Wprowadzenie do przyczep z osią skrętną
Coraz większą popularność zdobywają przyczepy typu tandem z osiami umieszczonymi obok siebie. Rolnicy, wybierając przyczepę, często decydują się na modele z podwoziem typu tandem, które są dostępne w ofercie najbardziej znanych producentów. Przyczepa typu T-617/4 firmy CynkoMet jest przykładem takiego rozwiązania, opcjonalnie dostępnym z osią skrętną.
Zalety przyczep tandem
Przyczepy z podwoziem tandem oferują szereg korzyści. Po pierwsze, łatwość cofania zestawem, co jest szczególnie doceniane przez rolników z mniejszym doświadczeniem w manewrowaniu ciągnikiem z przyczepą. Po drugie, przyczepy te w sposób naturalny dociążają tylną oś ciągnika, co może poprawić trakcję.
Wady przyczep tandem i rozwiązanie w postaci osi skrętnej
Jednakże przyczepy tandem mają również swoje wady. Należą do nich gorsze zachowanie podczas jazdy szosowej oraz szybsze zużycie ogumienia w porównaniu do klasycznej dwuosiowej przyczepy z obrotnicą. Aby temu zaradzić, można wybrać model ze skrętną osią.
Jak działa oś skrętna w przyczepie tandem?
Zastosowanie osi skrętnej w przyczepie tandem przynosi kilka istotnych zalet. Przede wszystkim, przyczepa tandem ze skrętną osią precyzyjniej podąża za ciągnikiem, co skutkuje mniejszym promieniem skrętu całego zestawu. Oś skrętna przyczynia się również do zmniejszenia kosztów eksploatacji, redukując siły występujące między oponą a nawierzchnią. W efekcie zużycie bieżnika opon jest mniejsze niż w przyczepach tandem bez tego udogodnienia. Dodatkowo, oś skrętna zmniejsza siły przenoszone na ramę przyczepy oraz niekorzystne naprężenia w jej układzie jezdnym.
Rodzaje osi skrętnych
Na rynku dostępne są różne rozwiązania w zakresie osi skrętnych:
Oś bierna (nadążna)
Najprostszym rozwiązaniem stosowanym w naczepach i przyczepach rolniczych są osie bierne, nazywane także nadążnymi. W tym przypadku skręt kół przyczepy następuje w wyniku działania siły powstającej na styku kół i nawierzchni. Istotnym elementem jest tutaj blokada skrętu, która utrzymuje obie osie w jednej linii podczas jazdy na wprost, zwłaszcza przy wyższych prędkościach lub podczas cofania. Amortyzator zapewnia stabilność osi nadążnej, zapobiegając nadmiernym drganiom.
Oś nadążna ustawia się zgodnie z kierunkiem jazdy ciągnika, a kąt skrętu wynosi zazwyczaj +/- 15°, zależnie od rozmiaru opon. Podczas jazdy po drodze z prędkością powyżej 15 km/godz. lub na biegu wstecznym, urządzenie hydrauliczne zapewnia silną blokadę, utrzymując osie w jednej linii dla bezpieczeństwa.
Oś skrętna wymuszająca
Producenci stosują dwa podstawowe systemy sterowania osi ze skrętem wymuszonym:
Układy hydrauliczne
W układach hydraulicznych siłownik umieszczony pomiędzy ciągnikiem a przyczepą steruje siłownikiem zamontowanym przy osi. Siłownik ten jest zazwyczaj sterowany siłownikiem odbiorczym połączonym z ciągnikiem za pomocą drążka sprzęgającego z zaczepem szybkim lub innego typu połączenia, zależnie od modelu. Układ jest zrównoważony dzięki siłownikom wyrównawczym, które działają z taką samą siłą w obu kierunkach. System jest wyposażony w centralę regulującą zawierającą manometr, zbiornik azotu, zawór wyrównujący i układ regulujący.
Jak działa sterowanie statkiem? (Hydrauliczny układ sterowania)
Układy sterowane elektronicznie
W układach sterowanych elektronicznie koła osi przyczepy wychylane są proporcjonalnie do kąta złamania dyszla i prędkości jazdy. Zamontowany na dyszlu czujnik przesyła sygnał do siłowników hydraulicznych, które następnie skręcają koła. W niektórych przypadkach korzystne może być zastąpienie mechanicznego układu skrętnego wymuszającego układem sterowanym elektronicznie, który umożliwia kontrolowanie kąta skrętu w zależności od prędkości jazdy, co znacznie zwiększa zwrotność i bezpieczeństwo.
Zaletą układu skrętnego wymuszającego jest jego niezależność od operatora podczas jazdy z dużą prędkością lub na biegu wstecznym. System ten kieruje i sprawuje kontrolę przez cały czas, a także nie wymaga podłączenia hydraulicznego do ciągnika, dzięki czemu nie zajmuje rozdzielacza.
Oś skrętna wymuszająca stanowi ważny organ zabezpieczający, gdyż utrzymuje pojazd w linii jazdy ciągnika. W firmie JOSKIN belkę zaczepową układu skrętnego wymuszającego można wyposażyć w standardowy uchwyt sprzęgu lub w oczko pociągowe kuliste o średnicy 50 mm (opcja), potocznie zwane „K50”, które jest zazwyczaj wybierane, gdy pojazd jest już wyposażony w oczko kulowe typu „K80”.
Oś skrętna zapewnia znaczne ograniczenie zużycia opon i redukuje skręcenia pojazdu podczas ostrych skrętów.
Konfiguracje osi w pojazdach trzyosiowych
Obecnie na rynku dostępne są modele trzyosiowe w różnych konfiguracjach:
Konfiguracja 6x2 z przednią podwójną osią skrętną
Taka konfiguracja ma przewagę nad innymi pod względem kosztów i ogólnej ładowności. Jest lżejsza od pojazdu z podwójną osią tylną, co pozwala na przewiezienie większej ilości ładunku. Przednia oś skrętna 6x2 ma pojedyncze opony na obu przednich osiach, podczas gdy większość tylnych podwójnych osi ma konfigurację podwójnych opon. Przednie osie są lżejsze i tańsze. Model ten ma lepsze właściwości jezdne i mniejszy rozstaw osi, co przekłada się na korzystniejszy rozkład naprężeń na ramie. Jest przeznaczony do modeli o mniejszym obciążeniu i lepszych warunkach pracy.
Konfiguracja 6x4 z tylną podwójną osią napędową
Modele te, często wykorzystywane jako wywrotki, korzystają z zalet nośności podwójnej osi tylnej i większej liczby opon, co pozwala na uzyskanie dużej ładowności. Mocne właściwości jezdne i zdolność hamowania tylnej podwójnej osi spełniają wymagania wywrotek o krótkim rozstawie osi, dużym udźwigu i trudnych warunkach drogowych. Tylna oś przenosi większy ładunek podczas rozładunku, a podwójna oś tylna lepiej sprostać zapotrzebowaniu na przeniesienie obciążenia osi niż oś pojedyncza. Modele te są stosowane głównie w przypadku krótkiego rozstawu osi, dużego obciążenia tylnej osi i trudnych warunków pracy.
Konfiguracja 6x2R z tylną podwójną osią napędową (pojedynczy napęd)
Ta konfiguracja ma większość zalet napędu na dwie osie tylne 6x4, będąc nieznacznie gorsza pod względem właściwości jezdnych. Bez obciążenia i przy niskim obciążeniu zmniejsza zużycie paliwa i poprawia dynamikę poprzez obniżenie oporów toczenia, a także może ograniczyć zużycie opon.
Pod względem obciążenia, tylna podwójna oś jest najbardziej zgodna z wymogami regulacyjnymi, a podwójny napęd i pojedynczy napęd można wybrać zgodnie z zapotrzebowaniem. Model 6x2 z podwójną osią skrętną z przodu, chociaż nie jest idealny do rozłożenia obciążenia osi, rekompensuje to poprzez wybór tylnej osi o większej nośności.