Prowadzenie pojazdu z przyczepą wymaga znacznie większych umiejętności niż jazda samochodem osobowym bez dodatkowego obciążenia. Sytuacja komplikuje się zwłaszcza wówczas, gdy zachodzi konieczność cofania. Wiele osób zastanawia się, jak cofać z przyczepą dwuosiową, a trudność w szczególności sprawia cofanie na osi skrętnej. Jest to umiejętność, która zdecydowanie wymaga wprawy oraz cierpliwości, a nawet doświadczeni kierowcy mogą czuć się zagubieni, ponieważ przyczepa zachowuje się inaczej niż samo auto.
Podstawy cofania z przyczepą dwuosiową
Zanim zasiądziesz za kierownicą, by nauczyć się cofać z przyczepą, poświęć nieco czasu na zapoznanie się z nią. Praktyka czyni mistrza, ale nie oznacza to, że możesz ćwiczyć dopiero wtedy, gdy zajdzie taka potrzeba. Cofanie z przyczepą warto rozpocząć dopiero wtedy, gdy upewnisz się, że posiadasz dobrą widoczność, otoczenie jest bezpieczne oraz będziesz w stanie zmieścić się w wyznaczonym miejscu.
Przygotowanie do cofania
- Sprawdzenie otoczenia: Upewnij się, czy wokół nie występują żadne przeszkody.
- Ustawienie lusterek: Lusterka powinny być ustawione prawidłowo, zapewniając dobry widok na tył przyczepy z obu stron.
- Ustawienie zespołu pojazdów: Auto oraz przyczepę należy ustawić w linii prostej. Podjedź maksymalnie do przodu - jeśli się to uda, połowa sukcesu za Tobą!
Na początku cofanie z przyczepą wymaga pomocy, o którą warto poprosić. Jeśli zdecydujesz się na taki krok, druga osoba będzie Cię prowadzić i obserwować z zewnątrz, reagując szybko na ewentualne zagrożenie. Tym samym nauka cofania z przyczepą nie będzie wiązała się z dużym stresem, a Ty będziesz czuć się znacznie pewniej za kierownicą zespołu pojazdów.
Technika cofania "krok po kroku"
Rozpoczynając cofanie, istotne jest to, aby poruszać się z powolną prędkością. Zależy nam przecież na precyzji, a nie na szybkości. Przyczepa nie będzie w stanie błyskawicznie zareagować na ruch kierownicą jak w przypadku samochodu. Należy cofać powoli, a kierownicą kręcić delikatnie i nie nerwowo.
Wpływ kierownicy na ruch przyczepy
Co przede wszystkim należy wiedzieć o cofaniu z przyczepą? Oczywiście o tym, jak skręcenie kierownicy będzie wpływało na tor ruchu przyczepy. Przydatne może być wyobrażenie sobie kierownicy jako naszej przyczepy (jej górna część to przód przyczepy, a dolna to tył). To, jak cofać przyczepą 2-osiową w tym momencie będzie uzależnione od pożądanego kierunku jazdy:
- Jeśli chcesz, aby przyczepa skręciła w lewo, przesuń kierownicę w tym właśnie kierunku.
- Jeśli zależy Ci, by przyczepa skręciła w prawo, wykonaj ruch w przeciwną stronę.
Dopiero gdy między samochodem a przyczepą ustawiony zostanie właściwy kąt, możemy odbić kierownicą w drugą stronę (cały czas pamiętając o niedużej prędkości).
Kontrola i korygowanie
Zanim zdecydujesz się wykonać manewr, jakim jest cofanie z przyczepą, musisz wiedzieć również, że przyczepa nie jest w stanie od razu zareagować na ruch kierownicy. Im dłuższa przyczepa, tym czas ten będzie dłuższy z powodu większego opóźnienia. Z tych właśnie względów musisz nieustannie kontrolować sytuację w zewnętrznych lusterkach. Jeśli cokolwiek nie idzie zgodnie z planem, zawsze możemy wyjechać i podejść do cofania jeszcze raz.
Jedna z metod sugeruje zwracanie uwagi na zaczep, przednią oś przyczepy i tył przyczepy. Najpierw, jeżeli masz wyprostowany zespół, cofasz sobie powoli do tyłu. Zwracasz uwagę na przednią oś przyczepy. Jeżeli ona skręca ci np. w prawo, to skręcasz delikatnie w lewo, a jak skręca ci w lewo, to postępujesz przeciwnie. Następnie zwracasz uwagę na zaczep. Jak zaczep skręca ci w prawo, to po wyprostowaniu przedniej osi musisz od razu szybko skręcać w prawo, aby wyprostować zaczep, a jeżeli skręca ci w lewo, to tak samo koła w lewo. Postępujesz tym ciągiem aż dotrzesz do końca.
Specyfika przyczep i ich wpływ na cofanie
Długość dyszla i rozstaw kół
Długość dyszla ma wielkie znaczenie. Im dłuższy dyszel, tym więcej musisz manewrować ciągnikiem, aby wywrzeć wpływ na skręt przyczepy. Niektóre przyczepy, szczególnie te z długim dyszlem i małym rozstawem kół, "tańczą jak szalone" i mogą być trudniejsze do cofania.
Typ zaczepu i luz
Zaczep powinien być na 5, a sworzeń delikatnie mniejszy, 4.5-4.7 centymetra z kołnierzem. Nadmierne dopasowanie zaczepu może być problematyczne. Jeśli zaczep jest zbyt ciasny, przyczepa może "zacinać się" na zaczepie. Odpowiedni luz jest kluczowy.
Blokowana zwrotnica
Niektóre stare przyczepy z lat 50. miały blokowaną zwrotnicę na bolec, co wyglądało na fabryczny patent. Cofało się tym szybko i łatwo, podobnie jak nowoczesnymi przyczepami na tandemie. Obecnie coraz więcej przyczep ze skrętną osią jest zmienianych na sztywny dyszel, gdyż brakuje kierowców, którzy potrafią nimi sprawnie manewrować do tyłu.
Najczęściej popełniane błędy i jak ich unikać
Przyzwyczajeni do szybkiego manewrowania samym autem, możemy zapomnieć, że posiadamy jeszcze przyczepę, która wymaga innego podejścia do cofania. Najczęściej popełnianym błędem jest właśnie pośpiech. Cofanie z przyczepą wymaga powolnych, spokojnych ruchów kierownicą.
- Gwałtowne ruchy: Kiedy próbujemy naprawić sytuację, wykonujemy zbyt gwałtowne zwroty, co prowadzi do "łamania" przyczepy i jej ustawienia pod niewłaściwym kątem.
- Zbyt ostry skręt: Najgorszym błędem, który możesz popełnić, będzie z kolei zbyt ostry skręt. W takiej sytuacji bowiem przyczepa złoży się, blokując możliwość dalszej jazdy.
- Nieprawidłowa ocena przestrzeni: Do tego typu manewru potrzebujemy więcej miejsca, uwzględniając w tym także ewentualne korekty.
Praktyka i szkolenia
Nie jest to łatwy temat. Prowadzenie zestawu z przyczepą z obrotnicą i manewry wymagające cofania są czasochłonne i wymagają umiejętności zdobytych poprzez doświadczenie. Mój teść, kierowca starej szkoły, potrafił cofać Żubrem z przyczepą 10 ton jak malina, podczas gdy ja, kierowca kategorii ABCE, nauczony na naczepach, cofam ze zwrotnicą jak baba nawet ciągnikiem. Po prostu dawniej nie było "łamańców" ani tandemów i kierowcy byli super wyszkoleni, ponieważ praktyka czyni mistrza.
Jeśli masz problem z cofaniem przyczepą na osi skrętnej, WORD w Radomiu oferuje szkolenia. Można wykupić parę godzin, podczas których instruktorzy wszystko wytłumaczą. Dzięki temu można poradzić sobie bez problemu, a nawet przećwiczyć odczepianie nadwozia i podjazdy, ponieważ mają tam przyczepę typu BDF.
Najlepiej znaleźć pusty plac i potrenować, bo z opowiadań trudno się nauczyć. Trzeba to wyczuć i tyle. Potem reszta to już kwestia praktyki. Ciężkie bywają początki, ale powoli wraca się do wprawy. Trzeba ćwiczyć.