Bezpieczeństwo dzieci w gospodarstwie rolnym: zagrożenia i zakazy

Wypadki z udziałem dzieci w gospodarstwach rolnych są niestety częstym zjawiskiem, często prowadzącym do poważnych obrażeń. W miniony poniedziałek (23 marca) do Komendy Miejskiej Policji w Tarnowie wpłynęło zgłoszenie dotyczące wypadku podczas prac leśnych, w którym ucierpiał 10-letni chłopiec. Ze wstępnych ustaleń wynika, że mężczyzna wraz ze swoim synem wykonywali prace w lesie przy użyciu ciągnika rolniczego. W pewnym momencie, z nieustalonych dotąd przyczyn, ciągnik przewrócił się na bok. Około 10-letni chłopiec doznał poważnych obrażeń w rejonie brzucha, natomiast kierujący maszyną mężczyzna nie odniósł poważnych obrażeń.

Zdarzenie z kategorii „dzieci i maszyny rolnicze” odnotowali ostatnio także mundurowi z Komendy Powiatowej Policji w Żninie. Ze wstępnych ustaleń funkcjonariuszy wynika, że 67-letni mężczyzna przewoził dwoje wnucząt w wieku 7 i 10 lat w łyżce ładowarki teleskopowej. W trakcie przejazdu 7-letni chłopiec wypadł z niej. Z uwagi na odniesione obrażenia, malec został zabrany przez załogę śmigłowca Lotniczego Pogotowia Ratunkowego.

Kierujący maszyną rolniczą był trzeźwy. Policjanci w związku z tymi zdarzeniami apelują o ostrożność podczas prac rolnych i leśnych, zwłaszcza że nadeszła wiosna, a wraz z nią wzrosła intensywność takich działań.

Dlaczego praca w rolnictwie jest niebezpieczna dla dzieci?

Praca w rolnictwie to ciężkie i często niebezpieczne zajęcia. W gospodarstwie używa się różnorodnych narzędzi i maszyn - nie zawsze są one sprawne technicznie i nie zawsze obsługują je osoby do tego przygotowane. Stanowiskiem pracy jest całe gospodarstwo: pole i zagroda. Czas pracy rolnika jest nieograniczony, a często konieczny jest pośpiech pomimo niesprzyjających warunków. Wypadki przy pracy w rolnictwie zdarzają się częściej niż w innych działach gospodarki. Średnio około 300 wypadków rocznie kończy się śmiercią poszkodowanych.

Dzieci, zwłaszcza te wychowujące się w gospodarstwach rolnych, od najmłodszych lat chcą pomagać swoim rodzicom. Tatę rozpiera duma, że jego kilkuletni syn rwie się, by zasiąść za kierownicą ciągnika, a gdy tylko dosięga pedałów, chętnie poprowadziłyby taką maszynę. Dziewczynki nie chcą ustępować i chętnie wykazują, że podniosą więcej, niż powinny. Ważne jest, by pamiętać, że niedopuszczalne jest, żeby dzieci obsługiwały maszyny rolnicze, ponieważ przy pracach w gospodarstwie nietrudno o nieszczęście.

Pamiętajmy, że najważniejszy jest własny dobry przykład. Pracując rozważnie, przestrzegając zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, chronimy nie tylko swoje życie i zdrowie, ale uczymy tych zasad własne dzieci. One uważnie nas obserwują i naśladują. Często zdarza się, że dzieci już w wieku przedszkolnym potrafią uruchamiać maszyny rolnicze.

Wykaz czynności szczególnie niebezpiecznych dla dzieci w gospodarstwie rolnym

Obsługa ciągników oraz innych maszyn rolniczych znajduje się w specjalnym wykazie Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS). To wykaz czynności szczególnie niebezpiecznych, związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, których nie wolno powierzać dzieciom w wieku poniżej 16 lat. Opolski Oddział Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego przypomina zalecenia, wynikające z wykazu prac niedozwolonych do wykonywania przez dzieci. Wykaz jest rezultatem prac Komisji Głównego Inspektora Pracy ds. Bezpieczeństwa i Higieny Pracy w Rolnictwie, został uzgodniony i zaakceptowany przez: Głównego Inspektora Pracy, Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. W Polsce dzieciom do 16. roku życia praca w gospodarstwach rolnych jest zabroniona.

I. Obsługa ciągników oraz maszyn rolniczych, w tym sprzęganie oraz agregowanie

• Kierowanie ciągnikami rolniczymi i innymi maszynami samobieżnymi

  Zabronione jest powierzanie dzieciom kierowania ciągnikami rolniczymi. Czynność ta wymaga wiedzy i doświadczenia, dlatego jest przeznaczona wyłącznie dla osób dorosłych, posiadających wymagane uprawnienia. Brak dostatecznych umiejętności przy obsłudze ciągnika i ograniczone możliwości psychofizyczne dzieci mogą doprowadzić do wypadku. Ofiarą zdarzenia może być nie tylko kierowca, ale również osoba znajdująca się w pobliżu pojazdu.

• Obsługa kombajnów, kosiarek, pras i kopaczek

  Dzieciom nie wolno powierzać obsługiwania maszyn rolniczych, szczególnie kombajnów do zbioru zbóż, zielonek i okopowych, maszyn żniwnych, kosiarek rolniczych, pras do słomy i siana, kopaczek do zbioru okopowych. Podczas ich bezpośredniej obsługi występuje ryzyko pochwycenia przez elementy ruchome, skaleczenia, a nawet amputacji kończyn.

• Przebywanie w strefie pracy maszyn i pojazdów rolniczych

  Niedozwolone jest przebywanie dzieci w strefie pracy maszyn i pojazdów rolniczych. Najmłodsi nie zawsze zdają sobie sprawę z zagrożeń, dlatego dorośli powinni rozmawiać z nimi o niebezpieczeństwach związanych na przykład z zabawą w pobliżu pola, na którym pracują maszyny. Ryzyko przygniecenia, potrącenia lub przejechania przez maszynę rolniczą dotyczy szczególnie małych dzieci, które mogą być niezauważone przez operatora. Dzieci nie powinny przebywać w pobliżu maszyn również z uwagi na szkodliwy hałas i zapylenie towarzyszące ich pracy.

• Sprzęganie i rozprzęganie maszyn i narzędzi rolniczych

  Nie wolno angażować dzieci do pomocy przy sprzęganiu oraz dopuszczać do ich przebywania pomiędzy ciągnikiem a sprzęganą maszyną. Nikt, oprócz operatora, nie może uczestniczyć w wykonywaniu prac związanych ze sprzęganiem i rozprzęganiem maszyn, narzędzi rolniczych oraz przyczep z ciągnikami. Pomoc innej osoby, zwłaszcza dziecka, jest zabroniona z uwagi na duże ryzyko przygniecenia do maszyny lub przyczepy, a w konsekwencji - wystąpienia obrażeń tułowia, kończyn i głowy. Powszechne są także upadki zaczepu na stopę lub zmiażdżenia dłoni u osób pomagających przy sprzęganiu. Prace te nie są przeznaczone dla dzieci również dlatego, że wiążą się z dużym wysiłkiem fizycznym, mogącym prowadzić do urazów kręgosłupa.

• Obsługa maszyn stacjonarnych

  Niebezpieczne dla dzieci są prace związane z obsługą maszyn stacjonarnych znajdujących się w gospodarstwie, zwłaszcza takich jak: sieczkarnie, śrutowniki, gniotowniki, mieszalniki, rozdrabniacze, dmuchawy, przenośniki ślimakowe i taśmowe. Maszyny te wyposażone są w ostre, ruchome elementy - noże, topory, walce i bębny, które mogą spowodować poważne urazy dłoni. Istnieje również ryzyko pochwycenia przez nieosłonięte wały napędowe i pasy transmisyjne.

• Przebywanie na pomostach sadzarek i siewników

  Niedopuszczalne jest przebywanie osób na pomostach załadunkowych siewników i sadzarek do ziemniaków w trakcie pracy tych maszyn. Zakaz ten dotyczy szczególnie dzieci. Pomosty służą do napełniania zbiorników sadzarek oraz skrzyni nasiennej w siewnikach w trakcie postoju maszyn (odłączonych od WOM) i wyłącznie w tym celu powinny być wykorzystywane. Ręczne rozgarnianie nasion lub ziarna w skrzyni siewnika, a także strącanie nadmiaru sadzeniaków w trakcie pracy maszyn stwarza ryzyko poważnych urazów, w tym amputacji palców lub całych dłoni. Dzieci nigdy nie powinny uczestniczyć w czynnościach obsługowych siewników i sadzarek.

• Obsługa ładowaczy i podnośników

  Dzieci nie powinny obsługiwać ładowaczy i podnośników. Ich obsługa wymaga posiadania odpowiednich kwalifikacji, ale także doświadczenia oraz dużej odpowiedzialności i wzmożonej uwagi. Nieprawidłowy manewr może skończyć się przejechaniem, przygnieceniem lub uderzeniem osoby znajdującej się w pobliżu pracującej maszyny.

II. Prace związane z pozyskiwaniem i obróbką drewna

• Przerzynanie drewna pilarką tarczową (krajzegą, cyrkularką)

  Dzieciom nie wolno uczestniczyć w przerzynaniu drewna pilarką tarczową, (tzw. krajzegą lub cyrkularką) - jedną z najniebezpieczniejszych maszyn w gospodarstwie. Szczególnie, jeśli jest to „samoróbka” nieposiadająca wymaganych osłon i zabezpieczeń, takich jak osłona tarczy piły nad i pod stołem, klin rozszczepiający oraz prowadnica. Podczas cięcia drewna może dojść do zakleszczenia i odrzutu materiału, a także do odprysku drzazg. Kontakt ciała z tarczą pracującej piły kończy się poważnym urazem. Dzieci nie powinny obsługiwać „krajzegi”, ani wykonywać czynności pomocniczych, takich jak: podawanie i odbieranie materiału, czy usuwanie trocin.

• Prace z użyciem pilarek łańcuchowych

  Nie wolno powierzać dzieciom prac z użyciem pilarek łańcuchowych. Obsługa piły wymaga siły i sprawności dorosłego człowieka oraz odpowiedniej wiedzy i wprawy. Nieumiejętne manewrowanie piłą może być przyczyną tragicznego w skutkach kontaktu z łańcuchem tnącym, ciężkich urazów w wyniku odbicia piły od ciętego materiału lub upuszczenia uruchomionego narzędzia na nogę.

• Ścinanie, ściąganie, załadunek i rozładunek drewna

  Dzieci nie mogą wykonywać prac związanych ze ścinaniem drzew, ściąganiem drzew zawieszonych, załadunkiem i rozładunkiem drewna. Prace te wymagają specjalistycznych umiejętności, dużej siły fizycznej i doświadczenia. Ponadto towarzyszy im niebezpieczeństwo przygniecenia przez drzewo oraz zmiażdżenia rąk i nóg.

• Ścinka i rąbanie drewna przy użyciu siekiery

  Dzieci należy wykluczyć z udziału w czynnościach pomocniczych, związanych ze ścinką i rąbaniem drewna. Narzędziem często wykorzystywanym przy ścince drzew oraz rąbaniu drewna, a jednocześnie bardzo niebezpiecznym, jest siekiera. Mogą z niej korzystać wyłącznie dorośli. Jej użycie wymaga wprawy i zachowania szczególnej ostrożności, czego w przypadku dzieci może zabraknąć. Nieumiejętne, czy nieuważne użytkowanie może prowadzić do skaleczeń lub amputacji palców dłoni, a w przypadku niewłaściwego stanu narzędzi - do o wiele bardziej niebezpiecznych wypadków.

III. Obsługa zwierząt gospodarskich

• Obsługa zwierząt o dużej masie ciała

  Obsługa zwierząt o dużej masie ciała, jak bydło, trzoda chlewna, szczególnie samców rozpłodowych, a także samic karmiących, powinna być dokonywana przez doświadczone i zdrowe dorosłe osoby, najlepiej przez silnych mężczyzn. Dzieci z uwagi na swoje ograniczone możliwości psychofizyczne nie mogą bezpiecznie obsługiwać dużych zwierząt. Mogą one być niebezpieczne i spowodować poważny uraz przez kopnięcie, przygniecenie, uderzenie, czy ugryzienie. Tym bardziej, że dzieci nie potrafią przewidywać ich reakcji na bodźce zewnętrzne. Ponadto kontakt ze zwierzętami gospodarskimi oraz brak higieny osobistej stwarza ryzyko zarażenia się chorobami odzwierzęcymi, które są szczególnie niebezpieczne dla młodych organizmów dzieci i mogą zaburzyć ich prawidłowy rozwój.

IV. Prace spawalnicze

Wiąże się z nimi zagrożenie naświetleniem szkodliwymi promieniami i poparzeniem dłoni oraz twarzy. Ponadto istnieje ryzyko porażenia prądem oraz zatrucia gazami spawalniczymi.

V. Prace z substancjami chemicznymi

• Załadunek, wyładunek i wysiew tlenkowego wapna nawozowego (wapna palonego)

  Tlenkowe wapno nawozowe to substancja o silnych właściwościach pylących, żrących i parzących. Podczas prac związanych z jego załadunkiem, wyładunkiem i wysiewem może dojść do poważnych poparzeń błon śluzowych, oczu i skóry. Nawozy i środki ochrony roślin zwykle są szkodliwe lub trujące.

• Prace z użyciem rozpuszczalników organicznych, topienie i podgrzewanie lepiku i smoły

  Rozpuszczalniki (benzyny, rozpuszczalniki nitro, chlorokauczukowe i inne) będące składnikami farb, lakierów, czy klejów są szkodliwe dla zdrowia. Niektóre z nich są rakotwórcze, mają właściwości narkotyczne. Oddziałują na układ nerwowy i mogą powodować trwałe szkody w organizmie. Ponadto ich pary tworzą z powietrzem mieszaniny wybuchowe. Niedozwolony jest również udział dzieci w pracach związanych z topieniem i podgrzewaniem lepiku i smoły, z uwagi na zagrożenie wybuchem, pożarem i poparzeniem.

VI. Rozpalanie i obsługa pieców centralnego ogrzewania, parników i kotłów do gotowania

Wykonywanie tych czynności wiąże się z niebezpieczeństwem wybuchu i pożaru, a tym samym z dużym ryzykiem poparzeń tułowia, twarzy i rąk.

VII. Prace w silosach, zbiornikach i pojemnikach zamkniętych

Poza niebezpieczeństwem urazów mechanicznych, wiąże się z nimi ryzyko śmiertelnego zatrucia. W zamkniętych zbiornikach może brakować tlenu, mogą również kumulować się w nich gazy takie jak: siarkowodór, metan, dwutlenek węgla. W dużych stężeniach są szkodliwe dla zdrowia lub zabójcze.

VIII. Wszelkie prace na wysokości

Wszelkie prace na wysokości, np. na pomostach, drabinach, drzewach, dachach itp., są niebezpieczne. Dzieci bywają mniej uważne, tym bardziej, gdy są pochłonięte powierzonym zadaniem.

IX. Wykonywanie wykopów ziemnych i praca w wykopach

Przy tych czynnościach występuje niebezpieczeństwo oberwania i obsunięcia się ścian wykopu, a w następstwie - zasypania osoby pracującej.

X. Narażenie na hałas, zapylenie i inne szkodliwe czynniki środowiskowe

Czynniki te mogą powodować uszkodzenie słuchu, wzroku oraz choroby zakaźne i alergiczne.

XI. Ręczne prace transportowe

• Wykonywanie czynności wymagających nadmiernego wysiłku fizycznego

  Tego typu czynności, tym bardziej często powtarzane, mogą prowadzić do deformacji stawów i kości młodego, rozwijającego się jeszcze organizmu.

• Podnoszenie, przenoszenie i przewożenie ciężkich przedmiotów

  Ręczne prace transportowe są przeznaczone dla osób dorosłych, wymagają odpowiedniej siły fizycznej.

Edukacja i świadomość

W ponad stu podlaskich szkołach podstawowych pracownicy KRUS przeprowadzają zajęcia dla dzieci na temat bezpieczeństwa pracy na wsi. Według KRUS wypadki z udziałem dzieci na wsi, to najczęściej upadki z wysokości. Drugą przyczyną niebezpiecznych zdarzeń jest kontakt z urządzeniami i pojazdami mechanicznymi. Podczas zajęć edukacyjnych dzieciom pokazywany jest film. "Z roku na rok obserwujemy większą świadomość dzieci. Pracownicy KRUS przypominają, że to na rodzicach leży obowiązek dbania o bezpieczeństwo dzieci. Na podstawie zajęć przeprowadzonych przez KRUS chętne dzieci wykonują prace plastyczne na temat bezpieczeństwa pracy w gospodarstwach rolnych. Co roku do konkursów plastycznych na temat bezpieczeństwa organizowanych przez KRUS przystępuje ponad 30 tysięcy dzieci.

Legionowscy policjanci radzą, jak skutecznie zadbać o dzieci i uniknąć zagrożeń podczas letnich prac polowych:

• W obejściu powinno być wydzielone miejsce, w którym dzieci mogłyby bawić się.
• Każdorazowe uruchomienie kombajnu czy ciągnika poprzedź sygnałem dźwiękowym, a wcześniej upewnij się, czy w sąsiedztwie pracującej maszyny nie przebywają osoby nieuprawnione.
• Nie każdy, zwłaszcza osoby starsze i dzieci, powinien pracować na wysokości.

Apelujemy o zapewnienie bezpieczeństwa dzieci przebywających w gospodarstwie rolnym. Ceną pośpiechu, nieuwagi, zmęczenia oraz braku dbałości o bezpieczeństwo pracy, może być długotrwały nieodwracalny uszczerbek na zdrowiu, a nawet śmierć. Pamiętajmy, że na dorosłych spoczywa odpowiedzialność prawna i moralna za bezpieczeństwo dzieci:

• Nie obarczajmy dzieci zadaniami ponad ich siły i możliwości!
• Nie pozwalajmy im na kierowanie ciągnikami rolniczymi i obsługę maszyn rolniczych!
• Zabezpieczmy wszystkie miejsca zagrażające zdrowiu i życiu!
• Zadbajmy o bezpieczne miejsce zabaw i opiekę dorosłych!
• Dołóżmy wszelkich starań, by dzieci bezpiecznie rozwijały się i dorastały!

Jeżeli jesteś świadkiem wypadku, zabezpiecz miejsce zdarzenia i wezwij pomoc!

tags: #ciagnik #pracuje #dziecko #obserwuje #praca #krus