Dożynki to czas podziękowania za plony i symboliczne pożegnanie lata, które na polskiej wsi zyskuje coraz to nowsze formy wyrazu. Od pewnego czasu, obok tradycyjnych elementów, takich jak chleb z ostatniego zboża czy dary z plonów, pojawiają się nowe, niezwykle kreatywne dekoracje. Szczególną popularność zyskały monumentalne rzeźby wykonane z balotów słomy, które stają się prawdziwymi witaczami dożynkowymi, przyciągającymi uwagę podróżnych.
Tradycja i Nowoczesność w Słomianych Figurach
Tradycja stawiania słomianych figur jest pielęgnowana od dawna, szczególnie w regionie radomskim. Gdy kierowcy widzą przy drogach ogromne, słomiane kukły, od razu zgadują, że żniwa się zakończyły, a mieszkańcy za chwilę będą się bawić na dożynkach. Walcowaty kształt balotów słomy zachęca do przerabiania ich na komiczne postacie, takie jak gospodarz z gospodynią, pszczółka Maja, kury czy świnki.
Kreatywność w Tczowie i Gminie Kamionka
Podczas dożynek w Tczowie można było podziwiać wyjątkowe ozdoby wykonane ze słomy. Kilkumetrowe figury, takie jak dożynkowa para, wiatrak, policjant czy traktor, stanęły w niedzielę, 25 sierpnia, budząc żywe zainteresowanie mieszkańców i gości. Do ich wykonania wykorzystano baloty słomy ozdobione ubraniami i tablicami z oryginalnymi hasłami. Twórcy wykazali się niesamowitą kreatywnością.
Mieszkańcy z gminy Kamionka również przygotowali zabawne dekoracje zachęcające do udziału w dożynkach. Przy drogach na terenie gminy można napotkać ciekawe konstrukcje z bel, które zwiastują zbliżające się święto plonów. Oprócz nietypowych figur ze słomy, pojawiały się też hasła takie jak:
- "Historyczne młyny mamy na dożynki zapraszamy"
- "Stary Bór, króliki i świnki zapraszają na dożynki"
- "Obrządziłem krowy, świnki, teraz jadę na dożynki"
- "Zamiast na szynki idziemy na dożynki"
Słomiany kombajn z Woli Miłkowskiej
Schyłek lata to czas, w którym masowo organizuje się konkursy na dekorację wsi z okazji dożynek. W Woli Miłkowskiej w gminie Warta, pani Marlena Jakubowska opowiada o pomyśle zbudowania czegoś okazałego, co wiązało się z organizacją uroczystości parafialnych. Wybór padł na kombajn. Dekoracja powstawała cztery wieczory, a o jej oryginalności stanowi to, że wykonana jest z małych kostek słomy, których dziś jest coraz mniej ze względu na zanik takich pras. Słomiany kombajn zbudowany był na metalowo-drewnianym rusztowaniu i rozmiarami przypominał rzeczywistą maszynę. Koła wykonano z okrągłych balotów i pomalowano sprayem, by imitowały bieżnik. Maszynę obsługiwał słomiany kombajnista o imieniu Zygmunt, wyposażona była także w halogeny i koguta podpięte do oświetlenia przy pobliskiej świętej figurce.
Frączkowska zagroda - mały skansen ze słomy
Frączkowo w gminie Barciany wzięło udział w konkursie gminnym na dekoracje dożynkowe, tworząc w ubiegłym roku mały skansen. Baloty do dekoracji podarował prezes zaprzyjaźnionej firmy Agro-Skandawa. Postanowiono stworzyć postać koszącego mężczyzny i pomagającej mu kobiety. Następnie dorobiono konia ze słomy, obok którego stanął wóz, a z balota zrobiono studnię z żurawiem. Są też słomiane kury i gęsi, owinięty słomą rower i, oczywiście, chata. Chatę zbito z desek, nad wejściem powieszono deskę z wypalonym napisem „Czym chata bogata, tym rada”, a potem wstawiono do niej stary kredens. Przy kredensie siedzi babcia, która ubija masło w pięknym kamionkowym naczyniu. Obok niej stoi zabytkowa drewniana misa, w której wyrabiano kiedyś ciasto na chleb. Na płocie wiszą garnki i kanki, suszy się też bielizna. Na ziemi stoją kosze pełne jesiennych owoców i warzyw. Frączkowska zagroda jest więc właściwie nie tyle dekoracją, co małym skansenem. Wiele z przedmiotów mogłoby z powodzeniem zasilić niejedną wiejską izbę pamięci. Dekoracja powstawała przez dziesięć dni, głównie popołudniami i wieczorami, angażując wielu mieszkańców.
Integracja i bezpieczeństwo w Kokoszkach
W Kokoszkach w gminie Nekla, Sylwia Graja-Zwolińska wraz z grupą aktywnych kobiet, angażuje lokalną młodzież i dzieci w budowanie dekoracji dożynkowych. Ta inicjatywa ma na celu integrację i wspólne spędzanie czasu. Pomysł na dekorację, którą podsunęła Sylwia, spodobał się zdolnym sąsiadkom, Magdzie i Asi, które często udzielają się rękodzielniczo. Z balota stworzono wyrzeźbione zwierzęta, takie jak kury i kogut, z „powyciąganą słomą”, aby uzyskały odpowiedni kształt. Oczy wykonano z żywych słoneczników, które szybko zastąpiono sztucznymi. Grzebienie i korale zrobiono z wypełnionych worków po marchwi, a dzioby z worków po zbożu. Wykorzystano także elementy z pól: pazury z kolb kukurydzy, a barwny koguci ogon z liści kukurydzy. Konstrukcje są ogromne, a wokół nich kręcą się dzieci, dlatego kluczowe było bezpieczeństwo. Konstrukcja koguta jest wsparta trzecią „nogą”, którą zgrabnie przykrywa bogato zdobiony ogon.
Słomkarstwo
Traktor i czołg w Jarząbkowie - symboliczne przesłanie
Dla mieszkańców wsi Jarząbkowo (powiat gnieźnieński) przygotowywanie kreatywnych rzeźb z tego, co urodziły ich pola, to już tradycja. W ciągu ostatnich lat mieli już ciągnik, babę i chłopa oraz kombajn. W tym roku postanowili udekorować wioskę w nietypowy sposób. Na placu powstał wielki rolniczy ciągnik, który holuje czołg. Jest to nawiązanie do wschodnich sąsiadów, którzy zmagają się z okrutną napaścią rosyjskiego wroga, a także do rolników, którzy pod wielką presją, narażając swoje życie, wyjeżdżają na pole zbierać plony, znajdując tam pozostałości po ostrzale czy porzucony sprzęt wojskowy. Mieszkańcy Jarząbkowa są niezwykle dumni ze swojej rzeźby, przy której powstaniu pracowało kilkadziesiąt osób. Pomysł pojawił się szybko, sprawnie przeprowadzono podział obowiązków, a do zadania wszyscy podeszli poważnie. Na miejscu pojawiły się maszyny rolnicze, zadbano o najmniejsze detale. Już podczas montażu dekoracja stała się wielkim wydarzeniem, obok której niemal każdy przejeżdżający kierowca zatrzymuje się i robi zdjęcie, co pokazuje, jak tego typu inicjatywy łączą mieszkańców.
Ewolucja Dożynkowych Witaczy
Pomysł na dożynkowe rzeźby, choć współczesny, wciąż nawiązuje do wizerunku wsi, który kojarzy się z czarno-białą fotografią czy filmem „Sami swoi”, ze światem sierpa i kosy, ze światem stogów i chochołów. Gospodarskie postacie często noszą beretki i chustki, stoją wiatraki (młynarskie), jeżdżą konne wozy, a także słomiane stare traktory. Choć dekoracje są nowym pomysłem, powstałym w rezultacie upowszechnienia się nowych technologii rolniczych i nowych stylów życia wsi, to świat, który przedstawiają, jest już nieaktualny i pochodzi sprzed kilkudziesięciu lat. Może to świadczyć o tęsknocie za czymś, co zniknęło za szybko, lub o tym, że wieś nadal widzi siebie w ten sposób. Niezależnie od przyczyn, warto przyglądać się nowym dożynkowym dekoracjom i obserwować, jak ewoluują.
Słomkarstwo
Wyścigi Traktorów jako Nowa Atrakcja Dożynkowa
Wojewódzkie Dożynki na Dolnym Śląsku, które w tym roku odbędą się 7 września w Wądrożu Wielkim, zapowiadają nową, ekscytującą atrakcję - wyścigi traktorów. Inicjatywa ta nawiązuje do pomysłu Pawła Gancarza, Marszałka Województwa Dolnośląskiego, który pełniąc funkcję Wójta Gminy Stoszowice, był wielkim zwolennikiem takich zawodów. Jak mówi Elżbieta Jedlecka, wójt gminy Wądroże Wielkie, traktor to nieodłączny symbol pracy rolnika i ważny element lokalnej tożsamości. Organizując wyścig traktorów, gmina chce w humorystyczny i pozytywny sposób zwrócić uwagę na ogromne znaczenie rolnictwa, a także pokazać pasję i pomysłowość rolników.
Zasady i emocje na torze
Zasady wyścigu będą proste: należy w jak najkrótszym czasie pokonać trasę slalomem między balotami słomy a na końcu zaparkować tyłem do „garażu”. Tor o długości 300 metrów zostanie przygotowany przez starostę Dożynek. Czas przejazdu będzie mierzony na całym odcinku - od startu do mety - a za potrącenie słupków ograniczających naliczane będą punkty karne. Dla wielu mieszkańców będzie to zupełnie nowe doświadczenie, ponieważ dotychczas traktory kojarzyły się wyłącznie z ciężką pracą na polu, a nie z rywalizacją sportową. Pani wójt jest przekonana, że wyścig traktorów stanie się jedną z największych atrakcji tegorocznych dożynek, przynosząc wiele uśmiechu, zdrowej rywalizacji i dumy z tego, że gmina pielęgnuje rolnicze tradycje w nowoczesny sposób.