Zakup nowego ciągnika rolniczego to jedno z większych wyzwań finansowych dla rolników, zwłaszcza w kontekście rosnących kosztów maszyn rolniczych. Ciągniki są niezbędnym narzędziem pracy na wsi, wpływającym na efektywność i wydajność produkcji rolnej. Na szczęście istnieje kilka możliwości uzyskania dofinansowania, zarówno z funduszy unijnych, jak i krajowych.
W niniejszym artykule omówimy dostępne formy wsparcia, w tym programy dofinansowań oraz możliwości zaciągania kredytów preferencyjnych na zakup ciągnika rolniczego.
Programy dofinansowań na zakup ciągnika rolniczego
W Polsce istnieje kilka głównych źródeł finansowania, które oferują dotacje dla sektora rolniczego na zakup maszyn. Należą do nich zarówno krajowe programy wsparcia, jak i fundusze unijne na modernizację gospodarstw. Dostępne programy dotacyjne dla gospodarstw rolnych oferują różne poziomy wsparcia finansowego dla rolników na zakup ciągników. Zwykle pokrywają one część kosztów zakupu, często od 40% do 60% wartości inwestycji.
Program Rozwoju Obszarów Wiejskich (PROW)
PROW jest to najpopularniejszy program finansowania zakupu maszyn rolniczych i główny program wspierający inwestycje w rolnictwie, w tym zakup ciągników. W ramach PROW 2014-2020 będzie realizowanych łącznie 15 działań pomocowych, a środki pieniężne będą głównie skierowane do sektora rolnego. Głównym celem pomocy finansowej w ramach przewidzianych instrumentów będzie rozwój gospodarstw rolnych (Modernizacja gospodarstw rolnych, Restrukturyzacja małych gospodarstw rolnych, Premie dla młodych rolników, Płatności dla rolników przekazujących małe gospodarstwa rolne). Obecny PROW jest podobny do znanego już z lat 2007-2013, jednak została zmieniona jego konstrukcja. W aktualnej formie występuje mniej tzw. działań i pojawiła się możliwość jednoczesnego skorzystania z różnych "poddziałań". Łącznie zostało stworzone 25 form wsparcia, w tym kontynuacja pomocy z lat poprzednich.
Modernizacja Gospodarstw Rolnych
Warto zwrócić uwagę na zmodyfikowane wsparcie z bardzo popularnego działania "Modernizacja gospodarstw rolnych". Obecnie wartość pomocy będzie uwarunkowana od rodzaju przewidzianych inwestycji. Na największe wsparcie mogą liczyć rolnicy stawiający na rozwój produkcji prosiąt (maksymalnie aż do 900 tys. zł). Na pozostałe inwestycje związane z produkcją zwierzęcą wsparcie wyniesie do 500 tys. zł. Wszystkie pozostałe przedsięwzięcia, a także zakupy w gospodarstwie, będą mogły otrzymać dofinansowanie w wysokości do 200 tys. zł, do 50% kosztów kwalifikowalnych w przypadku pozostałych wnioskodawców lub 60% dla najnowocześniejszych maszyn rolniczych.
Program "Modernizacja Gospodarstw Rolnych" obejmuje m.in. zakup nowych maszyn. Ważne jest, że rolnicy nie muszą czekać na decyzję ARiMR w sprawie przyznania dofinansowania - ciągnik można nabyć już po jednym dniu od złożenia wniosku. Pamiętaj, to prawdopodobnie ostatni taki nabór wniosków na „Modernizację gospodarstw rolnych” w obszarze D, w którym można realizować inwestycje związane m.in. z nabyciem nowych maszyn i urządzeń rolniczych. Maksymalna kwota dofinansowania to 250 tysięcy złotych.
Premia dla młodego rolnika
Innym ważnym programem wspierającym zakup ciągników jest „Premia dla młodego rolnika”. Młodzi rolnicy, którzy rozpoczynają działalność rolniczą, mogą uzyskać jednorazową pomoc finansową w wysokości do 200 tysięcy złotych, którą mogą przeznaczyć między innymi na zakup ciągnika lub innych maszyn rolniczych. Niezmiennie na mocne wsparcie będą mogli liczyć młodzi rolnicy, którzy oprócz większych dopłat bezpośrednich, mogą spodziewać się "premii" na start wynoszącej 100 tys. zł. Pomoc przyznawana jest w formie płatności ryczałtowej w wysokości 200 tys. zł. W ramach młodego rolnika możliwa jest realizacja inwestycji, które będą służyć prowadzeniu działalności rolniczej w gospodarstwie rolnika.
Premie dla młodych rolników, które zostały przewidziane w nowym PROW, mają głownie na celu ułatwienie młodym osobom rozpoczęcie samodzielnego prowadzenia działalności rolniczej w przejmowanych przez nich gospodarstwach rolnych. Różnica w porównaniu do poprzednich programów polega na tym, że obecnie wypłata nastąpi w dwóch etapach: pierwszy - 80 proc.
Restrukturyzacja małych gospodarstw
Całkowicie nowym rozwiązaniem ujętym w PROW 2014-2020 będzie premia udzielana na restrukturyzację małych gospodarstw. Gospodarstwa takie będą mogły ubiegać się o 60 tys. zł na inwestycje w poprawę swojej dochodowości. W momencie kiedy rentowność zostanie zwiększona będą mogły korzystać z innych form wsparcia z PROW. Natomiast jeżeli właściciel małego gospodarstwa zdecyduje się na jego sprzedanie, wówczas będzie mu przysługiwać rekompensata w wysokości 120 proc.
Wsparcie finansowe na zakup ciągnika rolniczego mogą otrzymać rolnicy, którzy posiadają mniejsze gospodarstwa, tj. o wielkości ekonomicznej poniżej 25 tys. euro. Należy pamiętać, że celem restrukturyzacji małych gospodarstw jest zapewnienie im pozycji rynkowej w obszarze: produkcji rolnej innej niż ekologiczna, produkcji ekologicznej lub rozpoczynania działalności w zakresie wprowadzania żywności/produktów rolnych na rynek. Tak więc, dotacja na zakup ciągnika rolniczego jest przyznawana na działania ściśle związane z obszarem wsparcia. Dotacja dla rolnika może wynieść od 100 do 120 tys. zł i jest wypłacana w formie ryczałtu.
Plan Strategiczny Wspólnej Polityki Rolnej 2023-2027
W ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 rolnicy mają możliwość ubiegania się o dofinansowanie między innymi na zakup ciągników rolniczych. Choć lista dofinansowań, które pozwalały na zakup ciągników rolniczych nie jest już tak długa jak jeszcze kilka lat temu, to nadal PS dla WPR umożliwia taką inwestycję.
Interwencja I.10.7.1 - Rozwój współpracy w ramach łańcucha wartości
W 2026 roku rusza nowy nabór wniosków o dotację inwestycyjną dla sektora rolno-spożywczego w ramach Planu Strategicznego WPR 2023-2027. Interwencja I.10.7.1 - Rozwój współpracy w ramach łańcucha wartości (dotacja poza gospodarstwem) to jedno z największych dostępnych wsparć, umożliwiające uzyskanie nawet 10 mln zł refundacji. Nabór wniosków: 1 września - 30 września 2026 r.
Rolnictwo 4.0
Nowy program ARiMR dla rolników wdrażających cyfrowe rozwiązania w gospodarstwach. Ubiegłoroczny nabór na Rolnictwo 4.0 cieszył się ogromnym zainteresowaniem wśród rolników. Nowy nabór najprawdopodobniej ruszy na przełomie grudnia i stycznia. W ramach tego naboru można oczywiście nabyć ciągnik rolniczy pod warunkiem, że będzie on współpracował z wdrażanymi technologiami cyfrowymi. Maksymalna kwota dofinansowania to 200 000 zł oraz do 80% kosztów kwalifikowanych lub 65% kosztów kwalifikowanych. Program przeznaczony jest dla beneficjentów, których próg wielkości ekonomicznej nie przekracza 25 tys. euro. W ramach tego programu nie ma ograniczenia co do zakresu inwestycji, więc rolnicy mogą wykorzystać środki na zakup ciągnika rolniczego.
W zakresie wykorzystania technologii cyfrowych premiowane będą projekty w następujących obszarach tematycznych: ograniczenie zużycia środków ochrony roślin, zrównoważone gospodarowanie zasobami wodnymi, nowoczesne zarządzanie stadem zwierząt. W tym zakresie koszty kwalifikowalne obejmują koszty zakupu stacji bazowych służących do przesyłu danych, np. LoRaWan, sensorów, urządzeń i czujników do pomiaru wilgotności gleby, zasolenia gleby, temperatury, jakości powietrza, jakości wody, urządzeń sterujących, pedometrów i akcelerometrów, dronów do inspekcji infrastruktury (np. ogrodzeń, zadaszeń, wodopojów), stacji meteo. Katalog kosztów kwalifikowanych obejmuje także zakup laptopa, tabletu, serwera oraz zakup gotowych rozwiązań wspomagających wdrażane technologie cyfrowe (maksymalnie 20% pozostałych kosztów kwalifikowalnych).
Inwestycje w gospodarstwie zwiększające konkurencyjność
Do 30 grudnia potrwa nabór wniosków o środki w ramach interwencji „Inwestycje w gospodarstwie zwiększające konkurencyjność”. W gronie uprawnionych są m.in. rolnicy ekologiczni, którzy będą mogli sięgnąć po wsparcie finansowe z ARiMR do budowy obiektu inwentarskiego, magazynu paszowego czy zakupu ciągnika rolniczego. Nowy program jest podobny do „Modernizacji gospodarstw rolnych” z PROW 2014-2020. Jest jednak jedna istotna różnica: w przypadku tamtego naboru rolnik miał więcej czasu na dosłanie dokumentów formalnych takich jak np. pozwolenie na budowę czy jej zgłoszenie. Maksymalna kwota pomocy to 1.3 mln złotych. Do uzyskania jest również 300 tys. złotych.
Interwencja „Inwestycje w gospodarstwie zwiększające konkurencyjność” podzielona jest na tzw. obszary. Do 30 grudnia potrwa nabór na wnioski z obszarów B (produkcja ekologiczna) i C (inwestycje przyczyniające się do bezpiecznego dla konsumenta i efektywnego przedłużania trwałości produktów, ich przechowywania oraz lepszego przygotowania do sprzedaży, również bezpośredniej). Wsparcie dla rolników, którzy posiadają gospodarstwa z wielkością ekonomiczną od 25 tys. euro do 250 tys. euro. Wymagana jest minimalna wysokość rocznego przychodu ze sprzedaży produktów rolnych wytwarzanych metodami ekologicznymi wynosząca 45 tys. euro. Pomoc ma formę refundacji części poniesionych kosztów (65% w przypadku obszaru B). W obszarze B limit pomocy na inwestycje wynosi 300 tys. zł.
Jeśli produkcja zwierzęca prowadzona w gospodarstwie jest prowadzona w systemie ekologicznym, w ramach programu „Inwestycje w gospodarstwie zwiększające konkurencyjność” można także sięgnąć po dotację do budowy obiektów inwentarskich, magazynów paszowych czy stworzenia wybiegów i pastwisk dla zwierząt.
Wielu gospodarzy ucieszyła informacja o tym, że ciągnik rolniczy znalazł się w katalogu inwestycji, które producenci ekologiczni mogą zrealizować przy wsparciu unijnym w ramach tzw. konkurencyjności.
Inwestycje przyczyniające się do ochrony środowiska i klimatu
Program „Inwestycje przyczyniające się do ochrony środowiska i klimatu”, którego nabór zakończył się 20 listopada, cieszył się ogromnym zainteresowaniem. Wsparcie dla gospodarstw stosujących praktyki ograniczające wpływ na środowisko - np. nawożenie precyzyjne, zrównoważone zarządzanie wodą, czy uprawy pasowe. Nowe ciągniki Landini (serie Mistral, 5H, 6H, 7 Series RoboSix) spełniają normy emisji Stage V, co czyni je w pełni kwalifikowalnymi w programach ARiMR.
Ogólne zasady dofinansowania i kwalifikowalność
Dofinansowanie trafia do rolnika po wcześniejszym sfinansowaniu przez niego całości inwestycji. W takim przypadku rolnik może pokryć przewidzianą inwestycję ze środków własnych bądź posłużyć się finansowaniem zewnętrznym. Bardzo ważne jest, by takie finansowanie zewnętrzne (bank, firma leasingowa) spełniało wymagania w ramach dopłat PROW. Najważniejszym i podstawowym wymogiem jest to, by zakupiona maszyna była własnością rolnika (przy leasingu operacyjnym właścicielem jest firma leasingowa). Z doświadczenia wynika, że bardzo dobrym narzędziem spełniającym wymagania w ramach PROW jest pożyczka leasingowa. Łączy ona w sobie cechy kredytu (własność zakupionej maszyny) oraz leasingu (niskie koszty, łatwa procedura).
Koszty kwalifikowalne obejmują m.in. koszty zakupu (wraz z instalacją) lub leasingu zakończonego przeniesieniem prawa własności nowych maszyn, narzędzi lub urządzeń służących do produkcji rolnej, gospodarki leśnej, melioracji oraz mycia i dezynfekcji. Koszt zakupu ciągnika może być kosztem kwalifikowanym w części nie przekraczającej 50% pozostałych kosztów kwalifikowanych. Leasing zwrotny, dodatkowe koszty związane z umową leasingu, takie jak np. prowizje czy opłaty manipulacyjne, zazwyczaj nie są kwalifikowane.
Nie wszystkie ciągniki mogą być objęte dofinansowaniem. Fundusze na nowoczesny sprzęt rolniczy najczęściej wspierają zakup nowych, ekologicznych i energooszczędnych maszyn. Nowe ciągniki Landini (serie Mistral, 5H, 6H, 7 Series RoboSix) spełniają normy emisji Stage V, co czyni je w pełni kwalifikowalnymi w programach ARiMR.
Kto może ubiegać się o dotację?
- Osoba fizyczna, osoba prawna, jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, która jako mikro lub małe przedsiębiorstwo, prowadzi działalność gospodarczą, lub zamierza rozszerzyć swoją działalność, lub podejmuje działalność gospodarczą w jednym z ww. zakresów.
- W zakresie usług związanych z rolnictwem i leśnictwem (zakresy 1 i 2) beneficjentem może zostać wnioskodawca, który prowadzi działalność gospodarczą w zakresie usług związanych z rolnictwem i leśnictwem jako mikro- lub małe przedsiębiorstwo przez co najmniej dwa lata przed złożeniem wniosku o przyznanie pomocy. Spełnienie powyższego warunku będzie odbywało się na podstawie wpisu do odpowiedniego rejestru (CEIDG, KRS), czy też statutu lub umowy w zależności od podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy oraz udokumentowania świadczenia usług na kwotę co najmniej 20 tys. złotych brutto.
- Na realizację projektów z zakresu usług wodnych, mycia i dezynfekcji oraz cyfryzacji o dotacje mogą ubiegać się podmioty, które już wykonują określony rodzaj działalności gospodarczej, jak również podmioty, które taką działalność dopiero zamierzają podjąć, poprzez rozszerzenie oferowanych usług. Beneficjentem w tych zakresach usług mogą być także osoby, które zamierzają rozpocząć prowadzenie działalności gospodarczej np. po raz pierwszy.
- Rolnicy do 40 roku życia mogą otrzymać do 200 000 zł na rozwój gospodarstwa, w tym zakup ciągnika lub maszyn współpracujących.
- Na wsparcie do zakupu ciągnika rolniczego mogą liczyć rolnicy, którzy posiadają gospodarstwa z wielkością ekonomiczną od 25 tys. euro do 250 tys. euro.
Procedura składania wniosków
Terminy naborów wniosków są ogłaszane przez Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Wnioski o przyznanie pomocy można składać w oddziałach regionalnych ARiMR właściwych ze względu na miejsce realizacji operacji osobiście, przez upoważnioną osobę, a także przesyłką rejestrowaną drogą pocztową lub elektronicznie za pośrednictwem platformy e-PUAP. Czas rozpatrywania wniosków może się różnić w zależności od programu i regionu. Zazwyczaj trwa to od kilku tygodni do kilku miesięcy.
Procedury ubiegania się o PROW nie należą do prostych. Do dokumentacji wymaganej przy ubieganiu się o dofinansowanie może należeć: dokumentacja techniczna dotycząca planowanej inwestycji (np. pozwolenie na budowę), kosztorysy projektów, czy certyfikaty z ekologii. Należy pamiętać, że wymiana informacji odbywa się tylko w formie elektronicznej. Czasem na pozwolenie na budowę rolnicy czekają ponad rok.
Przez proces ubiegania się o udział w programie „Modernizacja gospodarstw rolnych” mogą przeprowadzić autoryzowani dealerzy, którzy krok po kroku wyjaśnią kolejne etapy działań. Z ich pomocą można skompletować niezbędną dokumentację i dopełnić wszelkich formalności.
Alternatywne formy finansowania
Kredyty preferencyjne i komercyjne
Dla rolników, którzy nie kwalifikują się do programów dotacyjnych lub chcą skorzystać z dodatkowego wsparcia finansowego, banki oferują różne rodzaje kredytów komercyjnych na zakup sprzętu rolniczego. Kredyty te często mogą być wygodnym rozwiązaniem dla tych, którzy potrzebują szybko pozyskać środki na zakup nowego ciągnika. Przykładem takiego finansowania może być Bank BNP Paribas, oferujący klientom Kredyt inwestycyjny z gwarancją Agromax i dotacją do odsetek. Kredyt z dotacją Banku Gospodarstwa Krajowego na spłatę odsetek zabezpieczony jest gwarancją Agromax z Funduszu Gwarancji Rolnych Plus (FGR Plus).
Leasing
Leasing ciągnika może być alternatywą dla tradycyjnego kredytu lub pożyczki fabrycznej. Podstawowa różnica pomiędzy pożyczką leasingową a leasingiem polega na tym, że jedynie pożyczka pozwala nabyć prawo własności do przedmiotu od razu po jego dostawie. W przypadku leasingu aż do momentu opłacenia ostatniej raty formalnym właścicielem przedmiotu finansowania pozostaje firma leasingowa.
Wiele dealerów maszyn rolniczych oferuje programy finansowania fabrycznego dla swoich maszyn. Rolnicy mogą skorzystać z wielu dostępnych na rynku ofert, w zależności od tego na jaką markę ciągnika się zdecydują. Firmy oferują raty dostosowane do przychodów gospodarstwa (miesięczne, kwartalne, półroczne lub roczne), możliwość finansowania VAT, elastyczny okres finansowania dopasowany do potrzeb gospodarstwa, możliwość indywidualnego ustalenia wpłaty początkowej, a także możliwość ustalenia indywidualnego programu finansowania.
Dla przykładu, leasing Kubota Finance oferuje promocję na zakup ciągnika, w ofercie której mamy: prowizję od klienta: 1%, udział własny: 20%, suma opłat: 108%, sposób spłaty raty: miesięcznie, podatek VAT: wliczony, ilość i wartość proc. rat: 35 x 1,914%, okres trwania umowy: 36 m-cy, stopa bazowa: stała oraz wykup przedmiotu 21%.
Finansowanie fabryczne CNH Industrial Capital dla przedsiębiorców rolnych w formie pożyczki może oferować orientacyjne parametry takie jak: okres umowy 48 m-cy, wpłata własna 10% ceny netto, harmonogram spłat miesięcznych z karencją 12 m-cy w spłacie pierwszej raty, oprocentowanie nominalne 3,96% (przy wpłacie raty balonowej w wysokości 50% ceny netto maszyny w 24 miesiącu harmonogramu). Ilość maszyn objętych promocją jest ograniczona. Powyższe warunki nie stanowią oferty w rozumieniu kodeksu cywilnego ani formy doradztwa finansowego, nie stanowią także zobowiązania do udzielenia finansowania - zależnego od spełnienia szczegółowych warunków określanych przez podmioty finansujące.
Podatkowe rozliczenie dotacji
Podatkowe rozliczenie dotacji może być trudne - powoduje ona bowiem różne sytuacje zarówno w zakresie VAT, jak i PIT. Firmy i osoby fizyczne, które zamierzają otworzyć lub rozwijać własny biznes, nie muszą liczyć tylko na własne środki lub ubiegać się o drogi kredyt bankowy. W sytuacji gdy pomysł na biznes zostanie dobrze zaprojektowany oraz zrealizowany, wzrastają szanse na otrzymanie wsparcia - dotacji - ze środków europejskich lub innych funduszy krajowych (pomoc publiczna). Dzięki temu przyszły przedsiębiorca lub rolnik ma szansę na uzyskanie istotnych środków finansowych, istny zastrzyk gotówki na otwarcie firmy, bez konieczności ich późniejszego zwrotu.