Ciągnik jednoosiowy i nośnik narzędzi: wszechstronność w rolnictwie i ogrodnictwie

Ciągniki jednoosiowe i nośniki narzędzi to uniwersalne maszyny rolnicze, ogrodnicze oraz komunalne, które znacząco wspierają prace w uprawie pól, działek, ogrodów, a także w utrzymaniu terenów miejskich. Ich główną zaletą jest możliwość współpracy jednostki napędowej z szeroką gamą osprzętu, co sprawia, że posiadają wszechstronny wachlarz zastosowań. Maszyny te charakteryzują się nieskomplikowaną budową i obsługą, zazwyczaj składającą się z silnika, skrzyni biegów i jednoosiowego mechanizmu jezdnego.

Czym jest nośnik narzędzi?

Nośnik narzędzi to rodzaj ciągnika rolniczego, który jest specjalnie zaprojektowany nie tylko do ciągnięcia, ale również do przenoszenia narzędzi na sobie. Jest to konstrukcja pośrednia między samobieżną maszyną specjalistyczną a typowym ciągnikiem rolniczym. Nośniki narzędzi buduje się zazwyczaj w postaci samobieżnej ramy z silnikiem umieszczonym z tyłu. Współpracują one z narzędziami zawieszanymi w środku ramy, a także umożliwiają zawieszenie narzędzi przed ramą lub pracę z narzędziami doczepianymi czy zawieszanymi z tyłu. Dzięki temu możliwe jest wykonywanie kilku zabiegów agrotechnicznych jednocześnie, co stanowi ich największą zaletę. Nośniki narzędzi są uważane za jedne z najbardziej uniwersalnych i ekonomicznych ciągników, a dużą zaletą jest możliwość umieszczenia narzędzi na środku ciągnika, w polu widzenia kierowcy.

Zastosowania ciągników jednoosiowych i nośników narzędzi

Uniwersalność tych maszyn wynika z możliwości doczepienia osprzętu zarówno z przodu, jak i z tyłu ciągnika, w zależności od potrzeb. Wiele modeli umożliwia również wyłączenie osprzętu podczas jednoczesnej pracy ciągnika. Ciągniki jednoosiowe można wykorzystać do:

• Przygotowania gleby pod siew: orka, bronowanie, spulchnianie ziemi.
• Pielęgnacji trawników: koszenie, wertykulacja, aeracja.
• Zimowych prac: odśnieżanie przy użyciu pługa śnieżnego.
• Utrzymania czystości: zamiatanie przy użyciu zamiatarki.
• Transportu: możliwość doczepienia przyczepki w celu transportu surowców.

Współczesne modele: Przykład ciągników Jansen

Rynek oferuje szereg nowoczesnych ciągników jednoosiowych, które charakteryzują się wysoką wydajnością i niezawodnością. Przykładem są modele marki Jansen.

Jansen MGT-600E (benzynowy)

Traktorek jednoosiowy Jansen MGT-600E to mocny i wszechstronny ciągnik, idealny do rolnictwa, ogrodnictwa oraz utrzymania terenów miejskich. Jest to urządzenie idealne zarówno dla prywatnych użytkowników, jak i dla profesjonalistów w rolnictwie i usługach komunalnych. Wyposażony w silnik LonCin o mocy 15 KM, zapewnia wysoką wydajność przy niskim zużyciu paliwa.

• Silnik: Loncin G420F, 4-suwowy, 15 KM, 420 cm³.
• Przekładnia: 3 biegi do przodu i 3 biegi wsteczne z szybkim rewersem.
• Rozruch: Elektryczny, ułatwiający uruchamianie.
• Blokada dyferencjału: Zwiększa przyczepność i bezpieczeństwo pracy.
• Wałek odbioru mocy (PTO): Tak, napęd Power Take-Off.
• Zastosowania: Glebogryzarka, kosiarka, zamiatarka, pług śnieżny, sprzęt rolniczy.
• Sterowanie: Możliwość płynnej zmiany wysokości rączek (góra/dół), przesunięcia rączek w prawo lub lewo, bądź odwrócenia ich o 180 stopni (czas wykonania max. 5 minut).
• Ważne: Przed pierwszym uruchomieniem należy napełnić zbiornik ok. 1 l oleju silnikowego (10W40 lub 15W40). W tym silniku zastosowany jest filtr powietrza w kąpieli olejowej, aby zapewnić lepszą wydajność.

Jansen MGT-420 (benzynowy)

Mikro ciągnik jednoosiowy Jansen MGT-420, napędzany silnikiem benzynowym o mocy 15 KM, jest przeznaczony do pielęgnacji terenów zielonych, pracy w parkach, na skwerach lub w ogrodzie. Podobnie jak inne modele, charakteryzuje się uniwersalnością dzięki współpracy z szeroką gamą osprzętu, który można doczepić zarówno z przodu, jak i z tyłu ciągnika. W MTG-420 możliwe jest wyłączenie osprzętu podczas jednoczesnej pracy ciągnika.

Jansen MGT-600D (Diesel)

Model MGT-600D to najbardziej nowoczesna, wszechstronna i rozbudowana maszyna z serii średnich ciągników jednoosiowych oferowanych przez firmę Jansen. Napędzany silnikiem Diesla o mocy 8,6 KM, jest idealny do pielęgnacji terenów zielonych, pracy w parkach, na skwerach lub w ogrodzie. Może zastąpić kilka maszyn i narzędzi, wykonując zarówno podstawowe zabiegi uprawowe, jak i pielęgnacyjne. W MTG-600D również możliwe jest wyłączenie osprzętu podczas jednoczesnej pracy ciągnika.

Parametry techniczne nośnika narzędzi MGT-600D:

Wałek odbioru mocy (WOM) i inne elementy konstrukcyjne

Ciągniki jednoosiowe są często wyposażone w przekładnię, dyferencjały i wałki odbioru mocy (WOM). Wałek odbioru mocy to mechanizm przenoszący napęd z silnika ciągnika do podłączonego osprzętu aktywnego (np. kosiarki, glebogryzarki). Godny uwagi jest również zazwyczaj pojemny zbiornik paliwa i duży korek wlewu.

Jeśli ciągnik ma wykonywać prace na małych przestrzeniach, np. w warzywniku, zaleca się wybór modeli z możliwością wyłączania wałka WOM. Jeżeli natomiast jednoosiówka ma wykonywać prace na większych terenach, np. w szkółce drzew, lepszym wyborem będzie model z przekładnią, dyferencjałem i wałkiem WOM.

Historia nośników narzędzi: od NRD do ZSRR

Polska i NRD

W Polsce ani Ursus, ani FMŻ, ani fabryka w Gorzowie Wlkp. czy inny producent nie wytwarzał typowych nośników narzędzi w stylu „Kreta” Scheucha czy Fendtów serii GT. Nie oznacza to jednak, że w PRL nie używano nośników narzędzi. W pewnym momencie na polach pojawiły się maszyny tego typu, a większość z nich pochodziła z Niemiec.

Wschodnie Niemcy przypadkowo okazały się ojczyzną tego segmentu rynku. Gdy pomysłem zainteresowali się producenci z RFN, również NRD zaczęło przygotowania do produkcji własnych rozwiązań. Od 1951 r. trwały prace projektowe, by w 1955 r. wprowadzić na rynek ciągnik RS 08. Nośnik RS 09 był produkowany w latach 1955 do 1968 w dawnej NRD w Schönebeck (Elbe) jako modernizacja nośników RS 08 z lat pięćdziesiątych.

Model RS 08

RS 08 generował moc 15 KM z dwusuwowego silnika pochodzącego z DKW F8, podobnie zresztą jak w pojeździe „Maulwurf”. Traktor posiadał 8 biegów do przodu i do tyłu, blokadę mechanizmu różnicowego na tylnej, napędzanej osi oraz WOM z przodu i z tyłu. Z ciekawostek warto wspomnieć o możliwości łatwej zmiany rozstawu osi i rozstawu kół ciągnika. Aby zmienić rozstaw kół, po poluzowaniu śrub mocujących wystarczyło przesunąć zwrotnice po obu stronach przedniej osi. Wersję RS 08 produkowano do 1956 r. Ciągnik sprawdził się jako nośnik narzędzi, ale miał poważną wadę - słaby silnik dwucylindrowy dwusuw z termosyfonem.

Model RS 09

Dlatego już w 1957 r. w Schönebeck rozpoczęto montaż wersji RS 09 wyposażonej w silnik wysokoprężny FD 21, na początku sprowadzany, a od 1958 r. produkowany lokalnie. Motor miał pojemność 1021 cm³, był chłodzony powietrzem, posiadał moc 15 KM (oryginalnie 18 KM) i dwa cylindry. Silnik kilka razy modernizowano, otrzymywał większą moc i inne oznaczenia. Od 1963 r. produkcja odbywała się także w VEB Landmaschinenbau Haldensleben. Wytwarzanie tej serii ciągników zakończono w 1974 r.

Główne różnice w RS 09 polegały na umieszczeniu silnika z tyłu pojazdu. Był on napędzany dwucylindrowym wysokoprężnym silnikiem widlastym o mocy 18 KM, chłodzonym powietrzem nadmuchiwanym przez wentylator. Rozbudowana skrzynia biegów z rewersem dawała do przodu i do tyłu po 8 prędkości. Nośnik posiadał dwa wałki odbioru mocy, które miały dwa zakresy obrotów: niezależne od przełożenia skrzyni biegów - 540 obr./min oraz zależne od 152 do 2500 obr./min. Masa ciągnika wynosiła 1105 kg, długość: 356 cm, szerokość: 152 cm.

Maszyna ta stała się w latach 50. i 60. podstawowym ciągnikiem wschodnich Niemiec, a poszczególne enerdowskie fabryki produkowały sprzęt przystosowany specjalnie dla RS 09. RS 09 w wersji dwucylindrowej od mniej więcej 1962-63 roku pojawiał się na polach PRL, oczywiście państwowych. Ciągnik RS 09 sprzedawano na rynkach eksportowych pod marką Fortschritt. Był napędzany dwu- lub czterocylindrowym dieslem o mocach od 15 KM do 30 KM w zależności od wersji i rocznika pojazdu. Do Polski nigdy potem nie importowano na szerszą skalę innych nośników narzędzi. Co więcej, niektórzy nadal używają tych maszyn, głównie jako transporterów ziemi, paszy i innych rzeczy, których nie trzeba przewozić na tony.

Ostatnim podrygiem nośników narzędzi przeznaczonych do zadań typowo rolniczych we wschodnich Niemczech okazał się pojazd o nazwie GTP 100, którego ok. 80 egzemplarzy powstało w latach 80. XX wieku w VEB Zucht- und Versuchsfeldmechanisierung Nordhausen. Ciągnik został zaprojektowany do m.in. transportu. Dostępne były również różne sprzęty towarzyszące i hydrauliczna platforma załadowcza przygotowana na 850 kg. Z tyłu zamontowano trzypunktowy układ hydrauliczny, co znacznie podniosło atrakcyjność ciągnika.

ZSRR i Ukraina

Równolegle sprawą nośników narzędzi zainteresował się przemysł ZSRR. W 1956 r. do produkcji wszedł ciągnik DSSz-14, opracowany w Charkowie i dzielący wiele podzespołów z ciągnikiem DT-14, w tym jednocylindrowy motor diesla o mocy 14 KM. Z wyglądu radziecki projekt rodem ze wschodniej Ukrainy przypominał konstrukcje niemieckie firm Claas, Lanz czy Eicher - zamiast jednego solidnego elementu nośnego zamontowano dwie mniejsze rury idące równolegle i tworzące swoisty prostokąt przed kierowcą.

Od 1959 r. gdy na początku lat 60. pojazd otrzymał skrzynię biegów wyposażoną w rewers, traktor nazywano już T-16. Sprzęt powstawał w Charkowie do 1967 r. Po modernizacji w 1967 r. podwozie samobieżne z Charkowa otrzymało silnik o mocy 25 KM (taki sam jak we Władimircu), nową skrzynię biegów, a w oznaczeniu pojawiła się literka M. W opcji dodatkowej istniała możliwość montażu kabiny z drzwiami. T-16M produkowano aż do 1995 r. Kolejnym rozwinięciem koncepcji T-16 była wersja MG produkowana od 1986 r. W tym wypadku ciągnik miał już zamkniętą kabinę w standardzie oraz ulepszony silnik Diesla typu D-21A1 o mocy 25 KM. Charkowskie T-16 odeszło do lamusa w 1995 r., ale to nie zakończyło sagi nośników narzędzi na Ukrainie i w Rosji.

W fabryce traktorów we Włodzimierzu produkowany jest kolejny nośnik narzędzi, który pojawił się na rynku w 1998 roku. Nazywa się VTZ 30SSh lub Agromash 30 Sh, w zależności od rocznika i przeznaczenia. Ten sam pojazd był również oferowany na Ukrainie jako HTZ SSH-2540. Do czasu interwencji wojsk rosyjskich w 2014 r. używano w nim silnik produkowany we Włodzimierzu.

tags: #ciagnik #jednoosiowy #nosnik #narzedzi