W wielkopowierzchniowym rolnictwie ZSRR od okresu międzywojennego szeroko stosowano ciągniki gąsienicowe. Jednym z kluczowych modeli był DT-54, którego konstrukcja wywodziła się z przedwojennego ciągnika STZ-NATI. Produkcja DT-54 rozpoczęła się w Stalingradzkiej Fabryce Traktorów (STZ), a następnie została rozszerzona na Charkowską Fabrykę Traktorów (ChTZ) i Ałtajską Fabrykę Traktorów (ATZ).
Historia i Rozwój DT-54
Ciągnik DT-54 stanowił znaczące ulepszenie w stosunku do swojego poprzednika. Główną zmianą było zastosowanie silnika wysokoprężnego o mocy 54 KM zamiast silnika benzynowego, co przyczyniło się do zwiększenia ekonomiki pracy. Ponadto, wprowadzono pięciobiegową skrzynię biegów oraz poprawiono ergonomię poprzez zmniejszenie siły potrzebnej do kierowania. Pierwsze testy prototypów nowego ciągnika odbywały się w latach 1946-1948, a publiczna prezentacja miała miejsce w Stalingradzie 7 listopada 1949 roku. Tego samego roku DT-54 zastąpił STZ-NATI na liniach produkcyjnych STZ.
Ulepszenia i Warianty DT-54
W toku produkcji ciągle poprawiano jakość i wprowadzano ulepszenia. Po wprowadzeniu w 1957 roku systemu hydraulicznego podwieszania osprzętu, oznaczenie zmieniono na DT-54A. Produkowano również odmiany o mniejszym nacisku jednostkowym, przeznaczone do poruszania się po grząskim terenie - DT-55 i DT-55A. Od 1958 roku dostępna była wersja pochodna DТ-57, przystosowana do pracy na stokach o dużym nachyleniu (do 25°), wyposażona w mechanizmy podwieszeń z przodu i z tyłu, otwartą kabinę z dwoma siedzeniami oraz skrzynię biegów z pięcioma przełożeniami w obu kierunkach.
Krótko przed zakończeniem produkcji w Wołgogradzkiej Fabryce Traktorów (WgTZ) w 1963 roku, wytwarzano wariant DT-54W, który wykorzystywał niektóre elementy nowego ciągnika DT-75, takie jak kabina i zawieszenie.
Charakterystyka Techniczna DT-54
Podstawę konstrukcji ciągnika stanowiła rama prostokątna. Napęd zapewniał czterocylindrowy, czterosuwowy silnik wysokoprężny D-54 z wtryskiem pośrednim, o mocy 54 KM (39,6 kW). W modelu DT-54A stosowano ulepszony silnik D-54A. Dla zwiększenia żywotności w trudnych warunkach, silnik był wyposażony w dwustopniowy filtr paliwa, trzystopniowy filtr oleju oraz trzystopniowy filtr powietrza. Uruchamianie silnika głównego następowało za pomocą dwusuwowego, benzynowego silnika startowego PD-10 lub PD-10M, który był chłodzony wodą i służył również do podgrzewania silnika głównego.
Skrzynia biegów oferowała pięć biegów do przodu i jeden bieg wsteczny. Zawieszenie składało się z dwóch dwukołowych, resorowanych wózków (z podwójnymi metalowymi kołami) po każdej stronie. Gąsienicowy układ jezdny uzupełniały koła napędowe z tyłu, koła napinające z przodu oraz dwa podwójne koła podtrzymujące po każdej stronie. Ciągnik osiągał prędkość od 3,6 do 7,9 km/h.
Rozpowszechnienie i Zastosowanie DT-54
Ze względu na swoje dobre charakterystyki eksploatacyjne i niewielki koszt, ciągniki DT-54 były masowo produkowane i zyskały ogromne rozpowszechnienie w ZSRR w latach 50. i 60. XX wieku. Stały się one najpopularniejszym typem ciągników rolniczych w brygadach ciągnikowych funkcjonujących przy Stacjach Maszynowo-Traktorowych (MTS), odgrywając kluczową rolę w powiększaniu areału upraw na wcześniej niewykorzystywane ziemie. Ogółem wyprodukowano ich 957 900 sztuk. Wykorzystywano je również na mniejszą skalę do celów przemysłowych i budowlanych, na przykład ze spychaczem, choć w tym zastosowaniu ich moc była ograniczona.
10 najgorszych traktorów w historii światowego rolnictwa!
Oznaczenia Producentów
Ciągniki poszczególnych producentów można było rozpoznać po skrótach fabryk wytłoczonych cyrylicą nad atrapą chłodnicy: СТЗ (STZ), później ВГТЗ (WGTZ), ХТЗ (ChTZ) lub АТЗ (ATZ).
Ciągnik DT-75: Następca DT-54
DT-75 to gąsienicowy ciągnik rolniczy i przemysłowy, skonstruowany w Wołgogradzkiej Fabryce Traktorów (WgTZ). Produkcja tego modelu, stanowiącego następcę DT-54, rozpoczęła się w 1962 roku i trwała do początku XXI wieku w różnych wersjach. Już w połowie lat 50. podjęto prace nad nowocześniejszą konstrukcją, jednak opracowany w latach 1957-1958 ciągnik DT-56 nie wszedł do produkcji.
Udane okazały się prace nad DT-75, prowadzone pod kierunkiem Michaiła Szarowa. Pierwsze prototypy zmontowano w 1959 roku, a badania wykazały lepsze parametry, w tym większą prędkość, przy jednoczesnej prostszej produkcji. Zachowano ogólny układ zawieszenia DT-54, wprowadzając jednak nowocześniejszą, opływową kabinę typu samochodowego.
Produkcja i Modernizacje DT-75
Władze ZSRR zdecydowały o skierowaniu DT-75 do produkcji w 1960 roku. Oficjalnie produkcja rozpoczęła się 30 grudnia 1963 roku, kiedy DT-75 zastąpił DT-54 na głównej taśmie montażowej WgTZ. W toku produkcji powstawały kolejne odmiany i modernizacje.
Pierwszą znaczącą modernizacją był DT-75M, wprowadzony do produkcji w 1967 roku. Posiadał mocniejszy silnik A-41 (90 KM), ulepszone mechanizmy przeniesienia napędu oraz podwyższony dach kabiny. Od 1978 roku w WgTZ produkowano bazowy model drugiego pokolenia - DT-75D, charakteryzujący się wyższą, kanciastą kabiną z przednią szybą o ujemnym nachyleniu, przesuniętą w prawo zbiornikiem paliwa umieszczonym po lewej stronie na zewnątrz, oraz zmienionym przodem nadwozia z nową osłoną chłodnicy.
Ciągniki produkowane w Wołgogradzie były zazwyczaj czerwone, podczas gdy te z Pawłodaru miały kolor niebieski z białym dachem (DT-75M) lub żółty z białym dachem (DT-75MŁ). Produkcja w Pawłodarze trwała do 1992 roku, a w Wołgogradzie - do początku XXI wieku. Łącznie wyprodukowano około 2 741 000 sztuk DT-75.
Charakterystyka Techniczna DT-75
Rozruch silnika DT-75 następował przy pomocy dwusuwowego, gaźnikowego silnika startowego PD-10M2 (DT-74) lub PD-10U (DT-75M) o mocy 10 KM, uruchamianego rozrusznikiem elektrycznym. Silnik ten, chłodzony wodą, służył również do podgrzewania silnika zasadniczego. W wersji A-41SI silnik nie posiadał silnika rozruchowego, a jedynie rozrusznik.
Zawieszenie ciągnika składało się z dwóch dwukołowych, resorowanych sprężynami śrubowymi wózków (z podwójnymi metalowymi kołami) po każdej stronie. Gąsienicowy układ jezdny obejmował zębate koła napędowe z tyłu, koła napinające z przodu oraz dwa podwójne koła podtrzymujące po każdej stronie. Szerokość gąsienic wynosiła 390 mm. Standardowo ciągnik wyposażony był w całkowicie zamkniętą, przeszkloną kabinę.
tags: #ciagnik #gasienicowy #przedwojenny