Artykuł poświęcony jest historii i specyfikacji ciągników rolniczych Pol-Mot Foton, ze szczególnym uwzględnieniem informacji dotyczących skrzyń biegów. Omówione zostaną początki współpracy firmy Pol-Mot z chińskimi i indyjskimi producentami, rozwój techniczny oferowanych maszyn oraz ich parametry, a także doświadczenia użytkowników związane z eksploatacją, w tym z funkcjonowaniem skrzyń biegów.
Historia i rozwój współpracy Pol-Mot z producentami ciągników
Firma Pol-Mot już w latach 90. zaczęła interesować się branżą rolniczą, co zaowocowało założeniem Fabryki Maszyn Rolniczych Pol-Mot w wielkopolskiej Opalenicy. W 1996 roku w zakładzie rozpoczęto montaż chińskiego ciągnika pod nazwą Farm-Mot 250D. Był to ciągnik o mocy około 24 KM, przeznaczony dla gospodarstw o powierzchni od 3 do 7 hektarów.
Po utworzeniu spółki Farm-Mot dokonano przeglądu chińskich fabryk ciągników rolniczych, z których ostatecznie wybrano firmę Changchun Tractor Works. Farm-Mot istniał do 1999 roku. Następnie Pol-Mot zainteresował się ciągnikami z Indii marki Escort/Farmtrac. W 2000 roku założono spółkę joint venture Pol-Mot Escorts Sp. z o.o., która na terenie byłego POM Mrągowo miała założyć wytwórnię nowoczesnych ciągników rolniczych. Jeszcze w 2000 roku rozpoczęto tam montaż ciągnika Escort 335, bazującego na Ursusie 335. Rok później w Mrągowie pojawił się Escort 450, w którym silnik S-312D otrzymał trzeci cylinder.
W 2004 roku fabryka przeszła całkowicie w ręce Hindusów i została nazwana Farmtrac Tractors Europe. Nowym partnerem w dziedzinie handlu ciągnikami stała się chińska firma Shandong Foton Heavy Industries Co., jeden z największych producentów z Chin obok YTO.
Współpraca z Fotonem i wprowadzenie ciągników na rynek polski
Umowę pomiędzy Pol-Mot Warfama S.A. a chińskim koncernem Foton podpisano pod koniec 2005 roku. W tym okresie Foton oferował już swoje produkty rolnicze w Europie. Historia nazwy Foton wiąże się z przedsiębiorstwem Beiqi Futian Automobile, a potem Beiqi Foton Automobile, założonym w 1996 roku. Poprzednikiem Beiqi Foton był zakład produkcyjny pojazdów silnikowych Zhucheng, założony w 1989 roku. Początkowo Foton Motor produkował samochody ciężarowe i użytkowe. W 2004 roku powstała firma Shandong Foton Heavy Industries Co., która miała już pewną autonomię wobec spółki Beiqi Foton. W sierpniu 1998 roku w Weifang powstała zależna od Beiqi Futian (Foton) Automobile fabryka rolnicza, która początkowo miała zająć się produkcją kombajnów zbożowych. Pierwsza maszyna zjechała z taśmy już w październiku 1998 roku i nosiła nazwę Futian Gushen. W grudniu 2000 roku zakład zaczął produkować ciągniki rolnicze FT500, FT600 i FT700.
W 2004 i 2005 roku chińskie ciągniki pod różnymi markami, takimi jak TerraTrac w Niemczech i srebrnoszare EuroTrac w Holandii, pojawiły się w Europie. Podpisanie umowy z Pol-Motem umożliwiło wprowadzenie ciągników Foton do Polski i krajów ościennych od 2006 roku.
Silniki i kontrowersje wokół marki Perkins
Pod maskę ciągników Foton nadal trafiały silniki Perkinsa. Jednak nigdzie w materiałach prasowych nie zaznaczano, że motory te są produktem licencyjnym produkowanym od zera w Chinach. W wielu publikacjach z tamtego okresu w tabelkach z danymi technicznymi jako producent silnika widniała marka Perkins. Doprowadziło to do oficjalnego oświadczenia Perkinsa w 2007 roku, w którym firma wyjaśniła, że nie ma żadnego zaangażowania ani udziałów w firmie Lovol (wcześniej Foton). Silniki produkowane i sprzedawane przez Lovol zawierały komponenty, które nigdy nie zostały zatwierdzone przez Perkinsa. Prawo Lovol do używania słowa „Perkins” w nazwie firmy było krokiem przejściowym, które wygasło 31 grudnia 2007 roku. Produkty i silniki Lovol nie były upoważnione do noszenia znaków towarowych Perkins ani logo „Powerpart” i nie były objęte gwarancją Perkinsa. W 2008 roku dawna fabryka silników Perkins Engines (Tianjin) Limited została w pełni wchłonięta przez koncern Foton.
Charakterystyka i parametry modelu Pol-Mot Foton 824
Pierwszym ciągnikiem oferowanym przez Pol-Mot Foton był model 824. W 2006 roku na targach można było go zamówić za nieco ponad 85 tys. zł brutto. Ciągnik ten był wyposażony w czterocylindrowy, czterolitrowy turbodoładowany silnik Perkins, osiągający 82 KM (60 kW) mocy przy 2400 obr./min. Zużycie paliwa wynosiło 231 g na kWh, a maksymalny moment obrotowy to 274 Nm przy 1405 obr./min. Posiadał napęd na cztery koła i fabryczną klimatyzację, co w tamtym czasie było dużym plusem w tej grupie cenowej.
Skrzynia biegów Pol-Mot Foton 824
Pol-Mot Foton 824 wyposażony był w zsynchronizowaną mechaniczną skrzynię biegów z reduktorem, oferującą 16 biegów do przodu i 8 do tyłu. Prędkość transportowa wynosiła 36 km/h. Prędkość jazdy (bez reduktora biegów pełzających) mieściła się w przedziale od 2,3 do 36,4 km/h. Blokada mechanizmu różnicowego była sterowana mechanicznie. Główne, suche sprzęgło miało dwie tarcze o średnicy 12 cali.
Dane techniczne dotyczące skrzyni biegów Pol-Mot Foton 824:
- Skrzynia synchroniczna: Tak
- Przekładnia PowerShift: Nie
- Przekładnia z mechanizmem nawrotnym (PowerShuttle): Nie
- Liczba biegów do przodu: 16
- Liczba biegów do tyłu: 8
- Biegi pełzające: b.d.
Pozostałe dane techniczne Pol-Mot Foton 824
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Maksymalna moc | 82.008 KM (60.3 kW) |
| Obroty znamionowe | 2300 obr. / min. |
| Pojemność zbiornika paliwa | 150 l. |
| Rodzaj paliwa | Olej napędowy (diesel) |
| Pojemność silnika | 3.99 l. |
| Liczba cylindrów | 4 |
| Turbosprężarka | Nie (nie w tabeli, ale w tekście wspominano o turbodoładowaniu, co może być sprzeczne lub odnosić się do innej wersji/rocznika) |
| Napęd | 4x4 (w zależności od wersji) |
| System ABS | Nie |
| Wspomaganie hamulców | Nie |
| Górny zaczep transportowy | Tak (???) |
Inne modele Pol-Mot Foton
Oprócz modelu 824, pod marką Pol-Mot Foton oferowano również modele 604, 504 oraz 404. Model Pol-Mot Foton 604 miał moc 59.84 KM (44 kW), pojemność silnika 3.99 l i 4 cylindry. Jego skrzynia biegów była synchroniczna, z 16 biegami do przodu i 4 do tyłu. Model Pol-Mot Foton 704 również posiadał synchroniczną skrzynię biegów z 16 biegami do przodu i 4 do tyłu.
Pol-Mot Foton 904 dysponował mocą 90.44 KM (66.5 kW), pojemnością silnika 3.99 l i 4 cylindry, a jego skrzynia biegów była synchroniczna z 16 biegami do przodu i 8 do tyłu.
Problemy i opinie użytkowników
POL-MOT FOTON ziemniaki 2010
Pol-Mot Foton 824, choć ceniony za atrakcyjną cenę i bogate wyposażenie standardowe (jak klimatyzacja i turbodoładowanie), miał też swoje minusy. Jeśli ciągnik był wykorzystywany do lekkiej pracy z ładowaczem lub w pracach komunalnych, sprawdzał się dobrze. Jednak przy większych przebiegach i ciężkiej pracy na polu był krytykowany za niewystarczającą moc i częste awarie.
Wśród najczęściej wymienianych wad były: słaba jakość wykonania (łatwo łamiące się plastiki, schodząca farba po myciu, szybko zużywające się chińskie opony), ciężka praca dźwigni zmiany biegów oraz ogólnie zła ergonomia pracy. Przy cięższych pracach w polu awariom ulegała skrzynia biegów i szybko zużywające się sprzęgło. Nierzadkie były również awarie elektryki i wycieki oleju. Wielu użytkowników zgłaszało także problemy ze sprężarką klimatyzacji, choć wprowadzono modyfikacje, które miały to poprawić.
Ciągniki te były jednak uważane za oszczędne, zużywając około 4,5 litra paliwa w różnych pracach z ładowaczem, transporcie czy prasą.
Dalsze losy Pol-Motu i Fotonu
W 2009 roku Pol-Mot Warfama S.A. zawarła umowę z Shandong Foton Heavy Industries Co. w sprawie kooperacji w zakresie dystrybucji i sprzedaży ciągników rolniczych w Europie na okres pięciu lat. Szacowano, że w pierwszych dwóch latach na rynek polski może trafić ponad 400 ciągników, a w kolejnych latach sprzedaż powinna osiągnąć ponad 500 maszyn rocznie, o wartości około 20 mln USD.
Mimo tych zapowiedzi, sprzedaż Fotonów nie wzrosła znacząco, ponieważ Pol-Mot nawiązał rozmowy z tureckim Hattatem, a od 2011 roku skupił się na współpracy z warszawskim Ursusem, na którego produkty przeszedł ciężar mocy przerobowych Pol-Motu.
Przejęcie Lovol przez Weichai Group
Warto dodać, że na początku 2015 roku Lovol (wcześniej Foton) stał się właścicielem włoskiego producenta maszyn rolniczych MaterMacc, a jeszcze w tym samym roku założono spółkę Lovol Arbos, która została właścicielem włoskich marek Arbos i Bubba.
Obecnie Lovol jest częścią Weichai Group, przedsiębiorstwa państwowego z długą historią, specjalizującego się w projektowaniu, produkcji i sprzedaży silników wysokoprężnych. Weichai Group, działająca od lat 40. XX wieku, zarządza ponad 80 spółkami zależnymi na całym świecie, w tym niemiecką firmą Linde Hydraulics. Weichai, przejmując zarządzanie nad Lovol, pozbyło się włoskich fabryk Goldoni i MaterMacc, a także planuje zmianę nazwy Arbos na Aupax. Dziś firma Lovol to coraz poważniejszy gracz na światowym rynku.