Ciągniki rolnicze, zwłaszcza starsze modele jak Władimirec T-25, mogą doświadczać różnych problemów technicznych, które manifestują się specyficznymi objawami. W niniejszej artykule omówione zostaną najczęstsze przyczyny zgrzytów przy ruszaniu, powolnego działania podnośnika oraz innych usterek, a także przedstawione zostaną możliwe rozwiązania.
Zgrzyty i szarpnięcia w układach Powershift
Zrywanie kół podczas ruszania, szarpnięcia przy zmianie przełożeń, a czasem nawet zgrzyty to typowe objawy, które mogą wskazywać na konieczność wykonania kalibracji skrzyni biegów w ciągnikach wyposażonych w układy transmisyjne typu powershift. Problem dotyczy maszyn, które zazwyczaj są także wyposażone w elektrohydrauliczny rewers. W takich ciągnikach każdy półbieg (także rewers) ma swoje sprzęgło, którego elementy, nawet przy prawidłowej eksploatacji, ulegają naturalnemu zużyciu.
Przyczyny i mechanizm zużycia
Co fizycznie dzieje się w układzie przeniesienia napędu podczas wspomnianych objawów? Najczęściej po prostu dochodzi do częściowego zużycia elementów sprzęgła - tarczek sprzęgłowych i metalowych przekładek. W wyniku przenoszonych sił i tarcia zmniejsza się ich grubość, a powiększa luz pomiędzy nimi.
Rola kalibracji
Kalibracja jest potrzebna, aby skorygować działanie układu hydraulicznego napełniającego bębny (tłoczyska) sterujące tarczami sprzęgieł i synchronizatorami zmiany biegów. W trakcie kalibracji wprowadzane są do modułu sterującego nowe, aktualne wartości dopasowane do stopnia zużycia tarcz. W wielu nowszych modelach ciągników o nieprawidłowościach w działaniu układu przekazania napędu poinformuje odpowiedni komunikat ostrzegawczy, najczęściej w postaci tzw. kodu błędu.
Wykonanie kalibracji
Czynność kalibracji może być wykonana w wielu ciągnikach nawet bez użycia narzędzia diagnostycznego. W niektórych modelach w instrukcji obsługi jest podawany sposób wykonania kalibracji przez użytkownika. Przeprowadza się ją przez odpowiednią sekwencję czynności, na przykład: wciśnięcie guzików zmiany półbiegów, wybór funkcji z menu komputera pokładowego, włączenie stacyjki, uruchomienie silnika i jego pracę przy określonych obrotach itp. Ważne jest, aby olej w układzie hydraulicznym był rozgrzany do temperatury co najmniej 60°C; przy niższej komputer może w ogóle nie dopuścić do kalibracji. Zimny olej najlepiej rozgrzać podczas pracy z narzędziami obsługiwanymi z hydrauliki ciągnika, a serwisanci często używają przepływomierza z regulowanym dławikiem do szybkiego nagrzewania oleju. Kalibrację wykonuje się kilkakrotnie dla każdego ze sprzęgieł.
Kalibracja skrzyni DCT - Honda Africa i nie tylko
Zalecenia i ostrzeżenia
Właściwie każdy producent zaleca wykonanie opisywanej czynności przez autoryzowany serwis. Wojciech Leszczyński z serwisu firmy Warpol Agro nie poleca amatorskich prób: "Nieumiejętnie wykonana kalibracja może zaszkodzić maszynie. W czasie jej przeprowadzania na wyświetlaczu pokazują się różne wartości liczbowe. Jeśli ktoś nie będzie wiedział, jak je zinterpretować, lub przerwie czynność, może pogorszyć działanie skrzyni. A interwencja serwisu i tak będzie potrzebna."
Inne przyczyny nieprawidłowego działania
Zdarza się, że kalibracja nie jest potrzebna, ponieważ powody nieprawidłowego działania układu przeniesienia napędu są inne, na przykład konieczność wykonania innych regulacji lub zużycie synchronizatorów, tłumika drgań czy podzespołów mechanicznych przekładni. W nowych maszynach czasem pomaga sama wymiana filtra oleju, który "na pierwszy montaż" charakteryzuje się zwiększonym poziomem filtracji i szybciej się zatyka. Serwisant, podłączając urządzenie diagnostyczne do sterownika, może sczytać wszystkie kody zapisane i przeanalizować problem, co pozwoli ustalić, czy wystarczy kalibracja, czy też przyczyna szarpania jest inna.
Koszty i częstotliwość
Konieczność przeprowadzenia kalibracji nie pojawia się z dnia na dzień, można ją zatem wykonać przy okazji wizyty w serwisie związanej na przykład ze standardowym przeglądem. Wtedy koszt usługi może zamknąć się w kwocie 150-300 zł. Nie ma reguły, co jaki czas konieczne jest wykonanie kalibracji. W nowych ciągnikach pierwsza wykonywana jest często przy bardzo małych przebiegach (nawet kilkadziesiąt godzin), co wynika przede wszystkim z docierania i ułożenia się elementów. Zużycie elementów sprzęgieł zależy w dużej mierze nie tylko od rodzaju wykonywanej pracy (ciężkie, lekkie), lecz także od techniki jazdy. Ważna jest na przykład zmiana kierunku jazdy z użyciem elektrohydraulicznego rewersu. Nie powinna być wykonywana przy zbyt dużej prędkości czy zbyt wysokich obrotach silnika.
Powolne działanie podnośnika w Władimirec T-25
W dyskusji poruszono również problem powolnego działania podnośnika w ciągniku Władimirec T-25, mimo wymiany rozdzielacza. Użytkownik zauważył, że podnośnik podnosi bardzo wolno, a stan oleju jest w normie. Uczestnicy forum sugerowali różne przyczyny i rozwiązania.
Możliwe przyczyny
- Zanieczyszczony filtr oleju: Filtr, nawet po wymianie, może być przyczyną problemu, zwłaszcza jeśli stosowany był filtr "na pierwszy montaż".
- Problemy z pompą hydrauliczną: Stara pompa może być skorodowana lub zużyta, co sprawia, że obraca się ciężej. Alternatywnie, zużyta pompa może obracać się zbyt lekko. Wskazano również na możliwość ucieczki kulek z napędu, co uniemożliwia prawidłowe napędzanie pompy.
- Zawór przelewowy: Jedną z najczęściej sugerowanych przyczyn jest nieprawidłowe działanie zaworu przelewowego. Może być wyrobiona powierzchnia na dolnym grzybku i gnieździe. Czasem pomaga dołożenie kilku podkładek pod sprężynę.
- Zapowietrzony układ hydrauliczny: Mimo że układ we Władimirecu dobrze się odpowietrza, w przypadku poważniejszych problemów z montażem lub wymianą komponentów może dojść do zapowietrzenia.
- Nieprawidłowo zamontowane elementy: W jednym z przypadków okazało się, że tulejka w rozdzielaczu była zamontowana odwrotnie (płaskim do góry, stożkiem w dół), podczas gdy powinna być płaskim do góry.
Rozwiązania i diagnostyka
- Sprawdzenie sprzęgła pompy hydraulicznej: Należy sprawdzić stan kulek w sprzęgiełku pompy. Jeżeli są leciwe, mogą stać się "kwadratowe", co utrudnia załączenie pompy.
- Odpowietrzanie układu: Układ hydrauliczny we Władimirecu dość dobrze sam się odpowietrza. Wystarczy zalać zbiornik olejem, uruchomić silnik, ustawić dźwignie rozdzielacza w pozycji neutralnej, po chwili pracy zacząć podnoszenie i opuszczanie siłownika.
- Wymiana pompy: Jeśli podejrzewa się zużycie pompy, jej wymiana na sprawną może rozwiązać problem. Nowa pompa NSZ-10 może być dobrą opcją, jednak warto upewnić się co do jej sprawności.
- Kontrola i naprawa zaworu przelewowego: Należy wykręcić zawór przelewowy i sprawdzić, czy powierzchnia na dolnym grzybku i gnieździe nie jest wyrobiona. W przypadku uszkodzeń, przeszlifowanie lub wymiana gniazda może być konieczna.
- Demontaż i czyszczenie rozdzielacza: Wyciągnięcie rozdzielacza, jego dokładne wyczyszczenie i wymiana uszczelek z zestawu naprawczego to kolejna metoda. Warto zwrócić uwagę na sposób montażu tulejki w rozdzielaczu, która musi być prawidłowo osadzona.
- Sprawdzenie przewodów siłownika: Istnieje różnica w przewodach na siłowniku - jeden ma zwężkę, aby osprzęt nie opuszczał się gwałtownie. Jednak to nie ma wpływu na usterkę powolnego podnoszenia.
Inne problemy mechaniczne w T-25
Silne drgania po remoncie silnika
Właściciel ciągnika T-25 z 1979 roku zgłosił problem z silnym drżeniem maszyny po remoncie (nowy wał, tłoki i cylindry). Przy 1500 obr/min pojawia się problem z utrzymaniem kierownicy. Użytkownik dwukrotnie sprawdził rozrząd i jest on prawidłowy.
Potencjalne przyczyny i rozwiązania
- Typ tłoków: Pytano, czy zastosowanie tłoków nowego typu do starego silnika mogłoby powodować takie drgania. Warto upewnić się, że komponenty są w pełni kompatybilne.
- Wał korbowy: Wał z gwintem M12 a M14 różni się jedynie rozmiarem gwintów koła zamachowego. Rozwiercenie koła zamachowego na śruby M14 nie powinno wpływać na drgania, jeśli zostało wykonane precyzyjnie.
- Różnice między silnikami starego i nowego typu: Należy dokładnie sprawdzić, czy wszystkie elementy zostały prawidłowo dopasowane do konkretnego typu silnika.
- Przegrzanie silnika: Po zerwaniu paska i przegrzaniu silnika, warto dokładnie zbadać jego stan, gdyż mogło to pogorszyć istniejące drgania lub spowodować nowe problemy.
Głośny trzask w okolicy tylnego koła i utrata obciążenia
Użytkownik zgłosił problem z traktorem Władimirec T-25, który po kilku minutach jazdy wydał głośny trzask w okolicy lewego tylnego koła, a następnie odczucie obciążenia ustąpiło. Wcześniej traktor zachowywał się, jakby był znacznie obciążony.
Diagnoza i rozwiązanie
Forumowicze zasugerowali, że przyczyną może być zerwana taśma hamulca, co potwierdziło się po dalszych badaniach. Zerwanie taśmy hamulcowej jest częstą usterką, która może powodować głośny trzask i nagłą utratę oporu. W takim przypadku, jeśli koło nie zostało całkowicie zablokowane, jazda bez naprawy nie powinna spowodować dodatkowych poważniejszych uszkodzeń, jednak zalecana jest jak najszybsza naprawa.
Jak sprawdzić taśmę hamulca?
Pod kabiną na pochwie masz przykręconą obudowę mechanizmu hamulca. Należy odkręcić dekielek na tej obudowie. Jeśli cięgło, do którego powinna być podwieszona taśma, jest całe, ale można je łatwo podciągnąć ręką do góry, może to oznaczać, że taśma się zerwała. Warto też zajrzeć do środka i przyświecić, aby ocenić stan mechanizmu. Możliwe jest również, że ścięło zabezpieczenia na bębnie hamulcowym, co spowodowało przesunięcie się bębna i zerwanie taśmy.