Przepisanie gospodarstwa rolnego i wsparcie dla młodych rolników

Kwestie przekazania gospodarstwa rolnego oraz możliwości uzyskania wsparcia finansowego dla młodych rolników są złożonymi zagadnieniami, które regulowane są przez szereg przepisów i procedur. Proces ten wymaga starannego przygotowania i znajomości obowiązujących regulacji prawnych. Średnia wielkość powierzchni gruntów rolnych w jednym gospodarstwie w 2021 roku wynosiła około 11,2 hektara, co podkreśla znaczenie efektywnego zarządzania i planowania w sektorze rolnym.

Definicja i formy przekazania gospodarstwa rolnego

Zgodnie z wyjaśnieniami ekspertów, w tym adwokata Mikołaja Pomina, gospodarstwo rolne to nie tylko grunty, ale zorganizowana całość, która ma służyć określonemu przedsięwzięciu i działalności. Przeniesienie gospodarstwa może przyjmować różne formy, takie jak przeniesienie własności czy przeniesienie posiadania zależnego na podstawie umowy dzierżawy.

Przekazanie gospodarstwa w gronie rodzinnym

W przypadku przekazania gospodarstwa rolnego bliskim osobom, nabywców nie obowiązuje wymóg bycia rolnikiem indywidualnym. Dotyczy to zstępnych (dzieci, wnuków, prawnuków), wstępnych (rodziców, dziadków, pradziadków) oraz rodzeństwa.

Umowa darowizny

Jedną z najczęściej wybieranych form jest umowa darowizny, która musi być sporządzona w formie aktu notarialnego. Jest to bezpłatne świadczenie, gdzie darczyńca zobowiązuje się do nieodpłatnego wzbogacenia obdarowanego kosztem swojego majątku. W przypadku darowizny objętej aktem notarialnym, notariusz zgłasza umowę do odpowiedniego Urzędu Skarbowego i składa wniosek do sądu o dokonanie zmian w księdze wieczystej. Obdarowany staje się właścicielem ziemi wraz z podpisaniem umowy.

Umowa dożywocia

Alternatywą jest umowa dożywocia, która również wymaga formy aktu notarialnego. Na jej mocy jedna strona przenosi na drugą własność nieruchomości w zamian za dożywotnie utrzymanie. Nieruchomość objęta tą umową nie jest zaliczana do masy spadkowej, co oznacza, że nie może być objęta roszczeniami o zachowek. Koszty związane z umową dożywocia obejmują taksę notarialną oraz podatek od czynności cywilnoprawnych wynoszący 2%.

Testament

Rodzice mogą również zdecydować się na przekazanie gospodarstwa rolnego w testamencie. Dokument ten, choć może być sporządzony ręcznie, w praktyce bezpieczniej jest sporządzić w formie aktu notarialnego, co utrudnia jego podważenie. Testament jest jednostronnym oświadczeniem woli i opisuje podział majątku po śmierci właściciela. Należy pamiętać, że w przypadku pominięcia innych dzieci w testamencie, mają one prawo ubiegać się o zachowek. Koszty sporządzenia testamentu są stosunkowo niskie.

Umowa z następcą

Kolejną opcją jest umowa z następcą, uregulowana Ustawą o ubezpieczeniu społecznym rolników. Rolnik zobowiązuje się przenieść na osobę młodszą od niego o co najmniej 15 lat własność i posiadanie gospodarstwa z chwilą nabycia prawa do emerytury lub renty inwalidzkiej, pod warunkiem pracy następcy w tym gospodarstwie. Ta forma umowy również musi być zawarta w formie aktu notarialnego i ma na celu umożliwienie zmian pokoleniowych. Co ważne, następcą nie musi być osoba spokrewniona, a także nie musi posiadać statusu rolnika. Po przeniesieniu własności, rolnik może żądać od następcy określonych świadczeń, np. zapewnienia utrzymania.

Przekazanie gospodarstwa rolnego osobom niespokrewnionym

Przekazanie gospodarstwa rolnego osobom niespokrewnionym jest możliwe, ale wiąże się z innymi warunkami niż w przypadku osób bliskich. Zgodnie z art. 2a ust. 1 Ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, nabywcą nieruchomości rolnej może być wyłącznie rolnik indywidualny, chyba że ustawa stanowi inaczej. Wyjątek stanowi wspomniana wcześniej umowa darowizny ziemi rolnej nie rolnikowi, która jest dopuszczalna.

Koszty przepisania działki u notariusza na dziecko zależą od wartości nieruchomości i obejmują wpis własności w księdze wieczystej, dodatkowe wypisy oraz taksę notarialną.

Program "Premie dla młodych rolników" 2023-2027

Program "Premie dla młodych rolników" w ramach Planu Strategicznego Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 jest skierowany do młodych osób, które pragną rozpocząć działalność rolniczą. Maksymalna kwota premii wynosi 200 tys. zł.

Kluczowe wymagania i warunki

Aby ubiegać się o premię, należy spełnić szereg warunków, które zostały szczegółowo omówione podczas webinarium z udziałem Grzegorza Ignaczewskiego i adwokata Mikołaja Pomina.

Wymagania wiekowe i czasowe

• Wnioskodawca musi mieć nie więcej niż 40 lat (nieukończone 41 lat) w dniu składania wniosku.
• Działalność rolnicza powinna zostać rozpoczęta nie wcześniej niż 24 miesiące przed złożeniem wniosku lub jeszcze jej nie rozpoczęto. Nie mogą mieć miejsca żadne formalne czynności, np. zgłoszenie do ewidencji producentów, przed rozpoczęciem prowadzenia działalności rolniczej.

Kwalifikacje zawodowe

Choć brak kwalifikacji nie jest przeszkodą, ich posiadanie może przynieść dodatkowe punkty. Do kwalifikacji zalicza się:

• Wykształcenie związane z rolnictwem (np. studia rolnicze, technikum rolnicze).
• Odpowiedni staż pracy w rolnictwie (np. podleganie KRUS).

Dokumentami potwierdzającymi kwalifikacje zawodowe w zawodach rolniczych na poziomie technika są: świadectwo lub dyplom ukończenia szkoły z uzyskanym tytułem zawodowym, albo dyplom uzyskania tytułu zawodowego lub dyplom potwierdzający kwalifikacje zawodowe.

Wymagania dotyczące gospodarstwa

• Minimalnie 50% gruntów wskazanych do biznesplanu musi być na własność lub dzierżawione na odpowiednich zasadach (np. z ZWRSP lub JST - dzierżawa z KOWR). Druga połowa może być dzierżawiona od innych rolników na okres co najmniej 8 lat.
• Wnioskodawca nie musi posiadać niczego na własność lub w dzierżawie w dniu składania wniosku; ma na to 12 miesięcy od podpisania umowy z ARiMR.
• Powierzchnia gospodarstwa wskazanego w biznesplanie musi być większa niż minimalna dla danego województwa (np. Mazowieckie minimum 4.5 HA, Łódzkie 4,05ha, Wielkopolskie 7,055 HA) lub jego wartość ekonomiczna powinna wynosić co najmniej 15 000 euro w okresie wyjściowym. W przypadku gospodarstw położonych na obszarze więcej niż jednego województwa, za właściwe uznaje się to, w którym jest położona największa część użytków rolnych.
• Wnioskodawca musi posiadać gospodarstwo o powierzchni użytków rolnych co najmniej 1 ha w dniu składania wniosku, a następnie rozwijać je zgodnie z biznesplanem.

Wymagania finansowe i biznesplan

• Wnioskodawca musi zobowiązać się, że 60% jego całkowitych przychodów przez co najmniej 5 lat będzie pochodziło z działalności rolniczej.
• Należy opracować biznesplan, który pokaże rozwój gospodarstwa i zaplanowane inwestycje. Co najmniej 70% pomocy musi być przeznaczone na inwestycje w środki trwałe i wartości niematerialne.
• Ciągnik zaliczany jest do środków trwałych, zatem można go rozliczyć w ramach premii.
• Zakup zwierząt stada podstawowego może być uznany za inwestycję w środki trwałe, jeżeli dotyczą zwierząt hodowlanych przeznaczonych do rozrodu, a nie stada obrotowego.

Wykluczenia

Wnioskodawca nie kwalifikuje się, jeśli:

• Już wcześniej skorzystał z podobnej pomocy w ramach programów PROW.
• Jego małżonek skorzystał z pomocy tego typu w trakcie małżeństwa lub przed jego zawarciem. (W przypadku, gdy o pomoc ubiegają się oboje małżonkowie i oboje spełniają warunki, pomoc przyznaje się tylko jednemu z nich, co do którego współmałżonek wyraził pisemną zgodę).
• Gospodarstwo nie spełnia wymogów strukturalnych.

Kwestie związane z pozyskaniem premii

Proces pozyskania premii wiąże się z konkretnymi terminami i działaniami:

• Najprościej jest złożyć wniosek o przyznanie premii jeszcze przed otrzymaniem gospodarstwa rolnego. Po decyzji o przyznaniu pomocy, nabywa się gospodarstwo i w ciągu 12 miesięcy od daty decyzji składa wniosek o wypłatę pierwszej raty.
• Jeśli gospodarstwo rolne nabywane jest przed datą złożenia wniosku o przyznanie pomocy, maksymalny termin między tymi dwoma wydarzeniami to 24 miesiące.
• Dalsze działania w zakresie pozyskania 70%, a potem 30% dotacji z ARiMR nadzoruje doradca, który przygotowywał wniosek do Agencji.
• Wniosek o przyznanie płatności w przypadku przekazania gospodarstwa rolnego (W-3/01) należy złożyć do dnia 30 czerwca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności.
• Czynności lub zabiegi mające na celu przygotowanie plonów do sprzedaży na rynek pierwotny (np. czyszczenie, sortowanie, suszenie) są uznawane za "przygotowanie do sprzedaży produktów rolnych". Natomiast "przetwarzanie produktów rolnych wytwarzanych w gospodarstwie" oznacza czynności zmieniające charakter produktu pierwotnego, w wyniku których powstaje produkt rolniczy.

Rady i wskazówki

• Zawsze warto skonsultować się z prawnikiem lub doradcą ds. rolnictwa, aby uzyskać dokładne informacje na temat procedury i ewentualnych ulg podatkowych.
• Dokładność i kompletność dokumentów są kluczowe. Należy przygotować wszystkie niezbędne umowy, zaświadczenia, wnioski i dokumentację finansową.
• Po przekazaniu gospodarstwa pamiętaj o aktualizacji danych w urzędach, takich jak GUS czy urząd skarbowy.
• Wsparcie z linii MRSCK może zapewnić dodatkowe 90 000 zł na zakup gruntów.
• Beneficjent musi zrealizować założenie biznesplanu odnośnie korzystania z usług doradczych w okresie realizacji biznesplanu, tj. najpóźniej do dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pierwszej raty premii.

Podsumowanie

Przekazywanie gospodarstw rolnych i korzystanie z programów wsparcia dla młodych rolników są kluczowymi elementami w budowaniu trwałego dziedzictwa rolniczego. W obliczu rosnącego średniego wieku rolników, wspieranie młodego pokolenia w przejmowaniu i rozwijaniu gospodarstw staje się priorytetem, co wymaga zarówno świadomości prawnej, jak i strategicznego planowania finansowego.

tags: #czy #mlodemu #rolnikowi #trzeba #przepisac #ciagnik