Ciągnik T-150K: Historia, Charakterystyka i Zastosowanie

T-150K to ciągnik rolniczy, który zyskał znaczną popularność w Polsce, szczególnie w drugiej połowie lat 70. XX wieku. Jego produkcja rozpoczęła się w Charkowskiej Fabryce Ciągników (obecnie Ukraina) na początku lat 70. i trwa do dziś. Decyzja o jego masowej produkcji okazała się sukcesem, wypełniając lukę na rynkach krajów bloku wschodniego, gdzie brakowało maszyn sprawdzających się zarówno w wymagających pracach polowych, jak i w transporcie.

Wielu rolników uważa T-150K za bardzo tanią siłę pociągową ze względu na atrakcyjną cenę zakupu i niskie koszty utrzymania. Jest to maszyna często spotykana w rolnictwie, ceniona za prostotę konstrukcji i łatwość naprawy, co czyni ją idealną dla rolników dysponujących mniejszym budżetem.

Historia i Rozwój

T-150K został opracowany na bazie ciągnika gąsienicowego T-150, wprowadzonego w 1970 roku, ale został całkowicie przeprojektowany. Jest on następcą modelu T-125, który produkowano w niewielkiej liczbie egzemplarzy i nie jest szerzej znany. Litera „K” w oznaczeniu typu oznacza „kołowy” (ros. колёсный).

Ciągnik ten bywa często błędnie nazywany „Kirowcem”, jednak nazwa ta jest zarezerwowana dla ciągników K-700 i modeli pochodnych, produkowanych od początku lat 60. XX wieku w Fabryce Kirowa w Petersburgu. Chociaż oba ciągniki, T-150K i „Kirowiec”, są łamane i wyglądają podobnie, różni je masa: T-150K waży około 7400 kg, natomiast K-700A około 12000 kg.

Porównanie z Kirowcem K-700A

Fabryka Kirowa w Petersburgu, z ponad dwustuletnią tradycją, rozpoczęła produkcję żeliwa w 1801 roku. W 1868 roku przekształcono ją w wieloprofilowy kompleks budowy maszyn. Stała się pierwszym producentem ciągników rolniczych w Rosji, a w 1962 roku wprowadzono model K-700, pierwowzór prawdziwego „Kirowca”. Jego współczesna wersja to K-744R.

Charakterystyka Techniczna T-150K

Układ Napędowy i Skrzynia Biegów

T-150K to ciągnik z napędem na wszystkie koła, należący do klasy siły pociągowej 30 kiloniutonów. Sztywna rama ciągnika gąsienicowego została zastąpiona dwuczęściową ramą, której przegub łączący może się obracać wokół osi wzdłużnej i pionowej. Układ kierowniczy jest hydrauliczny, a maksymalny kąt skrętu wynosi 30° w każdym kierunku, co zapewnia dużą zwrotność - zewnętrzny promień skrętu to około 6,7 m.

Ciągnik jest wyposażony w mechaniczną skrzynię biegów, hydrauliczne sprzęgło dociskowe oraz reduktor. W połączeniu ze skrzynią rozdzielczą, pozwala to na uzyskanie 12 biegów do przodu i 4 wstecznych, włączanych pod obciążeniem, co jest rzadkością w ciągnikach z początku lat 70. XX wieku. T-150K posiada czteropoziomowy rozdzielacz suwakowy, za pomocą którego płynnie zmieniane są półbiegi.

Koła ciągnika są wyposażone w niskociśnieniowe opony o jednakowych rozmiarach (standardowo 21.3 R24, ale spotykane są również 23.1 R26). Możliwość przestawiania kół umożliwia uzyskanie różnego ich rozstawu. Często ciągniki te pracują na kołach bliźniaczych, co pozwala na uzyskanie jeszcze większego uciągu.

Silnik i Rozruch

W T-150K odnajdziemy jedną z dwóch jednostek napędowych: SMD-62 lub JAMZ-236. Oba silniki to widlaste, 6-cylindrowe diesle wyposażone w turbosprężarki. Standardowo, główny silnik Diesla jest odpalany za pomocą jednocylindrowego benzynowego silnika rozruchowego o mocy 13,5 KM, który jest chłodzony cieczą z układu silnika głównego. Silnik rozruchowy uruchamiany jest elektrycznie, a w przypadku awarii akumulatora, może być uruchamiany również za pomocą rozrusznika ciągnionego linką.

Ważne jest, aby silnik rozruchowy nie pozostawał na biegu jałowym dłużej niż 3 minuty, gdyż pompa wody nie pracuje podczas jego jałowej pracy, co grozi przegrzaniem. Istnieje możliwość zastąpienia benzynowego silnika rozruchowego rozrusznikiem elektrycznym, co jest stosunkowo tanim i szybkim rozwiązaniem.

Układ Hydrauliczny i Inne Elementy

Ciągnik posiada z tyłu standardowy Trzypunktowy Układ Zawieszenia (TUZ) oraz Wał Odbioru Mocy (WOM), pracujący w dwóch zakresach: 1025 i 560 obr./min. Wydajność pompy oleju zasilającej zewnętrzny układ hydrauliczny i podnośnik listwowy wynosi 80 l/min. W wyposażeniu jest również hydrofikowany hak pociągowy, wczepiany zamiast cięgieł TUZ, przystosowany do dużych obciążeń (do 2 t). Ten rodzaj zaczepu przeznaczony jest do jednoosiowych przyczep, rozrzutników oraz wozów asenizacyjnych.

Dużymi atutami T-150K są pneumatyczne hamulce oraz sterowanie sprzęgłem za pomocą pedału z pneumatycznym serwomechanizmem. Ciągnik posiada również amortyzację przedniej osi za sprawą resorów piórowych i amortyzatorów.

Kabina i Komfort Pracy

Kabina ciągnika T-150K jest hermetyczna, z termo-dźwiękową izolacją. Wyposażona jest w urządzenie wentylacyjne z ogrzewaniem wodnym i nawiewem przedniej szyby. Fotel kierowcy z amortyzacją znajduje się po prawej stronie, a fotel pasażera po lewej. Drzwi kierowcy otwierają się do przodu, pasażera do tyłu. Kabina posiada wywietrzniki dachowe oraz właz podłogowy (konserwacyjny). Tylna i przednia szyba nie są opuszczane. Problemem jest wysoka temperatura w kabinie podczas upałów, częściowym rozwiązaniem jest tzw. odparowująca chłodnica powietrza, będąca odpowiednikiem współczesnych klimatyzatorów. Pewien poziom komfortu zapewniają opuszczane szyby w drzwiach.

Umiejscowienie stanowiska operatora z prawej strony powoduje, że lewe przednie koło ciągnika pozostaje niewidoczne. Utrudnia to niektóre prace polowe, a także stanowi problem podczas prac transportowych po drogach publicznych, wymagając od operatora dobrego "wyczucia" położenia ciągnika na jezdni.

Zastosowanie i Wydajność

T-150K jest przeznaczony do wykonywania różnorodnych prac w rolnictwie i transporcie. Jest przystosowany do współpracy z maszynami i narzędziami klasy 3T, w tym z narzędziami o podwyższonych prędkościach pracy oraz przyczepami. Według operatorów, siłą uciągu znacznie przewyższa Ursusa 1604 i jego następców, co wynika z dużej masy roboczej (ponad 8 ton) oraz umiejscowienia silnika przed przednią osią. Dla optymalnego rozkładu masy zaleca się stosowanie narzędzi obciążających tylną część ciągnika.

Do transportu drogowego T-150K był przystosowany do zestawu dwóch przyczep: tandemowej (1-PTS 9) i trzyosiowej (3-PTS 12). Taki "pociąg drogowy" o ładowności 25-35 ton był często wykorzystywany w Państwowych Gospodarstwach Rolnych (PGR) do przewozu zboża.

Ciągnik ten świetnie pokonuje zaorane pole, a jego łamana konstrukcja sprawia, że jest w miarę zwrotny. W najgorszych warunkach, np. podczas orania w błocie po burakach, zużycie paliwa może wynosić około 25 l/godz., ale istnieje możliwość podsawienia pompy, co może zwiększyć spalanie nawet do 45 l/godz. Jednakże, w opinii publicznej, T-150K nie odbiega od standardów pod względem spalania, a w lekkich pracach, takich jak koszenie trawy, zużycie wynosi około 8 l/ha.

Modernizacje i Problemy

T-150K jest produkowany nieprzerwanie od 1972 roku w kilku wariantach, które zostały zmodernizowane. W 1985 roku wprowadzono nową kabinę z większymi szybami, zmniejszono poziom hałasu z 87 dB do 84 dB, a rozruch za pomocą silnika pomocniczego zastąpiono 24-woltowym rozrusznikiem elektrycznym. Pod koniec lat 90. zakończono produkcję silnika SMD-63, a jego głównym następcą stał się 11,1-litrowy silnik produkowany w Jarosławiu, a ciągnik z tym silnikiem oznaczano symbolem T-150K-09.

Jednym z mankamentów konstrukcji mostów jest brak blokady mechanizmu różnicowego w obu mostach napędowych, co jest prawdopodobnie związane z systemem działania układu kierowniczego, opartym na "łamaniu się" ciągnika.

Częsty tuning T-150K polega na zamontowaniu w nim silnika SW 680 (stosowanego oryginalnie m.in. w kombajnach Bizon), co świadczy o wytrzymałości podzespołów, takich jak skrzynia i mosty, które wytrzymują współpracę z jednostkami napędowymi o mocy przekraczającej 200 KM.

T-150K jako baza dla pojazdów specjalistycznych

Obecnie na Ukrainie, w obliczu problemu zaminowanych pól, ciągniki HTZ T-150K są modyfikowane na potrzeby pojazdów do rozminowywania. Przykładowo, Ołeksandr Kryvtsunov stworzył specjalistyczny pojazd na bazie T-150K, dodając płyty z rosyjskiego bojowego wozu piechoty BWP, stabilizując konstrukcję elementami metalowymi i drewnianymi, a z przodu umieszczając rodzaj wału uprawowego.

Dostępność i Koszty

T-150K jest ciągnikiem o dużej mocy i możliwościach pociągowych, a jego zakup i eksploatacja są stosunkowo tanie. Ceny egzemplarzy w dobrym stanie, jak i tych wymagających remontu, są atrakcyjne. Na przykład, za egzemplarz po kapitalnym remoncie z 240-konnym silnikiem SW680 zapłacimy około 25-30 tys. zł, natomiast maszyna z oryginalną jednostką napędową w zadowalającym stanie technicznym to koszt zaledwie 10-15 tys. zł. Tania jest również eksploatacja ciągnika ze względu na niewygórowane spalanie i bardzo tanie części zamienne, których koszt może wynosić około 1500 zł. Części do T-150K są łatwo dostępne na polskim rynku, m.in. w sklepach internetowych.

tags: #ciagnik #t150k #szeligi #zyrardowski #mazowieckie