Rynek niewielkich ciągników dla małych i średnich gospodarstw jest bardzo bogaty. Praktycznie każdy większy producent oferuje modele o mocach rzędu 40-60 KM i kompaktowych rozmiarach, umożliwiających pracę w niskich budynkach czy w ogrodnictwie. Mimo to, niektórzy rolnicy decydują się na budowę własnych maszyn, znanych jako ciągniki SAM (Samodzielnie Wykonane). Równocześnie, w zupełnie innej części świata, w Afganistanie, obserwujemy narodziny państwowej marki samochodów, co ma symbolizować niezależność i rozwój kraju.
Budowa ciągnika SAM - projekt Damiana Kujawy
Jedną z osób, która podjęła się wyzwania budowy ciągnika SAM, jest Damian Kujawa, prowadzący wraz z rodzicami niewielkie gospodarstwo rolne w Kozich Laskach (powiat nowotomyski, woj. wielkopolskie). Główną inspiracją dla wyglądu ciągnika był niewielki, niemiecki traktor o oznaczeniu UT082, produkowany w latach 1984-1989, a podobieństwo obu maszyn jest wyraźne.
Konstrukcja i wykorzystane podzespoły
Cała konstrukcja ciągnika Damiana Kujawy bazuje w dużej mierze na częściach wykonanych samodzielnie oraz na elementach z odzysku, zazwyczaj ze złomu. Główną konstrukcję nośną stanowi rama, wykonana z grubej, giętej i spawanej blachy. Warto zaznaczyć, że jest to już druga rama zastosowana w ciągniku, co świadczy o ewolucji projektu.
Silnik
Jednostkę napędową stanowi 4-cylindrowy silnik wysokoprężny o pojemności 1,8 litra, produkcji Forda. Silnik ten pochodzi z modelu Ford Escort, ale był również wykorzystywany w innych pojazdach Forda. Fabrycznie jednostka ta charakteryzowała się mocą 75 KM, jednak w wyniku modyfikacji moc zmalała do około 60 KM. Stało się to poprzez usunięcie turbosprężarki, co - jak twierdzi pan Damian - ułatwiło montaż, zmniejszyło jego wysilenie, a osiągnięta moc jest i tak wystarczająca. Silnik jest mocowany do ramy przy użyciu seryjnych poduszek, co redukuje wibracje przenoszone na ramę i operatora, poprawiając komfort pracy.
Układ wydechowy
Zastosowanie poduszek silnika spowodowało pewne wyzwania z układem wydechowym. Początkowo montowano tłumiki zapożyczone z innych ciągników, lecz ich duża masa w połączeniu z intensywną pracą silnika na poduszkach skutkowała notorycznymi pęknięciami wydechów u nasady. Ostatecznie młody rolnik zastąpił tłumik lekką rurą ze stali kwasoodpornej.
Skrzynie biegów
Kreatywnym rozwiązaniem jest realizacja przełożeń. Silnik współpracuje ze skrzynią biegów z Opla Omegi, która wstępnie redukuje obroty i zwiększa moment obrotowy. Bezpośrednio na wyjściu ze skrzyni, do flanszy wału napędowego, montowany jest łącznik elastyczny, przekazujący napęd dalej do tylnego mostu. Most zaś pochodzi z dużego wózka widłowego i dysponuje dwoma zakresami prędkości oraz rewersem. Zastosowanie dwóch skrzyń było konieczne, ponieważ silniki samochodów osobowych mają inny zakres obrotowy i specyfikę oddawania mocy; jedna skrzynia generowałaby zbyt wysokie prędkości przy niedostatecznym momencie obrotowym do prac polowych. Efektem tej kombinacji jest łącznie 12 przełożeń do przodu i 12 przełożeń do tyłu. Dźwignia zmiany kierunku jazdy została sprytnie przeniesiona za pomocą cięgien, tak że znajduje się tuż przy kierownicy. Ciągnik SAM na najwyższym biegu rozpędza się do prędkości około 25 km/h.
Traktorek sam 4x4 1.9d Hinomoto Iseki Yanmar
Układ hydrauliczny i TUZ
Głównym zadaniem ciągnika w gospodarstwie jest praca z ładowaczem czołowym. Zarówno ładowacz, jak i osprzęt, zostały wykonane własnoręcznie przez pana Damiana przy użyciu prostych narzędzi ręcznych, a jakość wykonania jest porównywalna z fabrycznymi produktami. Udźwig ładowacza imponuje, gdyż bez problemu radzi sobie z ciężarami rzędu 350 kg. Początkowo ciągnik wykorzystywał inny ładowacz z grubszymi siłownikami, pracując na ciśnieniu hydraulicznym rzędu 150 bar. Tylny TUZ (Trzypunktowy Układ Zawieszenia) bazuje na podzespołach z Ursusa C-360, a za podnoszenie odpowiada siłownik z pługa PHX.
Tak duże udźwigi ładowacza czołowego i tylnego TUZ-a doprowadziły do przeciążenia i zniszczenia ramy nośnej. Po tym zdarzeniu maszyna otrzymała nową, mocniejszą ramę oraz zbudowano nowy ładowacz. Aby zapobiec podobnym sytuacjom, ograniczono ciśnienie w układzie do 120 bar, a siłowniki wymieniono na mniejsze. Ciągnik posiada dwa niezależne układy hydrauliczne.
Oś przednia i hamulce
Przednią oś stanowi skrócona i zmodyfikowana oś od Tarpana, co umożliwia hamowanie na wszystkie cztery koła. Jest to niezwykle istotne przy pracy z ładowaczem, gdy tył jest mocno odciążony. Dodatkowo układ wyposażono w serwo hamulcowe, co znacząco zmniejsza siłę potrzebną do naciskania pedału.
Komfort pracy
Komfort pracy poprawiają również hydrauliczny pedał sprzęgła oraz oświetlenie LED-owe.
Afgańskie aspiracje motoryzacyjne: od ciężarówek do supercara
W zupełnie innej części świata, Islamski Emirat Afganistanu (oficjalna nazwa kraju od 2021 roku, po przejęciu władzy przez Talibów) ogłosił powstanie państwowej marki samochodów. Stworzenie nowego samochodu ciężarowego rodzimej produkcji to odpowiedź na światowe sankcje i projekt pokazowy, mający zaprzeczyć doniesieniom o kryzysie w kraju. Ma to być kolejny krok w „budowie narodowego przemysłu”, podkreślający niezależność i samowystarczalność w warunkach międzynarodowej izolacji.
Narodowa marka NDC i wywrotka 6x6
Pierwszym produktem nowej firmy NDC (National Development Corporation) jest wywrotka w układzie 6×6, przeznaczona głównie do pracy w przemyśle budowlanym i wydobywczym. Wschodni eksperci szybko rozpoznali w niej radzieckiego Kamaza 45141, model słynący z prostoty i wytrzymałości. Pod maską wywrotki kryje się klasyczny silnik V8, produkowany od ponad 50 lat, znany ze swojej odporności na ekstremalne warunki. Ten sam typ jednostki napędowej wykorzystywano w pojazdach wojskowych i pancernych, co czyni go idealnym wyborem dla kraju, w którym infrastruktura drogowa jest często w złym stanie.
Mimo że projekt jest daleki od nowoczesnych standardów technologicznych, jego głównym celem ma być niezawodność i dostępność dla lokalnego rynku. Decyzja o wprowadzeniu do produkcji ciężarówek z rosyjskimi korzeniami ma również symboliczne znaczenie. W latach 1979-1989, podczas radzieckiej interwencji w Afganistanie, tysiące wojskowych Kamazów transportowało zaopatrzenie dla armii ZSRR. Talibowie, korzystając z tych historycznych doświadczeń, chcą przywrócić znaczenie tego typu pojazdom, które przez dekady były symbolem praktyczności i niezawodności w regionie.
Mada-9 - afgański supercar
Nie jest to pierwszy raz, gdy Islamski Emirat Afganistanu próbuje zaistnieć w światowym przemyśle motoryzacyjnym. Rok temu Talibowie zaprezentowali Mada-9, pierwszy w historii kraju supercar. Projekt wzbudził ogromne zainteresowanie mediów - zarówno ze względu na zaawansowane wizualnie nadwozie, inspirowane luksusowymi markami, jak i zaskakującą prostotę techniczną. Mada-9 został stworzony przez firmę ENTOP przy wsparciu technicznego instytutu w Kabulu. Twórcy supercara podkreślali, że projekt ma symbolizować ambicje Afganistanu, który pragnie być postrzegany nie tylko przez pryzmat konfliktów i wojny.
Traktorek sam 4x4 1.9d Hinomoto Iseki Yanmar
Nowoczesne rozwiązania w ciągnikach Valtra Serii A
W kontraście do samodzielnie budowanych maszyn i afgańskich projektów, warto zwrócić uwagę na ofertę rynkową, taką jak ciągniki Valtra Serii A. Są to kompaktowe ciągniki, które zapewniają dużą wydajność i komfort. Zmodernizowana gama piątej generacji serii A została uproszczona - modele z silnikiem czterocylindrowym wyposażono w przekładnię HiTech 4, natomiast modele o mocy poniżej 100 KM mają silnik trzycylindrowy i oferują tradycyjną skrzynię biegów z opcjonalnym dwustopniowym powershift. Wydajność modeli Valtra A105 i A115 została poprawiona dzięki dodatkowemu wyposażeniu kabiny, funkcjonalności oraz wprowadzeniu nowej elektroniki, w tym systemów Valtra Guide i ISOBUS.
Innowacje w 5. generacji Serii A
W piątej generacji Serii A moc pochodzi z nowoczesnych, kompaktowych silników AGCO Power. Trzy najmniejsze modele wyposażono w trzycylindrowe silniki o pojemności 3,3 litra, natomiast dwa największe modele mają czterocylindrowe silniki o pojemności 4,4 litra. Te przyjazne dla użytkownika silniki wyposażone są w nowoczesne technologie, takie jak wtrysk paliwa common rail o ciśnieniu 1600 barów oraz czterozaworowe głowice cylindrów, a ich okres serwisowy wynosi 600 godzin. Kompaktowy silnik pozwala na zmniejszenie maski, co zapewnia lepszą widoczność w kierunku jazdy. Jednostka oczyszczania spalin zgodna z normą Stage V umieszczona jest pod kabiną, co zapewnia optymalną widoczność.
Funkcjonalność i ergonomia
Seria A została zaprojektowana tak, aby zapewnić pełną kontrolę nad ciągnikiem i ładowaczem czołowym, umożliwiając bezpieczną i wydajną pracę. Kompaktowe rozmiary zapewniają mały promień skrętu. Duże okna kabiny i niezakłócony widok dają doskonałą widoczność ładunku i otoczenia, nawet przy podniesionym ładowaczu. Rama wsporcza ładowacza czołowego jest fabrycznie zintegrowana z ramą ciągnika, co zapewnia bezproblemową pracę. Wyważone podwozie sprawia, że praca traktorem z wysokiej jakości ładowaczami czołowymi firmy Valtra jest łatwa i bezpieczna.
Personalizacja i pakiety opcji
Konfiguracja ciągnika to niezwykłe doświadczenie dzięki setkom różnych akcesoriów i elementów wyposażenia, oferując nieskończoną liczbę konfiguracji. Aby ułatwić wybór, Valtra oferuje przystępne cenowo pakiety opcji. Pakiety wyposażenia ułatwiają konfigurację nowego ciągnika, zapewniając, że nie zapomni się o ważnych funkcjach i opcjach, a bogatsze wyposażenie pozwala uzyskać wyższą cenę odsprzedaży maszyny. Wyposażenie zamawiane w pakietach jest również tańsze niż dobierane indywidualnie. Hasło "Twój ciągnik. Twój wybór. To Twoja seria A." podkreśla możliwość indywidualnego dopasowania maszyny do zadań, stylu czy wizji użytkownika.