Prowadzenie maszyn rolniczych po drogach publicznych wiąże się ze ściśle określonymi normami dotyczącymi ich wymiarów. Przepisy prawa drogowego regulują szerokość i wysokość, a także warunki transportu ładunków ponadgabarytowych. Należy pamiętać, że te przepisy dotyczą Polski.
Dopuszczalne wymiary maszyn rolniczych na drogach publicznych
Maksymalna szerokość pojazdów rolniczych
Zgodnie z przepisami, maksymalna szerokość pojazdu wolnobieżnego, ciągnika rolniczego z maszyną zawieszaną oraz przyczepy specjalnej nie może przekraczać 3 metrów. Przyczepy rolnicze mogą przekroczyć szerokość 2,55 metra jedynie w przypadku zamontowania szerszych opon (§ 45 ust. 3 pkt Prawa o ruchu drogowym).
Dla przykładu, największe i najszersze rozrzutniki obornika, takie jak N250S/6 BIZON, mieszczą się w granicach dopuszczalnej szerokości, wynoszącej 2545 mm. Modele oparte na konstrukcji JAMNIK, np. N250/5 JAMNIK, są jeszcze węższe dzięki wydłużonej skrzyni ładunkowej i węższemu adapterowi.
Warto wspomnieć, że oferta producentów jest stale wzbogacana o nowe modele, których całkowita szerokość może przekroczyć 2,55 m, co wymaga dostosowania się do przepisów dotyczących pojazdów nienormatywnych.
Szerokość ładunku
Całkowita szerokość pojazdu z ładunkiem nie powinna przekraczać 2,55 metra. Natomiast przy szerokości pojazdu 2,55 metra ładunek nie powinien przekraczać szerokości 3 metrów i należy go umieścić tak, aby z jednej strony nie wystawał na odległość większą niż 23 cm (§ 61 ust. 6 pkt Prawa o ruchu drogowym).
Zezwolenia na przejazd pojazdów nienormatywnych
Pojazdy o szerokości od 3 do 3,5 metra mogą być dopuszczone do ruchu, jednak wcześniej należy uzyskać stosowne zezwolenie na przejazd pojazdu nienormatywnego kategorii I. Za przejazd zestawem przekraczającym te gabaryty i bez zezwolenia służby mogą nałożyć karę w wysokości nawet 1500 zł lub więcej (art. 140ab ust. Prawa o ruchu drogowym).
Problem pojawia się również z innymi urządzeniami, takimi jak kombajny rolnicze, które przez prawo są określane jako „pojazd nienormatywny”.
Używanie żółtych sygnałów błyskowych (kogutów)
Kiedy używać koguta?
Wraz z rozpoczęciem sezonu prac polowych na drogi publiczne wyjeżdża ciężki sprzęt rolniczy, często wyposażony w żółty sygnał błyskowy, potocznie nazywany kogutem. Kwestię używania żółtych sygnałów błyskowych reguluje przede wszystkim Art. 54 ustawy Prawo o ruchu drogowym.
Obowiązek włączenia żółtego światła ostrzegawczego dotyczy maszyn rolniczych w dwóch głównych scenariuszach:
- Przekroczenie dopuszczalnych wymiarów: jeśli maszyna (lub ciągnik z zagregowaną maszyną) przekracza szerokość 2,55 m, jest to uznawane za pojazd nienormatywny. W rolnictwie dopuszcza się poruszanie pojazdami o szerokości do 3 m bez specjalnych zezwoleń, ale pod pewnymi warunkami bezpieczeństwa.
- Nagłe zagrożenie: w przypadku awarii lub innej sytuacji, która stwarza zagrożenie na drodze.
Kiedy nie używać koguta?
Samo posiadanie koguta na dachu nie wystarczy. Wielu rolników wychodzi z założenia, że im więcej światła, tym bezpieczniej. Jest to błąd, który może być kosztowny. Nadmiar pulsującego światła na drodze (szczególnie w nocy) dekoncentruje innych kierowców i obniża czujność. Gdy wszyscy będą jeździć z włączonymi kogutami bez potrzeby, prawdziwe zagrożenie może zostać niezauważone.
Za bezpodstawne używanie żółtego sygnału błyskowego grozi mandat w wysokości 100 zł.
Procedura uzyskiwania zezwoleń na przejazd pojazdów nienormatywnych
Rodzaje zezwoleń i organy wydające
Ruch pojazdu nienormatywnego jest możliwy pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd odpowiedniej kategorii - od I do V. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. określa dopuszczalne wymiary, masy i naciski osi pojazdu. Zezwolenie wydawane jest przez właściwy organ, w drodze decyzji administracyjnej, na podstawie pisemnego wniosku zainteresowanego podmiotu.
W zależności od parametrów pojazdu nienormatywnego oraz dróg, po których będzie się poruszał, zezwolenia wydają:
- Starosta (kat. I)
- Starosta i naczelnik urzędu celno-skarbowego (kat. II)
- Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad i naczelnik urzędu celno-skarbowego (kat. III)
- Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad (kat. IV i V)
Składanie wniosku i rozpatrywanie
GDDKiA wydaje zezwolenia kategorii III-V na wniosek złożony w jednym z szesnastu oddziałów lub centrali GDDKiA. Wniosek można złożyć osobiście, drogą pocztową, faksem lub przez elektroniczną skrzynkę podawczą. Zezwolenie kategorii V wydawane jest w terminie 14 dni roboczych od dnia złożenia wniosku lub 30 dni w przypadku wymogu określenia zakresu przystosowania infrastruktury drogowej położonej na trasie przejazdu.
Każdy złożony wniosek na przejazd jest rozpatrywany indywidualnie, a trasa przejazdu wyznaczana jest z uwzględnieniem parametrów pojazdu. Przed wydaniem zezwolenia GDDKiA musi uzyskać zgodę wszystkich zarządców dróg, po których będzie się odbywał przejazd. W zależności od trasy, zgody uzyskuje się od zarządców dróg wojewódzkich, powiatowych lub gminnych, koncesjonariuszy autostrad, a w granicach miast na prawach powiatu (z wyjątkiem dróg ekspresowych i autostrad) - od prezydentów miast.
Transport niezgodny z warunkami zezwolenia
Czynniki wpływające na trasę przejazdu
Przy ustalaniu trasy przejazdu pod uwagę branych jest wiele czynników. Mówimy o transportach nietypowych, wielkogabarytowych, wymagających nadzwyczajnej logistyki. Kierujący takim pojazdem musi wielokrotnie jechać dłuższą drogą. Może to być spowodowane na przykład niskim wiaduktem albo małym mostem o niskiej nośności na potencjalnie najkrótszej trasie. Brane są pod uwagę również aktualne warunki panujące na drodze, takie jak roboty drogowe lub inne utrudnienia uniemożliwiające przejazd takiego nienormatywnego transportu. Złożenie wniosku nie jest równoznaczne z otrzymaniem zezwolenia na przejazd nienormatywny.
Zmiany w przepisach
W marcu 2021 r. weszła w życie zmiana ustawy o ruchu drogowym, która skorygowała definicję pojazdu nienormatywnego i zmieniła klasyfikację zezwoleń z siedmiu (I-VII) do pięciu (I-V) kategorii. Zezwolenie wydaje się na wniosek zainteresowanego podmiotu, do którego dołącza się dowód wniesienia opłaty za wydanie zezwolenia.
Przykłady transportów ponadgabarytowych
Drogą kołową transportowane są przeróżne ponadgabarytowe ładunki. Najczęściej takie transporty odbywają się w godzinach nocnych, ale czasem można je też spotkać w ciągu dnia. Zespoły pojazdów przewożą np. elementy konstrukcji stalowych, zbiorniki, filtry przemysłowe czy elementy maszyn do wiercenia tuneli wraz z tarczami, których szerokość na pojeździe sięga do 9 metrów.
Przykładem takiego transportu był przewóz maszyny TBM w 2022 roku. Ten wyjątkowy drogowy transport rozpoczął się 11 listopada 2022 r. w Porcie Famet w Opolu, a na miejsce docelowe dotarł 29 listopada. Drugi konwój wyruszył z Opola 2 grudnia 2022 r., a na plac budowy przyjechał 20 grudnia 2022 r. Było to wyjątkowe przedsięwzięcie logistyczne i techniczne, które wyspecjalizowane firmy przygotowywały przez wiele miesięcy.
Do przewozu największych elementów wykorzystano zestaw o bezprecedensowych wymiarach - długości 74 m i wadze ok. 260 ton. Ciągnik balastowy ciągnął zestaw dwóch wielkich platform i pomostu z ładunkiem pomiędzy nimi, a na końcu jechał drugi ciągnik balastowy - pchający. Na tym zestawie przewożono tarczę o szerokości 9 metrów i masie ok. 220 t, a w drugim kursie niewiele węższy napęd główny o masie 240 t. Łączna masa zestawu z ładunkiem wynosiła 500 t.
Pozostałe zestawy, składające się z jednego ciągnika i platformy, miały długość 25-35 m i przewożono na nich ładunek o szerokości do 9 m. Masa zestawu wraz z ładunkiem wynosiła od 115 do blisko 240 ton. Takie parametry stanowiły również wyzwanie dla obiektów drogowych. Priorytetem było bezpieczeństwo użytkowników dróg, dlatego konwoje posiadały specjalistyczne zabezpieczenie, w tym np. pojazdy pilotażowe.
tags: #ciagnik #ograniczona #wysokosc