Wprowadzenie i Historia Produkcji
Ursus C-360, potocznie nazywany "sześćdziesiątką", to średni ciągnik rolniczy, który był produkowany w latach 1976-1994 w Zakładach Mechanicznych Ursus w Warszawie. Łącznie z modelem C-4011 wyprodukowano ich ponad 650 tysięcy sztuk. Produkcja seryjna kołowego ciągnika rolniczego Ursus C-360 rozpoczęła się w kwietniu 1976 roku. Model ten zastąpił zmodernizowaną wersję Ursusa C-355, oznaczoną jako Ursus C-355M, produkowaną od lipca 1975 roku. Ciągnik C-360 szybko stał się bardzo cenionym pojazdem na polskiej wsi, przeznaczonym głównie do wykonywania prac w średnich gospodarstwach rolnych.
Ursus C-360-3P: Porównanie i Innowacje
Główna różnica między ciągnikami Ursus C-360 a jego wariantem C-360-3P polegała na zamontowaniu nowego silnika MF PERKINS - AD3.152UR. Silnik ten, posiadający trzy cylindry, oferował moc 47,5 KM, w porównaniu do 52 KM w standardowym C-360. Charakteryzował się on mniejszym zużyciem paliwa, obniżonym poziomem hałasu oraz mniejszym zadymieniem spalin. W pierwszych egzemplarzach montowane były oryginalne silniki wyprodukowane w Wielkiej Brytanii, wyróżniające się zastosowanymi w nich śrubami w układzie calowym. Silniki produkcji brytyjskiej wykazywały się dłuższą żywotnością niż te wyprodukowane w kraju.
Również tarcze sprzęgłowe w C-360-3P różniły się od tych zamontowanych w Ursusach C-360, podobnie jak wałki sprzęgłowe, które musiały być nieco dłuższe. Zmiany dotyczyły także deski rozdzielczej oraz rodzajów kabin kierowcy. Od sierpnia 1989 roku wprowadzono jeden akumulator montowany z przodu ciągnika w masce przed chłodnicą, w miejsce dwóch akumulatorów pod podłogą kabiny. Zmieniono również układ zaczepów tylnych ciągnika oraz nieznacznie wzmocniono instalację hydrauliczną.
W porównaniu z poprzednikami, na przykład Ursusem C-355, wprowadzono kilka istotnych usprawnień, między innymi zastosowano fotel kierowcy typu GRAMMER, umożliwiono szybką wymianę zaczepu wahliwego na zaczep do przyczep jednoosiowych, wzmocniono i poprawiono układ hamulcowy, a także zunifikowano obciążenie przednie i tylne z modelu Ursus C-330.
Silnik i Układy Wspomagające
Silnik S-4003 (dla Ursusa C-360)
Silnik zastosowany w Ursusie C-360 to model S-4003. Jest to 4-cylindrowa, 4-suwowa, rzędowa, wysokoprężna jednostka o pojemności 3121 ccm (3,12 l) z bezpośrednim wtryskiem, chłodzona cieczą. Osiąga moc 52 KM (38 kW) przy 2200 obrotach na minutę oraz maksymalny moment obrotowy 190 Nm przy 1500-1600 obrotach. Przy mocy znamionowej jednostka ta zużywała paliwa w ilości 265 g/kWh. Ciężar suchego silnika S-4003 wynosi 370 kilogramów. Wał korbowy silnika podparty jest w pięciu punktach na łożyskach głównych o średnicy 70 mm. Łożyska korbowodowe, które łączą korbowody z wałem korbowym, mają średnicę 60 mm. Kolejność zapłonu w silniku to 1-3-4-2. Moment dokręcenia głowicy wynosi od 137 do 147 Nm.
Silnik ma stopień sprężania 17:1, średnicę tłoka 95 mm i skok tłoka 110 mm. Ursus C-360 nie posiada turbosprężarki ani chłodnicy powietrza doładowującego (intercoolera).
Układ Zasilania Paliwem
Układ zasilania paliwem w Ursusie C-360 składa się z dwukomorowego filtra z wkładem filcowo-papierowym typu FVD10RP 1.8. Posiada tłoczkową pompę wtryskową P24-49 z regulatorem mechanicznym, tłoczkową pompę zasilającą V2HF01A oraz wtryskiwacze WJ - 1S78.7 z rozpylaczem D1 LMK 150/W2. Ciśnienie wtrysku wynosi 16 MPa. Zbiornik paliwa mieści około 70 litrów oleju napędowego.
Układ Smarowania Silnika
Układ smarowania silnika to zębata pompa olejowa z szeregowym, pełnoprzepływowym filtrem oleju z wkładem papierowym typu PP-8.4. Miejsce smarowania silnika, obejmujące miskę olejową, pompę wtryskową i regulator obrotów, mieści 10 litrów oleju. Różnica między dolną a górną kreską wskaźnika to 1 litr. Zalecany rodzaj oleju to Superol CC SAE 20W/40.
Układ Chłodzenia
Silnik jest chłodzony cieczą z obiegiem wymuszonym przez pompę wody, wyposażony w chłodnicę z wentylatorem i termostat. Chłodnica jest rurkowo-płytkowa. Ilość płynu chłodzącego wynosi 11 litrów. Rodzaj filtra powietrza to mokry z cyklonem, o nominalnej ilości oleju 1,8 litra, co odpowiada poziomowi sięgającemu pierścieniowego wytłoczenia na obwodzie obudowy filtra.
Układ Przeniesienia Napędu
Sprzęgło
W układzie napędowym zastosowano sprzęgło cierne, dwustopniowe, suche, tarczowe, z niezależnym sterowaniem WOM.
Skrzynia Biegów
Skrzynia biegów to przekładnia niesynchronizowana z reduktorem, oferująca 10 biegów do przodu i 2 do tyłu. Dodatkowo posiada mechaniczną blokadę mechanizmu różnicowego. Ciągnik charakteryzuje się głośną pracą przekładni głównej na wyższych biegach, co wynika z zastosowania kół zębatych o układzie prostych zębów na wałku atakującym i tarczy tych ciągników.
Niezrealizowane Modernizacje
Już od samego początku produkcji Ursusa C-360 myślano o unowocześnieniu układu napędowego. Prowadzono prace nad hydromechaniczną skrzynią biegów oraz rozważano zastosowanie wzmacniacza momentu, czyli klasycznej przekładni planetarnej przełączanej za pomocą sprzęgieł wielopłytkowych i hamulców sterowanych hydraulicznie. Rozwiązanie to pozwoliłoby na zmianę przełożenia bez przerwy w napędzie, czyli bez wysprzęglania i odejmowania nogi z gazu. Byłoby to szczególnie przydatne podczas pracy w zmiennych warunkach terenowych, na przykład w trakcie orki, umożliwiając redukcję i dopasowanie możliwości ciągnika do nowego obciążenia bez wysprzęglania. Niestety, te rozwiązania nie zostały zastosowane w seryjnej produkcji ciągnika Ursus C-360.
Układ Jezdny i Wymiary
Charakterystyka Ogólna
Cechy charakterystyczne ciągnika, jeśli chodzi o osiągi i wyposażenie, to napęd na dwa koła 4x2. Maksymalna prędkość Ursusa C-360 dochodzi do 25,4 km/h. Standardowo z przodu montowano koła o rozmiarze 6,00-16,6 PR, natomiast z tyłu 14,9/13-28. Układ jezdny stanowiła oś przednia nienapędzana, sztywna, zamocowana wahliwie na sworzniu.
Rozstaw Kół i Zbieżność
W układzie jezdnym dopuszczalne kąty pochylenia i zbieżności kół są następujące:
- Kąt pochylenia sworznia zwrotnicy: 8 stopni.
- Kąt pochylenia kół przednich: 3 stopnie i 30 minut.
- Kąt wyprzedzenia sworznia zwrotnicy: 0 stopni.
- Zbieżność kół przednich: 3-11 mm.
Rozstaw kół jest kluczowym parametrem dla dostosowania ciągnika do różnych prac polowych i warunków terenowych. W Ursusie C-360 rozstaw kół przednich i tylnych można było regulować:
- Rozstaw kół przednich może wynosić odpowiednio: 1350 mm, 1500 mm lub 1650 mm. Zakres regulacji dla kół przednich to od 1250 mm do 1750 mm.
- Rozstaw kół tylnych może wynosić odpowiednio: 1350 mm, 1425 mm, 1500 mm, 1575 mm, 1650 mm, 1800 mm. Zakres regulacji dla kół tylnych to od 1350 mm do 1800 mm.
Zalecane ciśnienie opon kół przednich to 176-196 kPa zarówno przy pracach polowych, jak i transportowych. W przypadku kół tylnych zalecane ciśnienie ogumienia to 78-98 kPa przy pracach polowych oraz 137-157 kPa przy pracach transportowych. Maksymalny ciężar cieczy w oponach tylnych to 2x300 kilogramów.
Układ Kierowniczy
Układ kierowniczy ciągnika to mechanizm śrubowo-kulowy, trapezowy, jednokrążkowy. Dopuszczalny luz na kole kierownicy powinien wynosić 10-15 stopni.
Układ Hamulcowy
Układ hamulcowy stanowi hydrauliczny hamulec niezależny na oba koła tylne, bębnowy, suchy. Mechanizm hamulcowy jest mechaniczny, ze wspomaganiem hamowania. Ciągnik posiada również zewnętrzny hamulec dla przyczepy. Nie posiada systemu ABS.
Układ Hydrauliczny i Wałek Odbioru Mocy (WOM)
Ciągnik wyposażony jest w TUZ (Trzypunktowy Układ Zawieszenia) kategorii II, z udźwigiem do 1200 kg. Rodzaj podnośnika hydraulicznego to klasyczny, dźwigniowy. Wydajność pompy podnośnika wynosi 20 l/min, a ciśnienie pompy 12 MPa. Dzięki temu układowi ciągnik może uzyskać maksymalną siłę uciągu 2600 kilogramów. Wałek odbioru mocy (WOM) jest zależny i niezależny, z prędkością obrotową 540 obr./min. Sterowanie WOM odbywa się ręcznie/mechanicznie. Układ hydrauliczny jest układem zamkniętym, z dwoma szybkozłączami.
Instalacja Elektryczna
Instalację elektryczną tworzą: jednoprzewodowa prądnica typu P20d, dwie sztuki akumulatorów typu 3SR-165 (6 V - 165 Ah) oraz rozrusznik elektryczny typu R11a. Napięcie zasilania rozrusznika wynosi 12 V. Ciągnik posiada tylne lampy stopu i lampy rolnicze.
Wymiary i Masa
Ciągnik C-360 posiada następujące wymiary:
- Długość: 3570 mm
- Wysokość: 2230 mm
- Szerokość: 1800 mm
- Prześwit: 440 mm
- Rozstaw osi: 2125 mm (lub 2130 mm w zależności od źródła)
Waga ciągnika bez obciążników wynosi 2170 kg. Ciężar z kabiną to 2420 kg. Dopuszczalna masa całkowita (DMC) wynosi 2955 kg, a największy dopuszczalny nacisk na oś to 37 kN. Dopuszczalna masa całkowita przyczepy bez hamulca to 1500 kg, natomiast z hamulcem 10500 kg. Promień skrętu wynosi 7,7 m.
Konserwacja i Obsługa Techniczna
Prawidłowa konserwacja Ursusa C-360 jest kluczowa dla jego długiej i niezawodnej pracy.
Częstotliwość Kontroli i Wymiany Olejów
- Co 8-10 mth: Należy sprawdzać poziom oleju w silniku.
- Co 100 mth: Zaleca się wymieniać olej w filtrze powietrza (nominalna ilość to 1,8 litra) oraz sprawdzać olej w skrzyni przekładniowej i przekładni głównej. Do przekładni wchodzi 25 litrów oleju. Uzupełnić olej w mechanizmie kierowniczym (1 litr) i zwolnicach (po 1 litrze na zwolnicę, razem 2 litry). Do przekładni, układu kierowniczego i zwolnic stosujemy olej Hipol 6.
- Co 200 mth: Wymieniamy olej silnikowy.
Punkty Smarowania
W ciągniku Ursus C-360 znajduje się kilka ważnych punktów smarowniczych, o które należy odpowiednio zadbać:
- Co 100 mth: Smarujemy łożysko pompy wodnej, wałek widełek pedału sprzęgła, łożysko wciskowe sprzęgła, sworznie zwrotnic (4 punkty, po 2 na zwrotnicę), jeden sworzeń osi przedniej, 4 przeguby drążków kierowniczych, wałek pedałów hamulców i przekładnia wieszaka prawego. Smarować do momentu ukazania się smaru, nie mniej niż 3-5 suwów smarownicy. Rolki smarujemy tak, aby je zwilżyć, by w widocznych miejscach pojawił się nowy smar.
- Co 200 mth: Smarujemy rolki siedziska GRAMMERA.
- Co 400 mth: Smarujemy rolki i prowadnice drzwi w kabinie oraz łożyska piast kół przednich. W przypadku piast wolną przestrzeń wypełniamy w 2/3 nowym smarem.
Do smarowania stosujemy smar rodzaju ŁT-43.
Dodatkowe Czynności Konserwacyjne
Poza smarowaniem i regularnym sprawdzaniem płynów i oleju, warto systematycznie sprawdzać poziom cieczy chłodniczej, oczyszczać filtr podnośnika hydraulicznego, smarować wszelkie widoczne łożyska i sworznie, sprawdzać dokręcenie nakrętek kół przednich i tylnych, sprawdzać poziom elektrolitu w akumulatorach, oczyszczać odolejacz ze szczególnym uwzględnieniem filtra, usuwać wodę ze zbiornika powietrza, smarować przekładnię zębatą cięgła prawego wieszaka TUZ-a, a także smarować gwintowe połączenia TUZ-a.
Co 200-400 mth warto oczyścić filtr paliwa, myjąc wkład zgrubnego oczyszczania i osadnik filtra paliwa pompy zasilającej. Należy również zwrócić uwagę na klemy akumulatora, smarując je smarem. Podobnie sprawdza się ciśnienie oleju oraz stan techniczny wtryskiwaczy i ciśnienie wtrysku.
Zużycie Paliwa
Zużycie paliwa w Ursusie C-360 różni się w zależności od rodzaju wykonywanej pracy:
- Przy ciężkich pracach polowych: około 6 litrów na godzinę (lub 6,4 litra na motogodzinę).
- Przy transporcie polowym: około 4,8 litra na godzinę (lub 5,2 litra na motogodzinę).
- Przy transporcie drogowym: około 3,9 litra na godzinę (lub 5,2 litra na motogodzinę).
Współczesna Inkarnacja: Nowy Ursus C-360
Po 28 latach, w latach 2015-2017, przedsiębiorstwo Ursus S.A. z siedzibą w Lublinie wprowadziło do swojej oferty nową generację ciągników rolniczych pod nazwą Ursus C. W jej skład wchodzi również zaprezentowany w styczniu model Ursus C-380 oraz odrodzona legenda - nowy Ursus C-360.
Dane Techniczne Nowego Ursusa C-360
Nowy Ursus C-360 został wyposażony w turbodoładowany silnik indyjskiej firmy Sonalika o symbolu 3100FLT, spełniający normę czystości spalin Euro IIIA. Ten trzycylindrowy motor o pojemności 2893 cm³, osiąga moc 58 KM (43 kW) przy 2100 obrotach na minutę, z maksymalnym momentem obrotowym 230 Nm. Posiada suchy, dwustopniowy filtr powietrza, a pojemność zbiornika paliwa wynosi 120 litrów.
Nowy Ursus C-360 ma suchy, tarczowy układ sprzęgłowy oraz skrzynię przekładniową z 12 biegami do przodu i 12 do tyłu, ze zmianą kierunku odbywającą się poprzez rewersor mechaniczny. Tylny most napędowy wyposażony jest w mechaniczną blokadę mechanizmu różnicowego, a przedni most napędowy posiada napęd centralny załączany mechanicznie. Maksymalna prędkość ciągnika to 30 km/h. WOM może osiągać 540 lub 1000 obr./min. Podnośnik hydrauliczny kategorii drugiej ma maksymalny udźwig 2650 kg, wydajność pompy 35 l/min i ciśnienie nominalne 18 MPa. Rozdzielacz hydrauliki zewnętrznej jest dwusekcyjny (4 szybkozłącza).
Rozstaw osi nowego Ursusa C-360 wynosi 2190 mm, a prześwit 37,5 cm. W standardzie producent montuje opony tylne w rozmiarze 16,9 R30, a przednie 11,2 R24. Ponadto na wyposażeniu standardowym znajduje się między innymi instalacja pneumatyczna 1- i 2-obwodowa. Układ hamulcowy jest tarczowy z tarczami w kąpieli olejowej.
Kabina nowego Ursusa jest ergonomicznie rozplanowana, doskonale zaprojektowana i wyciszona, gwarantując dużą wygodę i komfort pracy. Wszystkie wajchy, przyciski i joysticki zostały usytuowane w taki sposób, aby praca była efektywna i niemęcząca. Oprócz tego ciągnik jest wyposażony w przednie i tylne lampy robocze, wycieraczki ze spryskiwaczem oraz ogrzewanie. Opcjonalnie w ciągniku C-360 można zamieścić klimatyzację, lampę typu kogut oraz wybrane błotniki. Dostępne są również obciążniki kół, zaczepy do przyczep, przewody wydechowe oraz różnej wielkości ogumienie.
Części Zamienne i Modernizacje
Na rynku dostępnych jest wiele przedsiębiorstw zajmujących się sprzedażą części oryginalnych i zamiennych do ciągnika C-360. Spotkać można silniki, osprzęty, gotowe instalacje paliwa, instalacje elektryczne i hydrauliczne, kabiny, sprzęgła, opony, blachy, osie, mechanizmy kierownicy i wiele innych. Produkuje się dużo akcesoriów służących lepszemu komfortowi i wygodzie osoby prowadzącej ciągnik, takie jak dodatkowe światła, lusterka umieszczane na elastycznych uchwytach, większe ogumienie, funkcjonalne deski rozdzielcze, nowoczesne bezpieczniki i przełączniki. Wiele osób w celach lepszej wygody dokonuje zmian w kabinie ciągnika, najczęściej dotyczą one podłogi, zabudowy kabiny, błotników, zmiany siedzenia na bardziej komfortowe oraz innych wymian. Ciągnik Ursus C-360 posiada prostą budowę, która pozwala na sprawne dokonywanie zmian w strukturze maszyny. Dodatkowo ciągnik jest ceniony za dobry uciąg, małą awaryjność oraz małe spalanie.