Ciągniki siodłowe zasilane skroplonym gazem ziemnym (LNG) stanowią coraz popularniejszą alternatywę dla tradycyjnych pojazdów z silnikami Diesla w transporcie drogowym. Firmy transportowe, w tym giganci tacy jak ORLEN Transport, IVECO czy Poczta Polska, aktywnie wdrażają i testują te pojazdy w swoich flotach, dążąc do obniżenia kosztów eksploatacji i zmniejszenia negatywnego wpływu na środowisko. LNG oferuje szereg korzyści, ale wiąże się również z pewnymi wyzwaniami, które warto poznać.
Czym jest LNG i Bio-LNG?
LNG to skrót od Liquefied Natural Gas, czyli skroplony gaz ziemny. Jest to gaz ziemny, który zostaje schłodzony do około -162 °C, w wyniku czego przyjmuje postać cieczy. W przypadku ciężarówek LNG gaz ziemny przechowywany jest w specjalnych, dobrze izolowanych zbiornikach. Podczas jazdy LNG ponownie przekształca się w gaz i jest spalany w silniku.
Oprócz LNG istnieje także Bio-LNG, wytwarzane z biogazu, np. z odpadów organicznych lub gnojowicy. Bio-LNG jest paliwem odnawialnym i może znacznie zmniejszyć emisję CO₂.
Zalety ciągników siodłowych LNG
Aspekt środowiskowy
- Niższa emisja CO₂: Ciągniki LNG emitują około 60% mniej NOx, 99% mniej cząstek stałych i do 15% mniej CO₂ w porównaniu z olejem napędowym Euro 6. Przy zastosowaniu biometanu emisja CO₂ jest o 95% mniejsza. Litr diesla generuje około 2,6 kg CO₂, a średnie spalanie ciągników LNG to 33 l/100 km.
- Niska emisja innych zanieczyszczeń: Oprócz CO₂, ciągniki napędzane gazem LNG charakteryzują się niską emisją NO₂, NOx, SOx oraz pyłów.
- Redukcja hałasu: Ciągniki siodłowe z napędem LNG są znacznie cichsze, a przez to mniej uciążliwe dla ludzi i środowiska. Poziom wibracji silnika jest również o wiele niższy.
Korzyści ekonomiczne
- Niższe koszty paliwa: Cena skroplonego gazu ziemnego jest niższa w stosunku do oleju napędowego, nawet o 30%, ze względu na korzystniejszą cenę surowca. Wynika to m.in. z zerowej akcyzy na LNG oraz zwolnienia z opłaty emisyjnej (80 zł na 1000 l dla oleju napędowego) w Polsce.
- Zwolnienie z AdBlue: W niektórych modelach ciągników siodłowych, przewoźnik jest zwolniony z obowiązku tankowania AdBlue.
- Niskie spalanie: Ciągniki LNG wykazują niskie spalanie, osiągając nawet do 22 kg/100 km.
- Ulgi i zwolnienia z opłat drogowych: Wiele europejskich krajów zachęca przewoźników do korzystania z bardziej ekologicznych paliw poprzez zmniejszenie bądź całkowite zniesienie opłat drogowych. Przykładem jest zwolnienie z Maut w Niemczech dla ciężarówek na LNG.
Kultura pracy i komfort
- Wyższa kultura pracy silnika: Kultura pracy silnika jest o wiele wyższa niż w typowym Dieslu.
- Komfort kierowcy: Znacznie niższy poziom wibracji silnika ma dobry wpływ na komfort pracy kierowcy i otoczenie.
Wdrożenia i testy ciągników LNG w Polsce
ORLEN Transport
Spółka ORLEN Transport zakupiła pięć ciągników siodłowych Volvo FM, zasilanych skroplonym gazem ziemnym (LNG), z silnikami o mocy prawie 430 KM. Autocysterny te, dostarczające paliwa płynne na stacje ORLEN, są testowane na trasach całego Pomorza. Trzy pojazdy realizują dostawy w okolicach Gdańska, dwa w rejonie Szczecina.
Są to pierwsze pojazdy we flocie ORLENU z tego typu napędem, przeznaczone do transportu regionalnego i długodystansowego. Każdego dnia pokonują kilkaset kilometrów, zaopatrując w paliwa stacje należące do sieci ORLEN.
ORLEN Transport będzie użytkować te pojazdy przez pięć lat, aby dogłębnie poznać możliwości oraz zalety ciężarówek ze zmodyfikowanymi silnikami wysokoprężnymi, fabrycznie przystosowanymi do eksploatacji na gazie ziemnym. Po testach na Pomorzu i zakończeniu budowy stacji tankowania LNG w Płocku, pojazdy zostaną relokowane do tamtejszej bazy transportowej. Wyniki testów pozwolą zdecydować o ewentualnym rozbudowaniu floty ciągników siodłowych, zasilanych LNG.
Arkadiusz Żuławnik, dyrektor biura ORLEN Transport, podkreśla, że doposażenie floty w ciągniki siodłowe napędzane LNG wpisuje się w cele Polski i Unii Europejskiej w zakresie ochrony klimatu. Firma planuje również testy ciągników siodłowych zasilanych wodorem, dążąc do osiągnięcia zeroemisyjności transportu.
Skroplony gaz ziemny: od przetwarzania do transportu | ExxonMobil
Poczta Polska
Poczta Polska, w ramach działań związanych z elektromobilnością i paliwami alternatywnymi, prowadzi testy ciągnika siodłowego IVECO Stralis Natural Power o mocy 460 KM. Pojazd ten posiada dwa zbiorniki LNG o łącznej pojemności 1080 litrów (390 kg), zapewniając zasięg do 1600 km.
Poczta Polska, będąca jedną z największych spółek logistycznych w kraju, stawia na rozwój usług logistycznych i szuka nowoczesnych, ekologicznych i tańszych w eksploatacji rozwiązań transportowych. W pocztowej flocie jeździ ponad 160 ciągników siodłowych zasilanych olejem napędowym, dla którego skroplony gaz ziemny stanowi alternatywę.
Testy mają na celu sprawdzenie możliwości użytkowania pojazdów nisko- i bezemisyjnych w codziennej eksploatacji, a także przygotowanie się do wymiany floty w związku z planowanym wprowadzeniem „Stref Czystego Transportu”.
DUON
Firma DUON już w styczniu odebrała pięć nowych ciągników gazowych, a kolejna część ma dołączyć do floty w ciągu kilku miesięcy. Decyzja o przejściu na ciężarówki LNG to duży krok w stronę całkowitego przejścia na flotę niskoemisyjną.
DUON, jako firma sprzedająca LNG, chce promować rozwiązania dobre i wartościowe. Analizy ekonomiczne wykazały, że jest to rozwiązanie bardzo opłacalne. Firma przeprowadziła roczne testy różnych marek na stałych trasach, sprawdzając zasięg i funkcjonalność ciągników, zwracając uwagę na moc silnika, moment obrotowy oraz komfort użytkowania. Ostatecznie wybrano ofertę marki Volvo.
Porównanie z innymi technologiami napędowymi
LNG kontra Diesel
Ciągniki LNG stanowią krok w stronę bardziej zrównoważonego transportu w porównaniu z dieslem. Koszt przejechania każdego kilometra jest porównywalny z ciężarówkami zasilanymi olejem napędowym, jednak kultura pracy silnika LNG jest znacznie wyższa.
LNG kontra ciężarówki elektryczne
W porównaniu z ciężarówkami elektrycznymi, LNG jest często bardziej praktyczne w przypadku długich tras i intensywnej eksploatacji. Tankowanie trwa krótko, a pojazdy są mniej uzależnione od infrastruktury ładowania i czasu ładowania, co jest dużą zaletą w transporcie międzynarodowym. LNG to szczególnie interesująca opcja, jeśli szukamy łatwo dostępnej alternatywy, która jest bardziej ekologiczna niż diesel, a zarazem bardziej praktyczna niż elektryczność.
Wady i wyzwania
Mimo licznych zalet, ciągniki LNG mają również pewne wady, o których należy pamiętać:
- Ograniczona sieć stacji paliw LNG: Ciężarówki LNG są uzależnione od specjalnych stacji tankowania LNG, co wymaga dokładniejszego planowania trasy.
- Wyższy koszt zakupu pojazdu: Ciężarówki LNG są zazwyczaj droższe w zakupie niż pojazdy z silnikiem diesla. Dodatkowy koszt wynika głównie z silnika LNG oraz zbiorników kriogenicznych.
- Zmienność cen LNG: Choć LNG jest często tańsze niż diesel, jego ceny są niestabilne.
- Mniejsza efektywność przy krótkich trasach: Ciężarówki LNG najlepiej sprawdzają się na długich trasach i przy ciągłej eksploatacji.
- Nie jest to rozwiązanie zeroemisyjne: LNG jest bardziej ekologiczne niż diesel, ale nie jest w pełni bezemisyjne.
Liderzy rynku i ich technologie
IVECO
IVECO jest pionierem w dziedzinie pojazdów napędzanych gazem ziemnym, rozumiejąc potencjał tego paliwa już w 1995 roku. Firma sprzedała ponad 25 000 samochodów IVECO napędzanych gazem ziemnym. Oferuje szeroką gamę pojazdów, w tym: lekkie, średnie i ciężkie auta użytkowe, pojazdy przeznaczone do eksploatacji poza utwardzonymi drogami, a także auta do misji terenowych.
Model IVECO Stralis NP 460 KM 4x2 ustanowił rekord, pokonując 1728-kilometrową drogę z Londynu do Madrytu na jednym tankowaniu LNG, co udowodniło przydatność pojazdów napędzanych gazem ziemnym w krajowym i europejskim transporcie drogowym. Pojazd ten odnotował imponujące średnie zużycie paliwa wynoszące 22,6 kg na 100 km.
IVECO wykorzystuje aplikację MyBestRoute, opracowaną przez Michelin, która umożliwia kierowcom i zarządcom flot wybranie optymalnej trasy po Europie, lokalizowanie stacji tankowania LNG oraz szacowanie i porównywanie całkowitego kosztu transportu.
W porównaniu z olejem napędowym Euro 6 model Stralis NP napędzany LNG emituje około 60% mniej NOx, 99% mniej cząstek stałych i do 15% mniej CO2, a przy zastosowaniu biometanu emisja CO2 jest o 95% mniejsza. Stralis NP jest dostępny jako ciągnik siodłowy w wersji 4x2 i 6x2 o mocy 400 lub 460 KM.
Volvo
Ciągniki siodłowe Volvo, takie jak te wykorzystywane przez ORLEN Transport i DUON, z silnikami zbudowanymi w technologii Diesla, są dużo bardziej elastyczne. Dodatkowym atutem jest fakt, że Volvo ma więcej koni mechanicznych oraz wyższy moment obrotowy niż jego konkurencja. Na przykład Volvo oferuje 460 KM i 2300 Nm momentu obrotowego, podczas gdy Scania ma 410 KM i 2000 Nm. Jest to szczególnie ważne ze względu na wagę zestawu (dopuszczalna masa ciągnika z zatankowaną cysterną to około 40 t) oraz trudne warunki terenowe.
Perspektywy rozwoju
Coraz więcej przedsiębiorstw szuka dostawców z niskoemisyjną flotą albo wręcz wyłącza możliwość udziału w przetargach firm, które nie są ekologiczne. Inwestycje w nowe ciągniki LNG niosą ze sobą korzyści środowiskowe i ekonomiczne, stanowiąc dobry przykład dla innych firm w redukcji negatywnego wpływu na środowisko.