Współczesne ciągniki rolnicze, takie jak Ursus C-330 czy C-360, często wymagają modernizacji instalacji elektrycznej, zwłaszcza w zakresie zastosowania przekaźników. Przekaźniki odciążają stacyjki i włączniki, zwiększając ich żywotność oraz poprawiając efektywność działania różnych podzespołów, w tym oświetlenia i układu rozruchowego. Poniższy artykuł przedstawia szczegółowe informacje dotyczące montażu i uruchomienia przekaźników, a także rozwiązania problemów związanych z instalacją elektryczną w tych maszynach.
Zasady ogólne i bezpieczeństwo
Podczas modernizacji instalacji elektrycznej w ciągniku niezwykle istotne jest zachowanie podstawowych zasad bezpieczeństwa. W oryginalnej instalacji Ursusa masa była często pobierana z obudów. Przy tworzeniu nowej instalacji zaleca się jednak
Należy również pamiętać o odpowiednim zabezpieczeniu obwodów. Przed każdym przekaźnikiem należy zainstalować bezpiecznik, aby zapobiec zwarciom i uszkodzeniom. W przypadku podłączenia wielu urządzeń, zaleca się stosowanie osobnych przekaźników dla każdego obwodu, sterowanych włącznikami o małym natężeniu prądu. Przewody zasilające o większym przekroju (np. 6mm2) należy prowadzić bezpośrednio od rozrusznika, a nie od klemy akumulatora, w celu skrócenia drogi i zmniejszenia spadków napięcia.
Podłączenie przekaźników do kluczowych podzespołów
Rozrusznik
Dla cewki rozrusznika konieczne jest zastosowanie przekaźnika o odpowiedniej wydajności, co najmniej 70A, oraz bezpiecznika o mocy 40A. Doświadczenia użytkowników wskazują, że bezpiecznik 30A przepalał się średnio co miesiąc. Prąd rozruchu rozrusznika w Ursusie C-330 może wynosić od 100 do 150A, co wymaga solidnych komponentów.
Świece żarowe
W przypadku świec żarowych również zaleca się zastosowanie przekaźnika 70A i bezpiecznika 40A. Jedna świeca SM-8 ma moc 300W, co przy napięciu 12V daje pobór prądu około 25A. Dwie świece razem pobierają około 50A, co znacznie przekracza możliwości standardowych włączników (zwykle do 10A, a specjalizowane do 20A). Zastosowanie przekaźników chroni włączniki i stacyjkę przed przeciążeniem.
Można zastosować przekaźnik czasowy, podobny do tych stosowanych w samochodach z silnikami Diesla, który sam wyłącza świece po określonym czasie. Na rynku dostępne są gotowe przekaźniki czasowe 12V (ceny od 50 zł) lub można zbudować układ na bazie prostego układu czasowego 555 i przekaźników 541, co pozwoli ograniczyć koszty do 50 zł. Kontrolka podgrzewania powinna informować o wystarczającym podgrzaniu. Warto rozważyć oddzielny włącznik do świec, aby nie uruchamiać ich, gdy silnik jest ciepły, co skraca czas oczekiwania.
Oświetlenie
Dla świateł pozycyjnych i mijania zaleca się stosowanie przekaźników 30A z bezpiecznikami 20A przed każdym z nich. Poprawne podłączenie przekaźników do świateł mijania i drogowych znacząco poprawia jasność świecenia i wydłuża żywotność styków stacyjki, które są narażone na duże obciążenia.
Przykładowy schemat podłączenia: bezpiecznik - przekaźnik - światła mijania. Takie same zasady dotyczą świateł drogowych.
Wymieniamy instalacje w ursusie c330 cz2
Problemy z uruchomieniem i instalacją
Problemy z rozruchem
Często spotykanym problemem jest ciężki rozruch Ursusa C-330, zwłaszcza gdy ciągnik jest używany rzadko. Rozrusznik R11 ma ponad 3kW i wymaga dobrych akumulatorów. W przypadku, gdy silnik nie zaskoczy, a rozrusznik kręci nadal po puszczeniu dźwigni startera, problemem może być zablokowany bendiks lub uszkodzony elektromagnes. Odcięcie dopływu prądu przez odłączenie klem akumulatora jest doraźnym rozwiązaniem. W takiej sytuacji należy sprawdzić działanie bendiksa i elektromagnesu oraz, w razie potrzeby, wymienić uszkodzone elementy.
Alternatywne sposoby uruchamiania bez akumulatora
Uruchomienie Ursusa C-330 bez akumulatora jest problematyczne ze względu na archaiczny design i ciężki rozruch. Urządzenia rozruchowe na 230V mogą być rozwiązaniem, ale wymagają odpowiedniej mocy. Szukając takiego urządzenia, należy zwrócić uwagę na prąd rozruchu (minimum 400A, szczytowo 900A) oraz pojemność (100-150Ah). Urządzenia z wbudowanym akumulatorem (buforem) lub trójfazowe są najskuteczniejsze. Prostownik o dużej wydajności lub spawarka mogą doraźnie pomóc, jednak są to rozwiązania niefachowe i mogą uszkodzić ciągnik.
Alternatywnie, można użyć korby do rozruchu, szczególnie gdy ciągnik posiada dekompresator. Silniki od pralki są zbyt słabe do rozruchu Ursusa C-330. Innym pomysłem jest zastosowanie silnika 3-fazowego sprzęgniętego z korbą paskiem klinowym.
Problemy z alternatorem i ładowaniem
W przypadku montażu alternatora zamiast prądnicy w Ursusie C-330, należy zwrócić uwagę na biegunowość zasilania. Jeśli oryginalnie była masa plusowa, a alternator wymaga masy minusowej, konieczna jest zmiana biegunowości akumulatora. Regulator prądnicy nie współpracuje z alternatorem; należy zastosować odpowiedni regulator do alternatora. Alternator musi być solidnie podłączony do akumulatora, a wszystkie połączenia muszą być czyste i pozbawione korozji.
Problemy takie jak przegrzewanie alternatora, niewłaściwe ładowanie (np. 20V na wyższych obrotach), świecenie kontrolek ładowania lub świec żarowych przy pracującym silniku, mogą wskazywać na uszkodzony regulator, nieprawidłowe podłączenie (np. masa z alternatora do przewodu świec żarowych) lub wadliwy alternator. Kontrolka świec żarowych powinna zapalić się przed uruchomieniem silnika i zgasnąć po rozruchu, a nie podczas pracy silnika.
Wałek przekaźnika mocy (WOM)
Problem z załączaniem wałka przekaźnika mocy (WOM) w Ursusie C-330, objawiający się zgrzytaniem trybów lub niemożnością włączenia, może mieć kilka przyczyn:
- Niewłaściwa regulacja II stopnia sprzęgła: Jeżeli pompa podnośnika nadal podnosi po wciśnięciu sprzęgła do oporu, oznacza to, że II stopień sprzęgła nie rozłącza wałka WOM.
- Uszkodzona tuleja w skrzyni biegów: Wyrabianie się frezów w tulei, która załącza wałki, prowadzi do ślizgania się i niemożności załączenia. Wymiana trybu wymaga rozjechania ciągnika między skrzynią a mostem i zdjęcia pokrywy mostu.
- Uszkodzone okładziny tarczy sprzęgła lub zaoliwienie tarcz.
- Pęknięta sprężynka zamka zabezpieczającego wałek przed włączeniem.
W nowszych typach C-330M, na tulei znajduje się koło zębate do zależnych wałków (wałek działa, gdy ciągnik jedzie), a w starszych modelach C-330M jest tylko tuleja. Podczas naprawy warto również wymienić oringi w pompie podnośnika.
Stacyjka i jej połączenia
W Ursusie C-330 stacyjka posiada kilka pinów, które łączą się i rozłączają w zależności od pozycji kluczyka:
- Pin 30: Zasilanie stałe.
- Po wciśnięciu kluczyka: Łączą się piny 15 i 54.
- W pozycji świateł pozycyjnych: Łączą się piny 57 i 58 (światła pozycyjne przód i tył).
- W pozycji świateł mijania: Łączą się piny 54 i 56b.
- W pozycji świateł drogowych: Łączą się piny 54 i 56a.
Kolory przewodów zgodne z legendą schematu (np. czarny do masy, czerwony do plusa, itp.) pomagają w prawidłowym podłączeniu. W przypadku uszkodzenia stacyjki, można spróbować naprawić ją bez kupowania nowych części, ale zazwyczaj wymiana na nową, np. typu PAL, jest bardziej niezawodna.