niezbyt mocny silnik i dość mały zbiornik paliwa. Mimo to, jednostka napędowa jest efektywna, choć przeciętna, i oferuje dobry stosunek jakości i parametrów do ceny oraz kosztów. Pytanie, czy trzy cylindry to wystarczająco, często się pojawia. Docenia się idealnie dopasowane obroty znamionowe oraz dwustopniowy olejowy filtr powietrza z czujnikiem zanieczyszczenia.
Escort na Polskim Rynku i Następcy
Obecnie na rynku wtórnym nie znajdziemy zbyt wielu ogłoszeń z ciągnikami Escort. Jeśli już się pojawią, ceny używanych egzemplarzy rozpoczynają się od około 30 tys. zł i mogą sięgać 50 tys. zł za naprawdę zadbane maszyny. Dla porównania, używane Ursusy C-330 są nieco tańsze, z cenami zaczynającymi się od 18-20 tys. zł, a kończącymi na prawie 40 tys. zł.
Klasyczne Escorty bazujące na technologii Ursusa były produkowane w Mrągowie do końca 2008 roku. Potem ich miejsce zajęły modele Farmtrac 545, 545 DT, 555 i 555 DT, co oznaczało również koniec marki Escort na polskim rynku. Wersje 555 i 555 DT wprowadzono w 2013 roku.
Filozofia projektowania następców Escorta, czyli ciągników Farmtrac, była silnie zakorzeniona w polskiej myśli technicznej. Jak mówił przedstawiciel w 2013 roku, celem było zaprojektowanie prostego, całkowicie mechanicznego ciągnika odpowiadającego realiom polskiej wsi. Oferowano alternatywę dla używanych ciągników zagranicznych, z porównywalnymi parametrami i ceną, ale z 24-miesięczną gwarancją fabryczną.