Ciągnik Sadowniczy z TUZem: Przewodnik po Wyborze i Charakterystyce

Ciągnik sadowniczy to odrębna kategoria ciągników, której konstrukcja jest specjalnie przystosowana do pracy w specyficznych warunkach sadów, winnic oraz plantacji krzewów owocowych. Pielęgnacja oraz ochrona drzew czy krzewów, a następnie zbiór owoców, wymagają bowiem specjalistycznego sprzętu, który musi sobie radzić w wąskich międzyrzędziach, często również na niemałych skłonach. Wydajność prac prowadzonych w sadach i wysokość kosztów produkcji owoców zależą w dużej mierze od właściwego wyboru ciągnika i jego wyposażenia. Przed zakupem ciągnika sadowniczego należy rozważyć wiele kwestii, aby wybrać maszynę optymalnie dostosowaną do potrzeb gospodarstwa.

Specyfika Ciągników Sadowniczych

Specjalistyczny ciągnik sadowniczy musi być przystosowany do pracy w trudnych warunkach. Gospodarstwa sadownicze i ogrodnicze mają inne wymagania w zakresie sprzętu niż klasyczne gospodarstwa rolne. Producenci maszyn rolniczych dostrzegają te specyficzne uwarunkowania, wprowadzając do gamy modeli swoich ciągników coraz mniejsze jednostki, wyposażone w rozwiązania dopasowane do potrzeb sadowników i ogrodników.

Kluczowe Wymagania Techniczne

Aby sprostać zadaniom wykonywanym w miejscach o ograniczonym polu manewru, ciągnik sadowniczy musi spełniać szereg kryteriów:

• Kompaktowe wymiary: Ciągniki sadownicze muszą mieć kompaktowe wymiary, aby bez problemu zmieścić się między rzędami i pod koronami drzew czy między rzędami winnic. Typowe traktory rolnicze ze swoimi gabarytami nie nadadzą się do prac sadowniczych. W sadach karłowych rozstaw rzędów może wynosić zaledwie 3 metry.
• Mały promień skrętu: Powinien charakteryzować się małym promieniem skrętu, co jest kluczowe dla zwrotności i efektywnego manewrowania między rzędami drzewek owocowych. Dzięki zmniejszonej szerokości znakomicie sobie radzi w winnicach, sadach lub na plantacjach krzewów owocowych.
• Wydajny napęd i hydraulika: Ciągnik musi być wyposażony w wydajny napęd i hydraulikę, które zapewnią płynne działanie osprzętu.
• Odpowiednia moc: Nie da się jednoznacznie określić mocy, jaką ma mieć idealny ciągnik sadowniczy, bo to zależy od tego, jakie maszyny będą z nim współpracowały. Jeśli prace, jakie będą nim wykonywane, to głównie jednorzędowe opryski, to mocą wystarczającą jest do 55 KM. W większych gospodarstwach, wyposażonych choćby w opryskiwacze wielorzędowe, taka moc może okazać się niewystarczająca.
• Specjalistyczne przekładnie: Dzięki dużej liczbie przełożeń można dostosować prędkość pracy ciągnika bez zmiany obrotów silnika, co jest szczególnie ważne przy opryskach. Przykładowo, ciągnik REX4 Landini zastępuje tradycyjną dźwignię zmiany biegów automatyczną przekładnią.

Podział Ciągników Sadowniczych Ze Względu na Moc

Większość producentów ciągników rolniczych ma w swojej ofercie wyspecjalizowane modele przeznaczone do pracy w sadach, winnicach i na plantacjach. Z tego względu na rynku znajdziemy zarówno traktory renomowanych marek, modele producentów zdobywających nasz rynek, jak i konstrukcje budowane w Polsce.

Ciągniki Sadownicze o Mocy do 60 KM

Praktycznie wszystkie modele w tym segmencie proponowane są w wersjach z ramą ROPS lub opcjonalną kabiną. Zdecydowana większość ma napęd 4 x 4.

Solis

Solis 26 to najpopularniejszy ciągnik sadowniczy na polskim rynku. Od stycznia do sierpnia br. model ten zajął pierwsze miejsce w rankingu sprzedaży specjalistycznych ciągników do pracy w sadach. Ten produkowany w Indiach traktor ma 3-cylindrowy silnik o mocy 26 KM, napęd 4WD i skrzynię biegów 9+9. Jego instalacja hydrauliczna osiąga wydajność 17,8 l/min, a tylny TUZ ma udźwig 600 kg.

Kraft

Mocnym konkurentem dla hinduskiego traktora jest polska konstrukcja marki Kraft. Model 20C4PS to ciągnik z 3-cylindrowym silnikiem Perkinsa rozwijającym moc 60 KM i napędem 4 x 4. Hydraulika polskiego ciągnika ma wydajność 40 l/min, a jego tylny TUZ udźwig 1500 kg. Natomiast przedni TUZ jest wyposażeniem opcjonalnym. Ciągnik Kraft zyskał popularność dzięki prostej konstrukcji i jest doceniany za niskie koszty eksploatacji.

LS

Na popularności zyskuje także koreańska marka ciągników LS. W tej kategorii firma proponuje trzy modele serii R o mocach 41, 47 i 57 KM ze skrzynią przekładniową o 16 przełożeniach dla jazdy do przodu i 16 biegach wstecznych. W każdej wersji silnikowej traktor LS jest oferowany z ramą ROPS lub kabiną. Instalacja hydrauliczna ma wydajność 30+15,5 l/min, a tylny TUZ udźwig 1250 kg.

Ciągniki Sadownicze o Mocy od 60 do 100 KM

W tym segmencie mocy obecni są wszyscy renomowani producenci, oferując szeroki wybór maszyn.

Kubota

W tym segmencie ciągników sadowniczych najchętniej wybieraną marką jest Kubota, której modele zajmują czołowe miejsca w rankingach sprzedaży. Wysokowydajny ciągnik sadowniczy marki Kubota jest oferowany w tym segmencie w wersjach o mocy 76 lub 94 KM z ramą ROPS lub kabiną. Jego instalacja hydrauliczna ma wydajność 63 lub 69 l/min, a tylny TUZ udźwig 2300 kg. Standardem jest układ napędu 4WD i system zacieśniania skrętu Bi-Speed Turn.

Deutz-Fahr

Na trzecim miejscu w ogólnym rankingu i drugim w segmencie 60-100 KM znalazła się niemiecka marka Deutz-Fahr. Ten producent proponuje dwa modele: 5070 DF Keyline oraz DF5080 DF Keyline. Oba mają identyczne parametry, a podstawową różnicą jest moc silnika - 65 lub 75 KM. Wydajność hydrauliki wynosi 42 lub 50 l/min, a udźwig tylnego podnośnika sięga 2700 lub 3050 kg. Ciągnik jest dostępny tylko ze składaną ramą ROPS.

New Holland

Marka New Holland w tym segmencie proponuje 3 wersje traktorów serii T4 N/F/V. Ten ciągnik sadowniczy wyposażony jest w silnik o pojemności 3400 cm3 i mocach 75, 86 lub 99 KM. Wydajność instalacji hydraulicznej wynosi 64 lub 82 l/min w wariancie MegaFlow, a udźwig tylnego TUZ to 2600 kg. Z przednią osią SuperSteer ciągnik imponuje niewielkim promieniem skrętu, który wynosi jedynie 2960 mm. Traktory serii T4 występują w wariancie z napędem na koła tylne lub 4 x 4. Oferowane są również w trzech minimalnych szerokościach - 1061 mm (V), 1229 mm (N) oraz 1380 mm (F).

Case

Mocną pozycję w segmencie ma również ciągnik sadowniczy marki Case. Seria Quantum to maszyny o mocach 75, 86 lub 99 KM. Podstawowe parametry techniczne są identyczne jak w bliźniaczych ciągnikach New Holland serii T4. Traktor jest dostępny w wariancie z napędem 2WD lub 4WD, z ramą ROPS lub kabiną.

Inni Producenci

Można wybierać także różnej mocy ciągniki:

• Serii 200 Vario marki Fendt z silnikami osiągającymi od 72 do 99 KM.
• Serii 5 marki John Deere (75 lub 91 KM).
• Claas proponuje serię Nexos (szerokość 1-1.45 m) w wariantach 75-, 85- lub 92-konnych.
• Lamborghini oferuje serię Spire w wariantach o mocy 51, 59, 66 lub 76 KM.
• Marka Arbos jest obecna z modelem serii 4000 z silnikami 80 lub 91 KM.

Ciągniki Sadownicze o Mocy Powyżej 100 KM

Ciągniki sadownicze o mocach powyżej 100 koni mechanicznych to prawdziwa ekstraklasa. Bez wątpienia imponują nie tylko wydajnością, ale również rozbudowanym i zaawansowanym technologicznie wyposażeniem. Sprostają najbardziej wymagającym zadaniom. W tym segmencie obecne są:

• Fendt z modelem 211 Vario o mocy 105 KM.
• Case reprezentowany jest przez Quantum 110 z mocą 107 KM.
• New Holland z modelem T4 o mocy 107 KM.
• John Deere proponujący ciągniki 5GL z silnikiem 111,5 KM lub różnej szerokości (już od 996 mm) traktory sadownicze z silnikami 106 lub 120 KM.
• Claas z modelami Nexos 240 (103 KM) i 260 o mocy 120 KM.
• Lamborghini oferujący serię Spire o mocach 102, 106 i 116 KM.
• Kubota z M5101N wyposażonym w silnik 104 KM (rama ROPS) lub 106 KM w wersji z kabiną.
• Chińskiej produkcji traktor Arbos 4110 o mocy 102 KM.

Specjalistyczne Rozwiązania: Ciągnik Sadowniczy Półgąsienicowy

Ciekawą propozycją, szczególnie do pracy w winnicach, jest ciągnik sadowniczy półgąsienicowy. Przykładem jest model Kubota M5091 Narrow Power Crawler, w którym parę kół tylnej osi zastąpiły gąsienice. Silnik, jego moc i moment obrotowy są identyczne jak w wersji kołowej. Ciągnik jest dostępny jedynie z kabiną, nie ma wersji z ramą ROPS. Ma nieznacznie inną szerokość - minimalnie 1370 mm, maksymalnie 1531 mm. Jest też cięższy od wersji kołowej; jego masa własna sięga 3393 kg. Jest również nieco wolniejszy, mianowicie jego prędkość maksymalna to 30 zamiast 40 km/h. Napęd gąsienicowy ma kilka podstawowych zalet: zmniejsza się jednostkowy nacisk na grunt, ciągnik ma lepszą trakcję, a rośnie zdolność pokonywania pochyłości. Trakcję dodatkowo poprawia blokada mechanizmu różnicowego tylnej osi. Jak dotąd ciągnik sadowniczy Kubota M5091 Narrow Power Crawler nie znajduje się w polskiej ofercie, ale jest dostępny np. we Francji, Włoszech i Niemczech.

Frontowy TUZ i WOM w Ciągnikach Sadowniczych

Przedni TUZ nadal nie jest standardem w wyposażeniu ciągników sadowniczych, niemniej wraz z biegiem lat coraz bardziej zyskuje na popularności. Funkcjonalność ciągnika znacząco wzrasta, gdy posiada on przedni TUZ. Na przestrzeni lat przybywa maszyn, które można zaczepić z przodu ciągnika.

Korzyści z Przedniego TUZ-a

• Wyższa funkcjonalność: Umożliwia montaż różnorodnego osprzętu.
• Możliwość podpięcia wielu maszyn: Do przedniego TUZ-a można podpiąć między innymi listwy do mechanicznego cięcia sadu, przeróżne wymiatacze do gałęzi, pielniki czy świdry hydrauliczne.
• Niższe koszty operacyjne: Jeden przejazd z dwoma maszynami oznacza niższe koszty, co jest kluczowe w produkcji sadowniczej.
• Poprawa ergonomii i wygody pracy: Rozwiązanie to poprawia komfort pracy operatora.

W przypadku zdecydowanej większości marek za przedni TUZ musimy dodatkowo zapłacić przy zakupie nowego ciągnika. Koszt dokupienia i zamontowania przedniego TUZ-a do istniejącego ciągnika to wydatek rzędu 5000 do 8000 złotych.

Przedni TUZ z WOM

Funkcjonalność ciągnika jeszcze bardziej się zwiększa, gdy wraz z przednim TUZ-em mamy do dyspozycji przedni WOM (Wałek Odbioru Mocy). Wówczas możemy z przodu doczepić każdą maszynę wymagającą napędu wałka. Jednak w tym wypadku zapotrzebowanie na moc silnika jest znacznie większe. W sadownictwie jest to na razie bardzo rzadko spotykany duet. Pojawiają się opinie, że przedni TUZ bez wałka odbioru mocy jest niepotrzebnym czy wręcz niewykorzystanym dodatkiem. Dopiero razem znacząco zwiększają zarówno wartość, jak i funkcjonalność ciągnika.

Komfort Pracy Operatora i Nowoczesne Technologie

Ciągnik sadowniczy do winnicy czy sadu powinien odznaczać się odpowiednimi parametrami, jednak producenci sprzętu rolniczego nie zapominają o komforcie operatora, który spędza w ciągniku wiele godzin.

Ergonomia i Kabina

Istotne jest, aby warunki pracy były ergonomiczne. Fotele amortyzowane pneumatycznie skutecznie tłumią drgania. Regulacja nachylenia oparcia fotela i podłokietniki, które także można regulować, podniosą komfort pracy w ciągniku sadowniczym. Kabina musi mieć takie gabaryty, aby mieścić się pod koronami drzew i podczas przejazdu nie niszczyć gałęzi. Landini oferuje model ciągnika sadowniczego Rex3 F-GE, w którym istnieje możliwość zamontowania kabiny Low-Profile. Jej szerokość to 1,16 m u podstawy, na dachu 0,86 m, a całkowita wysokość od podłoża to minimum 1,87 m. Gwarantuje to maksymalną ochronę koron drzew w sadzie, jednocześnie zapewniając wygodę użytkowania. Obniżenie błotników, jak w modelu Kubota L2501, może wygospodarować więcej miejsca w kabinie i poprawić widoczność.

Ochrona przed Chemikaliami

Do wnętrza kabiny nie powinny dostawać się chemikalia stosowane podczas oprysków. Landini oferuje kabiny ochronne kategorii 4, co jest najwyższym stopniem ochrony na rynku. Niskie ciśnienie panujące w kabinie nie pozwala przedostać się szkodliwym substancjom do środka. Ciśnieniowe środowisko kabiny kontrolowane jest przez czujniki i nowoczesne systemy automatyki. Kabina jest szczelna, a powietrze dostające się do jej wnętrza oczyszczane jest za pomocą filtra z węglem aktywnym.

Serwis i Telemetria

Serwis maszyn jest na wagę złota. Nowoczesne ciągniki Landini, dzięki rozwiązaniom telemetrycznym, mogą być objęte zaplanowanymi przeglądami profilaktycznymi, umożliwiającymi zapobieganie awariom. Aktualnie na rynek wchodzą całkowicie innowacyjne narzędzia, które wspierają pracę operatorów ciągników w zakresie serwisowania maszyn.

Przykłady Modeli Dedykowanych Sadownictwu

New Holland Boomer

Przykładem serii, która została zaprojektowana między innymi z myślą o sadownikach, są ciągniki Boomer od New Holland. W jej ramach przewidziano aż cztery serie o różnych wariantach silnikowych, z którymi skorelowane są ich gabaryty. Poszczególne serie różnią się zastosowanymi przekładniami oraz możliwościami układu hydraulicznego. Seria I oraz kompaktowa charakteryzuje się dwuzakresową przekładnią hydrostatyczną oraz natężeniem przepływu układu hydraulicznego wynoszącym 23 l/min. Boomer 30 i 35, wpisujące się w klasę III, odznaczają się natomiast trzyzakresową przekładnią hydrostatyczną oraz natężeniem przepływu wynoszącym 31,2 l/min. Wysoka moc przy niewielkich rozmiarach sprawia, że są to maszyny uniwersalne. Boomery, mimo niewielkich rozmiarów, posiadają również imponujący udźwig TUZ-a. Pionowy wydech kieruje spaliny z dala od drzew owocowych. Minimalna szerokość robocza od 1,3 m umożliwia pracę w sadach, w których międzyrzędzia mają szerokość 2,20 m - 2,50 m. Dzięki szerokości zewnętrznej od 1,45 m do 1,90 m, ciągniki wersji F są elastyczne, kompaktowe i wielozadaniowe.

Kubota L2501

Ciągnik L2501 zachował wszystkie zalety poprzedniego modelu L5040: prostotę obsługi i dużą wytrzymałość, dodając nowe zalety, takie jak bardziej szczelna i komfortowa kabina, czy TUZ kategorii II. Jednostka napędowa ciągnika L2501 stanowi jeden z jego największych atutów - posiada aż 4 cylindry i całkowitą pojemność skokową 2434 cm3, co daje gwarancję trwałości i niezawodności. Teleskopowy tylny TUZ kat. II o udźwigu 1750 kg ułatwia podpięcie maszyn towarzyszących. Ciągnik L2501 otrzymał zupełnie nową, homologowaną kabinę, opracowaną od podstaw przez renomowanego polskiego producenta w ścisłej współpracy z japońskimi inżynierami. Przy jej projektowaniu skupiono się na szczelności, wyciszeniu oraz łatwości użytkowania. Posiada szereg elementów przygotowanych z myślą o użytkowaniu w sadach, jak np. mocowanie sterownika opryskiwacza. Podobnie jak w większych modelach ciągników rolniczych Kubota, nowy wyświetlacz LCD pokazuje najważniejsze informacje w sposób przejrzysty i precyzyjny. Ciągnik L2501 stanowi propozycję zarówno dla gospodarstw sadowniczych, jak i uprawowych lub hodowlanych.

Porównanie Doświadczeń Użytkowników

Doświadczeni sadownicy dzielą się swoimi spostrzeżeniami na temat konkretnych modeli, co może być cennym źródłem informacji przy wyborze.

Ursus C-350 (5044)

Doceniany za dobrą widoczność, zwrotność (skrętna oś), stabilność jazdy i przestronną kabinę. Oświetlenie jest wystarczające nawet do nocnych prac. Skrzynia biegów oferuje 12 przełożeń i mechaniczny rewers. Hydraulika pracuje poprawnie, a udźwig podnośnika (1300 kg) jest wystarczający.

New Holland T4050F

Używany na 7 ha sadu i 1 ha ornego. Posiada skrzynię z 4 biegami głównymi, po jednym biegu "zająca" na każdym, 4 zakresy i pełzaki. Rewers jest elektrohydrauliczny (EH). Mimo wielu biegów, w praktyce używana jest niewielka ich część. Kabina jest szeroka, ale siedzenie, mimo pneumatycznej amortyzacji, jest niewygodne. Spalanie jest niskie, poniżej 4 litrów na godzinę przy opryskach. Traktor jest zwrotny i pozwala na precyzyjne manewrowanie. Wadami są: umiejscowienie zbiornika paliwa, niski prześwit, rdzewiejące linki od rozdzielacza, problemy z obsługą przednich wyjść hydraulicznych, niski tunel między nogami, niewygodnie umieszczone przełączniki i słabej jakości radio z głośnikami. Przy cięższych maszynach na podnośniku, tylny skok może być niebezpieczny przy szybszej jeździe. Ciągnik jest wrażliwy na czystość oleju i wymaga regularnych wymian, aby uniknąć problemów z podnośnikiem i skrzynią biegów. Elektryka, zwłaszcza w przedniej części, bywa zawodna.

Zakup Ciągnika Sadowniczego: Na Co Zwrócić Uwagę?

Wybór Między Nowym a Używanym

Warto zastanowić się, do jakich zadań konkretnie będzie wykorzystywany ciągnik sadowniczy, którego zakup się planuje, zarówno w bliższej, jak i w dalszej przyszłości. Wybór odpowiedniego ciągnika sadowniczego to kluczowy krok dla każdego właściciela gospodarstwa rolnego. Moment obrotowy oraz siła uciągu to kolejne istotne elementy wpływające na wydajność pracy w sadzie. W przypadku małych gospodarstw sadowniczych warto rozważyć mniejsze i bardziej ekonomiczne maszyny rolnicze, które oferują wystarczającą moc do wykonywania prac polowych bez nadmiernego obciążania budżetu.

Zakup Używanego Ciągnika: Kluczowe Aspekty

Zakup używanego ciągnika sadowniczego jest znaczącą inwestycją i wymaga szczególnej ostrożności. Zanim przystąpimy do poszukiwań, należy sprecyzować własne potrzeby: określić areał i rodzaj gleb, używane maszyny towarzyszące oraz posiadany budżet.

• Moc: Niezbędna w nowoczesnym sadownictwie to najczęściej 60-65 koni mechanicznych, często z przednim napędem.
• Prostota konstrukcji: Sadownicy preferują mechaniczne załączanie napędu i prostotę sterowania podnośnikiem, unikając drogich w naprawie układów EHR.
• Silnik: Poszukuje się jednostek napędowych o prostej konstrukcji, z niskimi kosztami napraw i eksploatacji, często z pominięciem nowoczesnych systemów oczyszczania spalin (EGR, DPF), które mogą być problematyczne w utrzymaniu.
• Wyposażenie dodatkowe: Przedni TUZ, przedni wałek odbioru mocy czy przednie wyjścia hydrauliczne zwiększają funkcjonalność, ale również koszty. Warto rozważyć je pod kątem faktycznych potrzeb.
• Komfort pracy: Warto zwrócić uwagę na stan wnętrza kabiny, klimatyzację i ergonomię siedzenia.
• Stan techniczny:
  • Silnik: Sprawdzenie rozruchu, reakcji na gaz, koloru spalin, kultury pracy, drgań i hałasów. Kontrola bagnetu olejowego pod kątem przedmuchów do skrzyni korbowej.
  • Układ Napędowy i Skrzynia Biegów: Dokładna zmiana każdego zakresu biegów, półbiegów i biegów wstecznych, zwracając uwagę na płynność przełączania.
  • Hamulce i Układ Kierowniczy: Wykonanie kilku gwałtownych hamowań, sprawdzenie poprawności skrętu kół.
  • Opony: Ocena stanu i zużycia.
  • Hydraulika: Sprawdzenie działania podnośnika, wydatku pompy hydraulicznej i ilości wyjść hydrauliki zewnętrznej.
  • Stan Lakieru i Ogólny Wygląd: Zbyt "wypucowany" traktor może maskować wady. Warto szukać ciągników o kolorze zbliżonym do oryginału.
• Przebieg: Weryfikacja godzin pracy, zwłaszcza w nowszych modelach z elektronicznym sterowaniem silnika, gdzie przebieg może być manipulowany.
• Dokumentacja: Sprawdzenie numerów nadwozia i silnika zgodnych z dowodem rejestracyjnym. Weryfikacja, czy ciągnik nie jest obciążony kredytem lub leasingiem. Sprawdzenie, czy pojazd nie znajduje się w ewidencji skradzionych.

W przypadku braku doświadczenia, warto skorzystać z pomocy fachowca lub zaprosić serwis z ASO, zwłaszcza przy zakupie droższych maszyn z zaawansowaną elektroniką.

Koszty Zakupu i Finansowanie

Ceny nowych ciągników sadowniczych mogą się znacznie różnić, dlatego warto porównać oferty różnych producentów. Młodzi rolnicy mają możliwość skorzystania z różnych opcji finansowania, takich jak kredyty czy dotacje unijne.

tags: #ciagnik #sadowniczy #z #tuzem