W świecie transportu drogowego, a w szczególności w kontekście ciągników siodłowych, można spotkać wiele różnorodnych oznaczeń literowych i symboli. Mają one za zadanie ułatwić przejazd przez inne kraje, informować o zgodności z normami, czy też wskazywać na specyficzną konstrukcję lub przeznaczenie pojazdu. Wśród nich szczególne znaczenie ma litera "L", która może odnosić się zarówno do norm hałasu, jak i do typu konstrukcyjnego pojazdu.
Wprowadzenie do oznaczeń w transporcie drogowym
Część plakietek umieszczanych na ciężarówkach, np. te z literami "L" lub "G", ułatwia przejazd przez inne kraje. Niektóre z plakietek za pomocą jednego symbolu, np. cyfry "3", oznaczają równoczesne spełnienie kilku wymogów.
Międzynarodowy Transport Drogowy (TIR)
Powszechnie spotykana kiedyś tablica TIR oznacza, że dany transport realizowany jest zgodnie z konwencją TIR i upraszcza procedury podczas przekraczania granic państw należących do różnych obszarów celnych. Sam skrót wywodzi się z języka francuskiego (Transport International Routier) i oznacza Międzynarodowy Transport Drogowy. Konwencja TIR została przyjęta w 1975 r., a jej celem było ułatwienie przekraczania granic pomiędzy państwami poprzez uproszczenie procedur na przejściach granicznych i w urzędach celnych. Ciężarówki przewożące towary według konwencji TIR muszą być opatrzone tabliczką "TIR" z przodu i z tyłu pojazdu i są sprawdzane oraz plombowane w kraju, z którego wyjeżdżają. Plomby zrywane są po dotarciu do celu. Dzięki temu możliwe jest ograniczenie do minimum wszystkich formalności podczas przekraczania granic krajów tranzytowych. Obecnie TIR jest oznaczeniem rzadziej spotykanym, bo nie jest wymagane, gdy ciężarówka porusza się po terenie wspólnego obszaru celnego, jakim jest Unia Europejska.
Plakietka "L" - normy hałasu w Austrii
Zgodnie z europejskimi standardami transportu ładunków, informacje o zgodności z normami środowiskowymi muszą być oznaczone na ciągniku. Jednym z takich oznaczeń jest biała litera "L" w zielonym kółku, która stanowi oznaczenie austriackie. Oznacza ona "Lärmarm Kraftfahrzeuge", co dosłownie przekłada się na cichy ciągnik.
Co oznacza plakietka "L"
Plakietka z symbolem "L" to duże udogodnienie dla kierowców samochodów o dopuszczalnej masie całkowitej (DMC) powyżej 3,5 t i prędkości konstrukcyjnej powyżej 50 km/h, którzy wybierają się do Austrii. Oznacza ona zgodność z austriackimi przepisami dotyczącymi norm emisji hałasu. Maksymalny wytwarzany hałas, zgodnie z przepisem 51 EKG ONZ, nie może przekraczać 80 dBA. Obecnie większość europejskich ciągników spełnia ten wymóg.
Korzyści dla kierowców
Dzięki tablicy "L" ciężarówki są zwolnione m.in. z zakazu jazdy w nocy lub też w niedziele bądź święta, a także zakazu poruszania się po niektórych drogach lub częściach miast. Ważność certyfikatu potwierdzającego spełnienie wymagań przepisów austriackich dotyczących emisji hałasu wynosi 2 lata.
Inne oznaczenia ekologiczne i bezpieczeństwa
- Oznaczenie G: W przypadku Niemiec spełnienie odpowiednich norm hałasu potwierdza plakietka z literą "G" i dotyczy ona pojazdów poruszających się w obszarach miejskich. Bezprawne korzystanie z tego oznaczenia jest wykroczeniem i wiąże się z karą pieniężną, co dotyczy również pojazdów zagranicznych. Ponieważ niemieckie normy są łagodniejsze niż austriackie, plakietka z symbolem "G" nie jest uznawana w Austrii. Certyfikat jest podobny do austriackiego, jednak wskazuje na możliwość przemieszczania się w specjalnej strefie ekologicznej Niemiec.
- Oznaczenie U (E): Symbol "U" (Umwelt, czyli przyroda) oznacza zgodność z wymaganiami rezolucji Konferencji Ministrów Transportu (CEMT) z 1992 roku (numer CEMT/CM(91)26/Final) dotyczących czystości spalin i poziomu hałasu (green lorry). Ten standard ma jeszcze bardziej rygorystyczne wymagania niż poprzednie. Oprócz maksymalnego poziomu hałasu (zgodność z normą austriacką, czyli tą, która uprawnia do oznaczenia ciężarówki plakietką z literą "L"), ustalana jest minimalna klasa EURO-1 (w innym miejscu Euro 2) zgodnie z poziomem emisji szkodliwych substancji do atmosfery. Coroczna kontrola techniczna systemów bezpieczeństwa staje się obowiązkowa. Samochody ciężarowe z kategorią "U" mają mniej ograniczeń w poruszaniu się po europejskich krajach. Ważność certyfikatu obejmuje praktycznie całą żywotność silnika, jednak co 2 lata trzeba przedłużyć certyfikat "L", który zaświadcza o hałasie (bez tego certyfikat "U" jest praktycznie bezużyteczny).
- Oznaczenie S: Plakietki z symbolem "S" (Supergrun, dosłownie tłumaczone jako bardzo zielony) oznaczają zgodność z wymaganiami rezolucji Konferencji Ministrów Transportu (CEMT) z 1995 roku dotyczących czystości spalin, poziomu hałasu oraz bezpieczeństwa eksploatacji kompletnego pojazdu z naczepą lub przyczepą (safe and green lorry) zgodnie z dyrektywą CEMT/CM(94)4/Final/Anex1. Jest to najbezpieczniejsza z punktu widzenia ochrony środowiska klasa ciągników, które mogą dostarczać towary w całej Europie. W przypadku plakietki z literą "S" mówimy o pojazdach spełniających normę Euro 2 i austriacką normę emisji hałasu, a także odpowiednio wyposażonych i będących w stanie technicznym zgodnym z dodatkowymi wymaganiami dotyczącymi bezpieczeństwa eksploatacji.
- Oznaczenie "3": Niemal identyczne znaczenie jak plakietka z symbolem "S" ma również plakietka z widniejącą na niej cyfrą 3. W tym przypadku mamy jednak do czynienia z pojazdem spełniającym normę emisji spalin Euro 3. Plakietka z symbolem "3" również oznacza zgodność z austriackimi normami emisji hałasu oraz dodatkowymi wymaganiami dotyczącymi bezpieczeństwa eksploatacji. Nowoczesne ciężarówki, które spełniają ten wymóg i mają system oczyszczania spalin, mogą otrzymać ogólną klasę "przyjazny dla środowiska, Bezpieczne EURO-3" i użyć naklejki z numerem 3.
Oznaczenie "L" w nazewnictwie modeli ciągników siodłowych
Oprócz funkcji plakietki informującej o normach hałasu, litera "L" może również pojawić się w systemie oznaczeń producentów, wskazując na konkretne przeznaczenie lub konfigurację pojazdu. Przykładem jest Scania, która w oznaczeniach swoich modeli stosuje litery do określenia typu transportu.
System oznaczeń Scania R-series
Od roku 1968 oznaczenia modeli Scania opierały się na pojemności silnika wyrażonej w litrach, do której dodawano jedną cyfrę symbolizującą generację samochodu (np. 110, 111, 112, 113 i 114 informują, że ciężarówka ma silnik o pojemności 11 litrów). W serii 2 i 3 do cyfr dodano literę oznaczającą wytrzymałość podwozia (M, H lub E). Całkowity opis typu samochodu z serii R zawiera literę L, D lub C, mówiącą, do jakich zadań transportowych jest przeznaczony dany pojazd, oraz literę M, H bądź E, informującą do jakiego typu pracy jest przeznaczona ciężarówka. Na początku oznaczenia znajduje się symbol serii (Litera R oznacza kabinę typu R). Dalej moc silnika, która w serii R wynosi od 230 do 620 KM. Pełne oznaczenie typu (na przykład: R 420 LA4x2MNA) opisuje podwozie podobnie do kodu stosowanego w serii 4. Oznaczenie podwozia zaczyna się od symbolu typu transportu: L (pojazdy do transportu długodystansowego), D (pojazdy dystrybucyjne), C (pojazdy budowlane). Litera A oznacza ciągnik siodłowy, B podwozie. Kolejne oznaczenia opisują klasy obciążenia konstrukcji: M (średnia), H (ciężka), E (bardzo ciężka).
Ciągniki siodłowe typu Low Deck (Mega)
W kontekście konstrukcji pojazdu litera L jest często kojarzona z terminem "Low Deck", potocznie nazywanym "Mega". Są to ciągniki siodłowe o niskiej konstrukcji zawieszenia, opracowane specjalnie do użytku z naczepami o obniżonej podłodze. Ciągniki typu Low Deck mają mniejsze koła i niższe siodło. Niektóre oznaczenia, jak BLS (oznaczenie ciągnika siodłowego na kołach tzw. mega) czy FLS, również wskazują na typ ciągnika siodłowego, gdzie S oznacza ciągnik siodłowy, a B lub F mogą odnosić się do wysokości zawieszenia, gdzie B oznacza ciągnik typu Low Deck, a F to "normalne" koła.
Charakterystyka i zastosowanie
Elementem pozwalającym na połączenie naczepy z ciągnikiem siodłowym jest siodło, które nie stanowi sztywnego połączenia, ale pozwala na skręcanie naczepy względem ciągnika. Siodło znajduje się nad tylną, napędzaną osią/osiami ciągnika, dzięki czemu część ciężaru naczepy zostaje na nie przeniesiona. Ciągniki siodłowe są stosowane z powodu ich zalet w stosunku do zwykłych samochodów ciężarowych, mogąc przewozić większe obciążenia dzięki rozłożeniu ciężaru na więcej osi. Ciągniki typu Low Deck cechują się przede wszystkim zwiększoną pojemnością ładunkową i optymalizacją zużycia paliwa. Dzięki obniżonej wysokości siodła mogą współpracować z naczepami o większej przestrzeni ładunkowej, co czyni je idealnym wyborem dla firm transportowych przewożących lekkie, ale objętościowe towary.
Zalety i wady konstrukcji Low Deck
- Zalety:
- Możliwość przewozu ładunków o wysokości do 3 m wewnątrz naczepy, nie przekraczając dozwolonego wymiaru zewnętrznego 4 m.
- Zwiększona pojemność ładunkowa (np. bodajże 100m3 na "mega").
- Potencjalnie zoptymalizowane zużycie paliwa (choć bywają wyjątki zależne od przełożeń).
- Wady i wyzwania:
- Mniejsze zbiorniki paliwa.
- Większa podatność na nierówności nawierzchni i elementy wystające ponad nią, np. krawężniki. Pojazdy te mogą dysponować poduszkami pneumatycznymi, dającymi możliwość uniesienia zawieszenia dla przejazdu nad przeszkodami przy małych prędkościach.
- W związku z mniejszym rozmiarem kół, a więc i tarcz hamulcowych, ciągnik siodłowy Low Deck najczęściej wyposażony jest w retarder, który zmniejsza obciążenie hamulców, co zwiększa ich trwałość oraz skuteczność hamowania.
- Przełożenie w moście jest inne niż w standardowych ciągnikach, co ma wpływ na obroty silnika, moc i spalanie. Jeśli przerobisz ciągnik typu Mega na koła standardowe, przełożenie staje się zbyt szybkie, co skutkuje zbyt niskimi obrotami na ograniczniki i brakiem mocy do pokonywania wzniesień.
- Wysokość siodła Low Deck to najczęściej 95 cm - 105 cm, podczas gdy w wersji Standard to 115 cm - 125 cm. Rekord należy do prototypu DAF 6x2 Ultra Low Deck, którego siodło jest zaledwie 85 cm nad ziemią, co osiągnięto dzięki partnerstwu TelliSys.
Popularni producenci i regulacje prawne
Najczęściej kojarzone samochody o tym typie konstrukcji są produkowane przez marki takie jak: DAF (np. DAF XF 105), Scania (np. Scania R450), Volvo (np. Volvo FH 4), Renault (np. Renault Gama T 460), Mercedes (np. Mercedes Actros 1845).
W różnych krajach przepisy dotyczące maksymalnej wysokości zestawu mogą ograniczać możliwość wykorzystania ciągników Low Deck. W większości państw europejskich standardowa wysokość zestawu ciężarowego (ciągnik + naczepa) wynosi 4,0 m (np. w Niemczech, Francji, Polsce, Czechach i Hiszpanii). Ze względu na swoją specyfikację, ciągniki siodłowe Low Deck często współpracują z naczepami o wysokości wewnętrznej 3,0 m, co w standardowych warunkach prowadzi do zestawu o wysokości przekraczającej 4,0 m. W Niemczech i Holandii zestawy powyżej 4,0 m mogą napotykać ograniczenia na niektórych odcinkach autostrad i wjazdach do miast. We Francji obowiązuje ścisła kontrola wysokości pojazdów, a przekroczenie limitu może skutkować wysokimi mandatami. W niektórych sytuacjach możliwe jest uzyskanie zezwoleń na eksploatację zestawów przekraczających standardową wysokość.
Decyzja o zakupie ciągnika siodłowego Low Deck powinna być dostosowana do specyfiki tras, jakie obsługuje dana firma transportowa. Jeśli przedsiębiorstwo realizuje przewozy międzynarodowe, warto sprawdzić regulacje obowiązujące w docelowych krajach.
Pozostałe specjalistyczne oznaczenia
Oprócz omówionych wcześniej oznaczeń, w transporcie drogowym spotykamy inne tablice informujące o specjalnym przeznaczeniu ładunku lub pojazdu:
Transport kombinowany
Specjalny symbol można zobaczyć na ciężarówkach przewożących towary w transporcie kombinowanym, np. kolejowo-drogowym. Pojazdy oznaczone tą plakietką w uzasadnionych przypadkach mogą poruszać się w dniach, w czasie których obowiązuje zakaz ruchu dla ciężarówek, o ile nie przekroczą określonej odległości od stacji i jadą do lub ze stacji kolejowej.
Tablice ADR
Wszystkie pojazdy przewożące substancje niebezpieczne muszą być oznaczone z przodu i z tyłu specjalną pomarańczową tablicą. System oznakowania został ujednolicony w Europie i jest uregulowany tzw. międzynarodową umową ADR (z ang.: The European Agreement Concerning the International Carriage of Dangerous Goods by Road). Liczba w górnym wierszu określa zagrożenie powodowane przez ładunek, a liczba z dolnego wiersza rodzaj ładunku. Przykładowo, liczba 33 oznacza ciecz łatwo zapalną, a 1203 precyzuje, że jest to benzyna. Gaz palny oznaczany jest liczbą 23, a gdy w dolnym wierszu widnieje liczba 1965, wiemy, że mamy do czynienia z mieszaniną węglowodorów w postaci skroplonego gazu.
Transport odpadów
Tabliczkę z widniejącą na niej literą "A" stosuje się w przypadku transportu odpadów. Musi ona być umieszczona z przodu i z tyłu pojazdu, który przewozi odpady, korzystając z dróg publicznych.
tags: #ciagnik #siodlowy #oznaczenie #l