Niemiecka Republika Demokratyczna, choć często kojarzona z samochodami takimi jak Trabant czy Wartburg, miała również bogatą historię w produkcji maszyn rolniczych. Mechanizacja rolnictwa we wschodnich Niemczech rozpoczęła się na długo przed pojawieniem się skrótu ZT, charakterystycznego dla maszyn z Schönebeck.
Pionierskie maszyny rolnicze IFA
Marka IFA (Industrieverband Fahrzeugbau) była monopolistą w zakresie produkcji pojazdów w NRD. Początkowo w jej strukturach funkcjonowały trzy fabryki ciągników rolniczych: w Schönebeck, Nordhausen i Brandenburg an der Havel.
Fabryka w Nordhausen
Fabryka Ciągników w Nordhausen powstała w 1948 roku na miejscu dawnych zakładów O&K (producent lokomotyw i koparek) oraz Normag (producent ciągników rolniczych). Już w 1949 roku podjęto prace nad uruchomieniem produkcji całkowicie nowego ciągnika, który miał zmechanizować rolnictwo NRD.
RS01/40 Pionier
RS01/40 Pionier był pierwszym wschodnioniemieckim ciągnikiem rolniczym. Bazował na rozwiązaniach produkowanego w dzisiejszym Wrocławiu w latach 1936-1942 ciągnika Famo XL.
RS02/22 Brockenhexe
RS02/22 Brockenhexe opierał się na przedwojennych rozwiązaniach marki Normag. Wyposażony był w dwucylindrowy silnik Diesla o pojemności 2198 cm³ i mocy 22 KM. Wiele egzemplarzy posiadało akcesoryjną kosiarkę listwową podwieszaną między osiami oraz koło pasowe do napędu maszyn stacjonarnych.
RS03/30 Aktivist
RS03/30 Aktivist dysponował mocą 30 KM, uzyskiwaną z dwucylindrowego silnika Diesla o pojemności 3325 cm³. Ten ciągnik również bazował na przedwojennych rozwiązaniach marki O&K.
RS04/30 i RS14/30 Favorit ("Pflaumenmus")
W 1953 roku z fabryki w Nordhausen zaczęły wyjeżdżać ciągniki RS04/30, wyposażone w dwucylindrowy silnik diesla o pojemności 3012 cm³ i mocy 30 KM. W 1956 roku pojawiła się zmodernizowana wersja pod nazwą RS14/30 Favorit, potocznie zwana „Pflaumenmus”.
RS14/36 Famulus
Następcą RS14/30 w 1960 roku został RS14/36 Famulus (znany również jako Famulus 36). Ciągnik ten, wyposażony w dwucylindrowy silnik diesla o pojemności 3280 cm³ i mocy 36 KM, powstał w liczbie blisko 16 tysięcy egzemplarzy. Produkcja ciągników RS w Nordhausen zakończyła się w 1965 roku.
Traktor wielozadaniowy Manhardt-Landttechnischebau
W 1953 roku, podczas wystawy ogrodniczej w Lipsku, firma Manhardt-Landttechnischebau zaprezentowała jednoosiowy ogrodniczy traktor wielozadaniowy. Ta nieduża maszyna o mocy 8,5 KM napędzana była jednocylindrowym dwusuwowym silnikiem DKW EL462 o pojemności 0,462 litra, chłodzonym powietrzem o wymuszonym nawiewie przez dmuchawę. Traktor ten prezentowano jako całościowy zespół urządzeń, które można było montować zarówno z przodu, jak i z tyłu.
ET081
W 1968 roku traktorek przeszedł zmiany i otrzymał oznaczenie ET081. Miał zamontowany silnik Barkas EL308 o mocy 6 KM i pojemności 295 cm³. Obie maszyny były produkowane kolejno przez Manhardt KG w Wutha koło Eisenach, a od 1973 roku firma została znacjonalizowana. ET081 był budowany do połowy 1991 roku. Posiadał 3-biegową przekładnię rewersyjną z WOM i ważył około 150 kg bez osprzętu.
Ursus C-330 ładnie pyka z pługiem dwuskibowym
"Żelazne krowy" - samodzielnie budowane ciągniki
Z silników Barkas EL308, a także z mniejszych jednostek tej firmy, zbudowano wiele domowej produkcji ciągników. Większość z nich miała stare przekładnie samochodowe bez możliwości napędu przez WOM i były potocznie nazywane „żelaznymi krowami”. Powodem samodzielnej budowy tych maszyn była ich wysoka cena (około 16 000 DM NRD), ograniczona dostępność w gospodarce planowej oraz brak informacji o maszynach wśród ludności. Maszyny te były przeznaczone dla przedsiębiorstw ogrodniczych, cmentarzy, małych wspólnot i tym podobnych.
Horch P3 / Sachsenring P3 - terenówka z NRD
W NRD opracowano także mało znany pojazd terenowy o oznaczeniu P3, w literaturze zwany Horch P3 lub Sachsenring P3. Pojazd ten został opracowany od podstaw w NRD pod koniec lat 50. Wyprodukowano około 3000 sztuk, po czym w 1966 roku, pod naciskiem radzieckim, zaprzestano jego produkcji. W ramach podziału pracy w RWPG wojskowe terenówki miał produkować ZSRR. Wojsko polskie planowało zakup ponad 5000 sztuk P3, jednak sprawa zdezaktualizowała się z powodu zakończenia produkcji. NRD-owcy kupowali później terenówki radzieckie (GAZ, UAZ) i rumuńskie (ARO), ale zawsze mieli ich za mało.
Kleines Kettenkraftrad Typ HK 101 (Sd.Kfz. 2) - ciągnik gąsienicowy NSU
Wśród konstrukcji wojennych firmy NSU wyróżnia się Kleines Kettenkraftrad Typ HK 101, o wojskowym oznaczeniu Sonderkraftfahrzeug 2 (Sd.Kfz. 2). Na pierwszy rzut oka urządzenie to wygląda jak motocykl z gąsienicami, ale pozory mylą. Faktycznie jest to mały ciągnik gąsienicowy z dołożoną kierownicą motocyklową i motocyklowym kołem przednim. Kierownicę z kołem można było zdjąć i używać pojazdu bez niej. Koncepcja sterowania pojazdem była interesująca: przy niewielkich ruchach kierownicy działało tylko tarcie przedniego koła, przy większych włączał się hamulec jednej z gąsienic. Miało to sens, gdyż po zdjęciu kierownicy z kołem trzeba było jeździć wolniej (z kierownicą - do 70 km/h), ponieważ sterowanie nie było tak precyzyjne. Pojazd został zaprojektowany do transportu lotniczego, ponieważ wtedy za samolot transportowy służył Ju-52, który był stosunkowo wąskokadłubowy i miał niezbyt duże drzwi, więc nic większego się do niego nie mieściło.
Ciągnik z Grenzmuseum Schifflersgrund
W Grenzmuzeum Schifflersgrund, które zachowało pas graniczny, oryginalne płoty, wieżyczkę i bramę z czasów NRD, można znaleźć również oryginalny traktor z ładowarką. Pojazd ten został użyty podczas nieudanej próby ucieczki w 1982 roku, co stanowi ważny element ekspozycji dotyczącej historii granicy wewnątrzniemieckiej.
Multicar - niezawodny towarzysz
Pojazdy Multicar z NRD, takie jak ten z opisu, były znane ze swojej wytrzymałości i niezawodności. Mimo niskiej prędkości maksymalnej (około 38 km/h), charakteryzowały się fenomenalnie małym promieniem skrętu i niewielkimi gabarytami, co czyniło je bardzo zwrotnymi. Wersje z trzystronnym wywrotem i blokadą tylnego mostu były szczególnie cenione. Multicar był przystosowany do ciężkiej pracy, np. ładowania 3 ton węgla, nigdy się nie zająknął. Pomimo tego, że obecnie nie są używane, wiele z tych modeli jest ulepszanych i pozostaje w rodzinach właścicieli do końca ich żywotów.
tags: #ciagnik #wielozadaniowy #ro #z #nrd