Czyszczenie opryskiwacza po użyciu jest niezwykle ważne. Zapobiega nie tylko łączeniu się środków ochrony roślin, ale i chroni przed obniżeniem skuteczności preparatu lub, w najgorszym wypadku, zniszczeniem uprawy. Regularne i odpowiednie czyszczenie zapewnia długotrwałą i efektywną pracę opryskiwacza. Czysty opryskiwacz nie tylko poprawia skuteczność działania środków ochrony roślin, ale pomaga również uniknąć zanieczyszczenia środowiska.
Czy opryskiwacz musi mieć pojemnik do mycia rąk?
W większości opryskiwaczy dostępnych na rynku montowane są dwa dodatkowe zbiorniki oprócz zbiornika głównego. Pierwszy dodatkowy zbiornik to zbiornik na czystą wodę do płukania opryskiwacza, którego pojemność wynosi zazwyczaj około 10% pojemności zbiornika głównego. Drugi dodatkowy zbiornik to zbiornik na czystą wodę do mycia rąk. Pojemność tego zbiornika wynosi około 10-20 litrów. Jeżeli w trakcie wykonywania zabiegu opryskiwania zajdzie potrzeba umycia rąk (np. po kontakcie z chemikaliami), taki zbiornik umożliwia natychmiastowe usunięcie zanieczyszczeń, co jest kluczowe dla bezpieczeństwa operatora i zgodne z zasadami maksymalnego bezpieczeństwa podczas pracy z środkami ochrony roślin.
Konsekwencje zaniedbania czyszczenia opryskiwacza
Opryskiwacze są narażone na kontakt z różnymi substancjami chemicznymi, które mogą osadzać się w ich wnętrzu i na powierzchniach. Nieprzestrzeganie zasad czyszczenia może prowadzić do wielu niekorzystnych efektów. Jednym z nich jest fitotoksyczność, czyli zanieczyszczenia opryskiwanych roślin. Podczas intensywnych prac polowych, pozostałości środków ochrony roślin z poprzednich cykli pryskania mogą zostać przeniesione na nowe rośliny, negatywnie wpływając na ich zdrowie i wzrost, a nawet całkowicie niszcząc uprawę. Jest to częsty błąd, nazywany zwykle efektem pierwszego opryskiwacza.
Kolejnym niepożądanym skutkiem może być obniżenie skuteczności działania preparatów. Zanieczyszczony opryskiwacz może uniemożliwiać równomierne i precyzyjne rozprowadzanie substancji na roślinach. Trzecim następstwem zaniechania czyszczenia zbiornika jest uszkodzenie opryskiwacza. Osadzające się zanieczyszczenia mogą powodować korozję i uszkodzenia mechaniczne sprzętu, skracając tym samym jego żywotność.
Zaniechanie umycia opryskiwacza może mieć poważne konsekwencje dla skuteczności zwalczania szkodników i chorób, jakości plonów, środowiska i zdrowia ludzi. Jednym z niepożądanych efektów jest powstanie niekontrolowanej mieszanki. Resztki środków ochrony roślin z poprzednich oprysków mogą stworzyć mieszankę z nowymi substancjami, prowadząc do nieprzewidywalnych reakcji chemicznych. To z kolei może wpłynąć na efektywność aplikacji lub w skrajnych przypadkach stworzyć niebezpieczne związki chemiczne.
Nieumycie zbiornika powoduje niewłaściwą skuteczność opryskiwania. Brudne dysze czy filtry mogą skutkować nierównomiernym rozkładem środków ochrony roślin. Co więcej, brak odpowiedniej konserwacji zbiornika może przyczynić się do zwiększonego ryzyka oporności. Regularne stosowanie tych samych środków ochrony roślin bez uprzedniego mycia opryskiwacza może powodować zwiększoną odporność u szkodników lub patogenów, co jest niekorzystne dla portfela oraz środowiska.
Zaaplikowanie pozostałych zanieczyszczeń czy pozostałości środków ochrony roślin może doprowadzić do uszkodzenia lub nawet obumarcia roślin. Nieodpowiednio umyty opryskiwacz to także zagrożenie dla życia lub zdrowia zarówno ludzi, jak i zwierząt, szczególnie jeśli jest użytkowany w pobliżu pastwisk czy wód gruntowych. Nieprawidłowe mycie może powodować także przedwczesne zużycie sprzętu lub jego psucie się.
Skuteczne czyszczenie opryskiwacza: Metody i preparaty
Mycie opryskiwacza powinno mieć miejsce zaraz po skończonej pracy, jeszcze na polu. Do zbiornika należy nalać wody, a następnie wypryskać ją na powierzchni uprawianego pola. Aby usunąć pozostałości oprysku z miejsc niewidocznych lub zaschniętych, elementy takie jak śluza, kopuła, pokrywa zbiornika i inne trudno dostępne elementy opryskiwacza powinny być umyte z zastosowaniem wysokociśnieniowego urządzenia czyszczącego. Szczególną uwagę należy także zwrócić w przypadku wewnętrznej powierzchni góry opryskiwacza, gdyż jest ona narażona na zasychanie cieczy roboczej.
Etapy czyszczenia
- Opryskiwacz należy wypłukać czystą wodą na polu.
- Zbiornik umyć wewnątrz używając wysokociśnieniowego urządzenia czyszczącego.
- Przeprowadzić mycie właściwe przy użyciu specjalnego środka czyszczącego.
- Zbiornik wypłukać czystą wodą.
W każdym wypadku warto pamiętać o ubraniu stosowanej odzieży ochronnej, takiej jak rękawice czy okulary.
Zastosowanie środka FarmClean
Dla najlepszego efektu warto zastosować środek FarmClean, dostępny w ofercie sklepu dlaroslin.pl. Preparat przeznaczony jest do czyszczenia zewnętrznej i wewnętrznej powierzchni opryskiwacza. Należy wypełnić zbiornik wodą do 30% jego objętości. Przy uruchomionym mieszadle powoli dozujemy FarmClean w ilości 200 ml/100 l wody. Ilość środka FarmClean należy zwiększyć do 400 ml/100 l wody, jeśli uprzednio stosowaliśmy herbicydy z grupy sulfonylomoczników lub glifosat. Tak samo postępujemy w przypadku mycia opryskiwacza na koniec sezonu. Zawsze pamiętajmy, aby usuwać płyn myjący zawierający pozostałości pestycydów na wcześniej przygotowanej powierzchni.
Opryskiwacze są narażone na działanie silnych środków chemicznych o właściwościach korozyjnych. Aby zapobiec zniszczeniu opryskiwacza, środek FarmClean pozostawia antykorozyjny film zabezpieczający. FarmClean jest płynnym, uniwersalnym, gotowym do użycia środkiem do mycia i czyszczenia, niezwykle łatwym w użytkowaniu. Oprócz pomocy w usuwaniu brudu i zanieczyszczeń, jego zadaniem jest umożliwić neutralizację resztek środków ochrony roślin i nawozów ze zbiornika oraz instalacji przewodzącej ciecz użytkową. Nie wykazuje agresywnego działania w stosunku do farb, lakierów czy aluminium, a jego wysoko aktywne składniki ulegają biologicznemu rozpadowi.
Nie możemy pominąć czyszczenia zewnętrznej strony opryskiwacza. W tym celu środek FarmClean należy rozcieńczyć w wodzie i usunąć ręcznie lub przy użyciu wysokociśnieniowego urządzenia czyszczącego pozostałości środków ochrony roślin. W przypadku mycia ręcznego na zewnętrznej powierzchni zbiornika należy użyć środka FarmClean w ilości 50 ml w 10 l wody.
Mycie po herbicydach (np. Randap)
Rundup to środek chwastobójczy z grupy herbicydów. Prawidłowe wyczyszczenie zbiornika tuż po zakończonym procesie pryskania ma ogromne znaczenie dla środowiska i pracujących z opryskiwaczem ludzi. W przypadku tak silnych środków ochrony roślin, jakim jest Randap, należy rygorystycznie przestrzegać kolejności mycia:
- płukanie czystą wodą na polu,
- mycie wewnątrz używając wysokociśnieniowego urządzenia czyszczącego,
- mycie właściwe z użyciem FarmClean,
- płukanie czystą wodą.
Herbicydy to niezwykle silne środki chemiczne. Obawa przed oddziaływaniem pozostałości herbicydów na rośliny opryskiwane następczo niewłaściwie umytym opryskiwaczem jest w pełni uzasadniona. Idealnym środkiem do usunięcia resztek substancji aktywnych ze zbiornika jest FarmClean, który zapewnia doskonały efekt myjący także po stosowaniu herbicydów zawierających glifosat i neutralizuje substancje aktywne pestycydów.
Zanim rozpoczniemy proces czyszczenia, warto zaopatrzyć się w odzież ochronną oraz przygotować odpowiednie miejsce do usuwania płynu myjącego. W pierwszej kolejności należy napełnić zbiornik wodą i zużyć popłuczyny na powierzchni, na której przeprowadzono zabieg. Następnie powinniśmy zdjąć końcówkę zaworu i gniazda dysz, umyć je z zastosowaniem wysokociśnieniowego urządzenia czyszczącego lub w oddzielnej wodzie z użyciem FarmClean. Należy upewnić się, że wszystkie pozostałości Randapu zostały usunięte. Należy również wymienić lub umyć filtry opryskiwacza, zgodnie z jego instrukcją. Zanieczyszczone filtry nie tylko uszkadzają sprzęt, ale również obniżają efektywność opryskiwacza.
Następnie należy napełnić zbiornik czystą wodą do 30% jego objętości. Przy uruchomionym mieszadle dozujemy środek FarmClean w dawce do 400 ml/100 l wody dla herbicydów. Roztwór płynu myjącego powinien pozostać w zbiorniku przez 45 minut, po czym wnętrze zbiornika należy ponownie przepłukać wodą. Nie możemy zapomnieć również o zewnętrznej stronie opryskiwacza, na której również gromadzą się resztki Randapu i innych zanieczyszczeń. Zewnętrzną stronę opryskiwacza należy oczyścić rozcieńczonym roztworem FarmClean, usuwając go przy użyciu wysokociśnieniowego urządzenia czyszczącego lub ręcznie.
Mycie po roztworze saletrzano-mocznikowym (RSM)
W ostatnich latach roztwór saletrzano-mocznikowy (RSM) zyskał na popularności, jednak wysokie stężenie azotu sprawia, że jest on bardzo agresywny w kontakcie z metalowymi elementami opryskiwacza. Dzięki zastosowaniu środka FarmClean korozji można łatwo zapobiec, gdyż preparat pozostawia film ochronny, przedłużając żywotność sprzętu.
Opryskiwacz powinien być umyty zaraz po każdej zakończonej aplikacji RSM-u, nawet jeśli ma ponownie rozlewać ten roztwór za kilka dni. Najlepiej czyścić aparaturę przy użyciu ciepłej wody, ale zdaniem ekspertów, stosowanie samej wody przy użyciu myjki ciśnieniowej jest nieekonomiczne i nieekologiczne. W skutecznym myciu pomoże łatwy w użyciu środek FarmClean, dzięki któremu tłusty nalot uda się zmyć bardzo szybko. Ponadto, FarmClean zawiera wysoko aktywne składniki ulegające biologicznemu rozpadowi i jest całkowicie nieszkodliwy dla roślin przy użyciu w niewielkich ilościach.
Jak zadbać o ogrodnicze opryskiwacze po zakończeniu sezonu. Czyszczenie i konserwacja sprzętu
Bezpieczeństwo i przepisy prawne dotyczące opryskiwaczy
Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, opryskiwacz powinien zostać umyty w taki sposób, aby maksymalnie zminimalizować ryzyko skażenia wód powierzchniowych, podziemnych oraz gruntu. Ryzyko skażeń miejscowych jest bardzo wysokie podczas mycia opryskiwaczy, gdyż duże ilości wody zużyte do tego celu ułatwiają przenikanie środków ochrony roślin do wód gruntowych. Dlatego miejsce płukania instalacji cieczowej musi być oddalone przynajmniej 20 m od wód powierzchniowych i innych obszarów wrażliwych. Najlepiej jest przeprowadzić mycie zewnętrzne i wewnętrzne w polu, a skażoną wodę po myciu wypryskać na wcześniej traktowaną powierzchnię. Mycie wewnętrzne ułatwiają instalacje do przepłukiwania układu cieczowego, które stają się standardowym wyposażeniem nowych opryskiwaczy.
Napełnianie zbiornika opryskiwacza wodą i środkami ochrony roślin powinno odbywać się w taki sposób, aby uniemożliwiało skażenie źródła wody i miejsca, gdzie ta czynność jest wykonywana. Rura doprowadzająca wodę nie może pozostawać w kontakcie z cieczą znajdującą się w zbiorniku. Do zabiegów ochrony roślin zaleca się użycie miękkiej wody, o temperaturze 14-18°C. Wody ze źródeł otwartych powinno się wykorzystywać w ostateczności, z uwagi na zanieczyszczenia i ryzyko skażenia.
Miejsca przygotowywania cieczy użytkowej
W miejscu przygotowywania cieczy użytkowej nie może dochodzić do przedostawania się środków ochrony roślin do środowiska, dlatego czynność tę najlepiej przeprowadzać w polu, za każdym razem w innym miejscu. Miejsce to powinno być oddalone co najmniej o 20 m od wód powierzchniowych i ujęć wody oraz rowów melioracyjnych. Jeżeli natomiast sporządzanie cieczy użytkowej przeprowadza się w gospodarstwie, to najlepiej na stanowisku BIOBED lub na wybetonowanej płycie z odpływem popłuczyn do zbiornika. Preparaty najlepiej odważać w miejscu osłoniętym od wiatru.
BIOBED to dół o szerokości i długości nieco większej niż wymiary zewnętrzne opryskiwacza i głębokości minimum 0,6 m, uszczelniony od spodu warstwą 0,1 m gliny, wypełniony substratem stanowiącym mieszaninę wybranej ziemi (25%), torfu (25%) i rozdrobnionej słomy (50%). Substrat ten tworzy aktywne złoże biologiczne, które wykazuje silne właściwości absorpcyjne i stwarza znakomite warunki do rozwoju mikroorganizmów niezbędnych do naturalnej biodegradacji związków chemicznych. Badania wykazały, że podczas jesienno-zimowej przerwy następuje niemal całkowita degradacja nagromadzonych środków ochrony roślin. Substrat powinno się wymieniać co 5-8 lat. Stanowisko Biobed powinno się zlokalizować w miejscu uniemożliwiającym spływanie wody i oddalonym o co najmniej 20 m od studni i zabudowań.
Atestacja i kontrole techniczne (PIORiN)
W praktycznie każdym profesjonalnym gospodarstwie rolniczym znajduje się opryskiwacz, a każda maszyna tego rodzaju podlega atestacji. Urządzenia o pojemności powyżej 30 litrów muszą posiadać ważny atest, aby móc legalnie wykonywać zabiegi. Ustawa o Ochronie Roślin Uprawnych nakłada obowiązek kontroli sprzętu do ochrony roślin co 3 lata. Nowe maszyny są kontrolowane dopiero po 5 latach od daty jego nabycia. Opryskiwacze ciągnikowe i samobieżne (polowe i sadownicze) oraz opryskiwacze zamontowane na pojazdach kolejowych powinny być kontrolowane przez Państwową Inspekcję Ochrony Roślin i Nasiennictwa (PIORiN).
Przed wizytą w stacji kontroli opryskiwaczy należy przygotować sprzęt do czynności diagnostycznych. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa przypomina, że przed nowym sezonem wegetacyjnym każdy profesjonalny użytkownik środków ochrony roślin powinien przebadać swój sprzęt i dokonać jego kalibracji. Opryskiwacz należy dokładnie umyć z zewnątrz i od wewnątrz, a także pamiętać o umyciu pompy. Cały opryskiwacz warto przepłukać przez około 10 minut, nie zapominając o belkach polowych (bez założonych rozpylaczy) oraz napełniając wodą (ok. 1/3 pojemności zbiornika głównego) dodatkowy zbiornik do płukania opryskiwacza.
Przy okazji kontroli należy sprawdzić szczelność zbiornika, stan uszczelek na przyłączach przewodu ssącego, mieszadła hydraulicznego i zaworu spustowego. Ważne jest także, aby zawór spustowy był szczelny po zamknięciu. Można skontrolować pracę zewnętrznego wskaźnika cieczy roboczej oraz ocenić jakość pracy mieszadła hydraulicznego. Wkłady filtracyjne (sita wlewowe i filtry indywidualne rozpylaczy) warto przed zimą wyjąć z opryskiwacza, umyć i przechowywać w suchym miejscu, a w przypadku trudnych do usunięcia osadów, moczyć filtry przez 24 godziny w wodnym roztworze octu lub w specjalnym preparacie rozpuszczającym osady.
Wydajność pompy, będącej podstawą każdego opryskiwacza, można sprawdzić jedynie za pomocą specjalistycznej aparatury w stacji kontroli. Przyczynami gorszej wydajności mogą być niesprawne zawory lub wadliwe przepony. Rolnik może jednak sprawdzić stan oleju w pompie i jego konsystencję; białawą emulsję na bagnecie lub w zbiorniczku może świadczyć o nieszczelnościach między układem smarowania a cieczowym.
Belka opryskiwacza, choć odporna, może ulec uszkodzeniom mechanicznym. Warto dokładnie przejrzeć ją na całej szerokości, pospawać pęknięcia oraz naprawić lub wymienić uszkodzone elementy. Prawidłowe działanie układu podnoszenia belki (smarowanie układu linowo-krążkowego, szczelność układu hydraulicznego) oraz zakres podnoszenia (co najmniej ok. 1,5 m od podłoża) są kluczowe. Samodzielnie można zbadać reakcję poszczególnych sekcji na włączenie i wyłączenie oraz działanie zaworu regulacji ciśnienia, kontrolując stabilność i powtarzalność ciśnienia.
Kontrola opryskiwacza to tylko jeden z elementów bezpieczeństwa. Rolnik musi być przeszkolony, przechowywać preparaty w odpowiednich warunkach i prowadzić ewidencję zabiegów. PIORiN może przeprowadzać niezapowiedziane kontrole, a w przypadku stwierdzenia uchybień rolnik musi je naprawić. Niemniej jednak, wielu rolników neguje zasadność kontroli, argumentując, że w dobie cięcia kosztów dbają o sprzęt i jego sprawne działanie.
Jak zadbać o ogrodnicze opryskiwacze po zakończeniu sezonu. Czyszczenie i konserwacja sprzętu
Nowoczesne rozwiązania w opryskiwaczach wspierające bezpieczeństwo i precyzję
Podstawowe wymagania stawiane obecnie opryskiwaczom to jak najwyższa skuteczność zabiegów przy ograniczonym do minimum skażeniu środowiska i maksymalnym bezpieczeństwie wykonującego zabiegi. Nowoczesne ramy opryskiwaczy zaczepianych są konstruowane tak, aby opryskiwacz prowadzony był po torze jazdy ciągnika i nie robił dodatkowych, niepotrzebnych śladów. Jednym z takich rozwiązań jest dyszel przegubowy, ułatwiający zawracanie na uwrociach. W większych opryskiwaczach polowych stosowane są podwozia przegubowe i kierowane koła, których celem jest również ułatwienie operatorowi pracy podczas nawrotów.
Producenci nowoczesnych opryskiwaczy montują rozwadniacze środków ochrony roślin w sicie wlewowym umiejscowionym na poziomie pasa operatora (około 1 metra nad powierzchnią ziemi). Podczas wlewania do zbiornika pestycydu występuje największe ryzyko zatrucia, ponieważ mamy wówczas kontakt z nierozcieńczonym środkiem.
Elektroniczne sterowanie i precyzyjne dozowanie
Planując zakup nowego opryskiwacza, warto zastanowić się nad możliwością elektronicznego sterowania zaworem głównym. Takie urządzenia pomiarowo-sterujące są dostępne na polskim rynku i sterowane są z kabiny ciągnika. Operator ma możliwość regulacji całym procesem opryskiwania za pomocą niewielkiego urządzenia. Wykonujący zabieg ustawia dawkę cieczy na hektar, a urządzenie samo steruje jej ciśnieniem w zależności od prędkości jazdy. W skład takiego urządzenia wchodzi również przetwornik prędkości, przetwornik ciśnienia, przepływomierz oraz zawory sterowane elektronicznie.
Układ iniekcyjny
Opryskiwacze przeznaczone do dużych gospodarstw wyposażone są zazwyczaj w nowoczesny układ dozowania cieczy - układ iniekcyjny. W takich opryskiwaczach występuje dodatkowy zbiornik przeznaczony na pestycyd. Do zbiornika głównego nalewa się tylko czystą wodę. W trakcie wykonywania oprysku system pobiera ze zbiornika głównego wodę, a ze zbiornika pestycydu odpowiednią ilość środka ochrony roślin. Następnie woda i pestycyd wprowadzane są do komory mieszania, gdzie następuje bardzo dobre ich wymieszanie. Rolnik wykonujący zabiegi ochrony roślin przy użyciu tego systemu nie musi dokładnie wymierzać ilości środka ochrony. Jeżeli wykona zabieg i zostanie środka, może przelać go do oryginalnego opakowania, gdyż nie jest on wymieszany z wodą. W przypadku układu iniekcyjnego pestycyd nie jest rozcieńczony z wodą, i jeżeli wystąpią jakieś utrudnienia (np. pogodowe), można przerwać zabieg bez obawy o utratę skuteczności preparatu.
Pomocniczy strumień powietrza (PSP)
Belki polowe nowoczesnych opryskiwaczy wyposażone są w dodatkowy system - pomocniczy strumień powietrza (PSP). Jest to rękaw umiejscowiony na całej długości belki. Bezpośrednio za zbiornikiem głównym znajduje się wentylator, który wytwarza strumień powietrza i kieruje go do rękawa. Następnie strumień powietrza skierowany jest z tego rękawa pionowo w dół. Ciecz robocza, która wypływa z rozpylaczy, dostaje dużej prędkości pod wpływem tego strumienia. Niezależnie od typu opryskiwacza, standardowym jego wyposażeniem powinny być korpusy z kilkoma rozpylaczami.
