Ciągniki MTZ, produkowane na Białorusi przez Mińską Fabrykę Ciągników Kołowych, od lat 70. XX wieku cieszą się dużą popularnością w polskich gospodarstwach. Często określane na polskiej wsi mianem "Białoruśka" lub "gniotsja nie łamiotsja", pomogły zbudować wiele gospodarstw, a do dziś pracują w wielu z nich. Wyróżniają się prostą konstrukcją i stosunkowo niską ceną, co czyni je atrakcyjnym wyborem dla mniejszych gospodarstw, zwłaszcza do ciężkich prac, takich jak orka, uprawa czy talerzowanie.
Historia i ewolucja MTZ-82
Szczególne miejsce w historii tego producenta zajmują ciągniki MTZ serii 80, których w różnych wersjach wyprodukowano prawie 1,5 mln sztuk. Były one eksportowane do ponad 100 krajów, w tym do USA czy Kanady. Pierwsze ciągniki MTZ tej serii zjechały z taśm Mińskiej Fabryki Traktorów w roku 1974, powstały jako następca serii 50. Zostały zaprojektowane w odpowiedzi na zapotrzebowanie na ciągnik o większej mocy na rosyjskich kołchozowych polach.
Charakterystyka techniczna MTZ-82
Serce MTZ-a to 4-cylindrowy silnik diesla D-240 o mocy 80 KM i pojemności prawie 4,75 litra. Jest to jednostka napędowa o pojemności 5 litrów i mocy 80 KM, charakteryzująca się prostą konstrukcją. Nieskomplikowana pompa wtryskowa i równie uproszczone inne elementy to niewątpliwie bardzo duża zaleta tego ciągnika, może on bowiem pracować nawet na paliwie gorszej jakości oraz raczej nie powinien ulec uszkodzeniu. Minusem dla wielu osób jest sposób uruchamiania silnika, który nie posiada świec żarowych, lecz świecę płomieniową. Nawet drobna usterka tego elementu powoduje jednak problemy z uruchomieniem jednostki napędowej, a w przypadku jej pokruszenia i wpadnięcia elementów do cylindrów, może spowodować spore zniszczenia, kwalifikując silnik do kapitalnego remontu.
O ile silnik był zawsze mocną stroną ciągnika, to jego słabe strony to podnośnik o udźwigu zaledwie 2 t i hydraulika o wydatku zaledwie 50 l/min. Wielu rolników chwali sobie natomiast napęd zarówno na przednie, jak i tylne koła. Przedni napęd jest opcjonalny i można go wyłączyć, znacząco ułatwiając jazdę ciągnikiem w trudnym terenie lub po grząskich polach. W wielu modelach uruchamia się automatycznie, jak tylko pojawi się poślizg kół.
W ciągniku zastosowano również wiele interesujących rozwiązań mechanicznych, między innymi przekładnie stożkowe przy kołach. Sporo elementów wymagało jednak częstego smarowania; zaniedbanie tego obowiązku zazwyczaj skutkowało awarią niesmarowanego komponentu.
Kabina i komfort pracy
Ciągnik nie grzeszy ergonomią i nie oferuje zbyt dużego komfortu w kabinie. Mała kabina przez wielu nazywana żartobliwie "orzeszkiem" lub szyderczo "sportową" jest spartańska i ma wysoki poziom hałasu, wynoszący 86 decybeli. Powiększona kabina była dostępna od roku 1985, ale raczej w ciągnikach eksportowych do krajów niezwiązanych ze Związkiem Radzieckim.
Ciekawostką w kabinie jest wodny mechanizm oczyszczania powietrza. Powietrze do kabiny zasysane jest z góry, a następnie przechodzi przez wodny filtr, dzięki czemu do środka trafia oczyszczone z pyłu i kurzu. Co więcej, ma nieco niższą temperaturę niż na zewnątrz, a to podwyższa komfort pracy w ciepłe dni.
Modernizacje i nowe modele
Produkowany od dziesięcioleci MTZ-82 był wielokrotnie modernizowany. Najnowsza aktualizacja konstrukcji została przeprowadzona niedawno, a ciągnik po zmianach pokazano po raz pierwszy w roku 2020. W najnowszych modernizacjach zastosowano wiele nowoczesnych rozwiązań:
- Zmieniono tłumik i umieszczono go w innym miejscu, dzięki czemu w kabinie jest ciszej, a tłumik nie ogranicza widoczności kierowcy.
- Uruchamianie przedniego napędu i WOM nie wymaga użycia sporej siły - wystarczy naciśnięcie jednego przycisku.
- Przebudowano skrzynię biegów, która w najnowszych ciągnikach ma 18 biegów do przodu i 18 do tyłu. Maksymalna prędkość jazdy do przodu to ponad 35 km/h, a do tyłu 32 km/h.
Pomimo wielu zmian, najnowsze ciągniki MTZ-82 nadal są bardzo prostej konstrukcji, dzięki czemu naprawi je praktycznie każdy mechanik. Komponenty do najnowszych modeli są łatwo dostępne i niedrogie.
Warianty modelu MTZ-82:
- MTZ-82.1: Model podstawowy z silnikiem o mocy 80 KM i mechaniczną skrzynią biegów.
- MTZ-82.2: Zwiększona moc silnika do 85-90 KM i mechaniczna skrzynia biegów.
- MTZ-82.4: Najmocniejszy model z silnikiem o mocy 105 KM.
Ceny nowych ciągników MTZ-82 zaczynają się od 20 000 euro, a używanych zależą od stanu, roku produkcji, wyposażenia i przebiegu.
MTZ-82 a talerzowanie
MTZ-82, ze względu na swoją moc i prostą konstrukcję, jest często wykorzystywany do talerzowania. Wielu rolników zastanawia się nad optymalnym doborem talerzówki do tego ciągnika, szczególnie w kontekście talerzowania ściernisk czy uprawy pod rośliny jare.
Dobór talerzówki do MTZ-82
Wielu rolników posiadających doświadczenie z talerzówkami staje przed dylematem, czy talerzówka z talerzami o średnicy 510 mm nadaje się do podorywek ściernisk, czy lepiej pokusić się o model z talerzami 560 mm lub 610 mm. Większe talerze zazwyczaj oznaczają mocniejszą ramę i większy nacisk jednostkowy, ale także znacznie wyższą cenę.
W przypadku talerzówek prostych, takich jak Akpil 2-walcowy z talerzami 510 mm, rozważane są szerokości robocze 2,2 m lub 2,4 m, aby wykorzystać ciągnik o mocy około 60 KM, choć MTZ-82 dysponuje większą mocą. Zestaw o wadze około 1410 kg (agregat 870 kg + siewnik 540 kg) jest często uważany za odpowiedni dla 2,5 m szerokości roboczej. Ryzykowanie z szerokością 2,7 m jest odradzane, gdyż może to prowadzić do męczarni, a nie efektywnego siewu.
Jeśli chodzi o uprawę w orkę, niektórzy sugerują użycie agregatu normalnego na zębie i tylko siewnika na talerzach, zamiast siewu talerzowego w orkę. Przy stosowaniu talerzówki z MTZ-82, szczególnie przy większych szerokościach, zaleca się dociążenie przodu traktora, aby zapobiec podrywaniu. W przypadku agregatów z wałem packera, który dobrze radzi sobie nawet w zaschniętej glinie, warto rozważyć jego zastosowanie, pamiętając jednak, że MTZ-82 może mieć problem z podniesieniem takiego zestawu wraz z siewnikiem.
*Belarus MTZ-82 with 5meter harrow*
Talerzówki zawieszane a przyczepiane
W kontekście talerzowania, ważną różnicą jest wybór między talerzówkami zawieszanymi a przyczepianymi. Najważniejsza różnica to ciężar - w przyczepianej nie trzeba liczyć się z udźwigiem podnośnika, więc może być większy nacisk na talerz. Na małych polach zawieszana jest praktyczniejsza ze względu na mniejszy problem z nawrotami, natomiast na dużych polach preferowane są przyczepiane.
Przykładowo, agregat talerzowy Unia Ares TL z siewnikiem talerzowym Poznaniak (zestaw 3-metrowy) bardzo dobrze sprawdza się w ściernisku i orce. Jest to rozwiązanie pozwalające zaoszczędzić na zakupie grubera. Mimo że MTZ-82 jest w stanie go uciągnąć, może wystąpić problem z podrywaniem przodu, nawet przy obciążeniu.
Opinie o talerzówkach
Rolnicy często wymieniają się opiniami na temat różnych marek talerzówek. Niektórzy polecają mało znane w Polsce firmy, takie jak EVERS, chwaląc je za niesamowite wykonanie, jakość stali i prostą obsługę, a także za efektywność w uprawie po burakach z liśćmi czy w kukurydzy w monokulturze, eliminując potrzebę orki.
Inni poszukują opinii na temat modeli takich jak Galucho Gaxhr (4.8 - 5.4m), planując wykorzystanie ich do uprawy pod rośliny jare po gorczycy (w ramach rolnictwa środowiskowego) i eksperymentując z metodą uproszczoną na jesień. Taka talerzówka pracowałaby w terenie pagórkowatym na mozaikach glebowych (od piachu przez glinę po ił) z ciągnikiem o mocy 160 KM lub 190 KM, co sugeruje, że MTZ-82 mógłby być niewystarczający dla tak szerokiego i ciężkiego sprzętu.
Warto również zwrócić uwagę na jakość wykonania. Agregaty od niektórych producentów mogą nie być trwałe, z puszczającymi spawami po niewielkiej powierzchni pracy, co świadczy o niskiej jakości wykonania. To podkreśla potrzebę dokładnego sprawdzenia sprzętu przed zakupem.
tags: #ciagnik #mtz #82 #talerzowanie