Szerokość robocza i typ zawieszenia - podstawowe kryteria wyboru
Przy wyborze kosiarki do gospodarstwa, rolnik na pierwszym miejscu kieruje się jej szerokością roboczą. Jest to jednak tylko jeden z wielu czynników, które należy wziąć pod uwagę. Największą popularność zdobyły maszyny z prostym zawieszeniem bocznym.
W tym typie zawieszenia, belka tnąca jest mocowana do ramy kosiarki za pomocą obrotowego przegubu. Jest to element przenoszący znaczące naprężenia, pracujący zarówno podczas składania belki do pozycji transportowej, jak i podczas kopiowania nierówności terenu. Dodatkowo, podczas pracy, przegub jest obciążony naciskiem koszonej masy w połączeniu z prędkością jazdy.
Lżejsze belki są często tulejowane przy użyciu pierścieni z tworzywa sztucznego. W najtańszych rozwiązaniach, na styku przekładni kątowej z ramą może brakować tulejek. Zamiast nich stosowane są kalamitki, przez które wtłaczany jest smar, a stal przekładni styka się bezpośrednio ze stalą ramy. Jest to najsłabsze możliwe rozwiązanie konstrukcyjne.
W przypadku zużycia, tuleje wymagają wymiany, aby zapobiec powstawaniu luzu i zróżnicowanemu naprężeniu pasków klinowych. Napęd kosiarek z klasycznym zawieszeniem bocznym zazwyczaj realizowany jest za pomocą pasków klinowych. Im dłuższa belka, tym więcej pasków i większa ich powierzchnia jest potrzebna.
Paski klinowe pełnią również rolę częściowego zabezpieczenia przeciążeniowego - w przypadku nagłego zablokowania dysków mogą się ślizgać, a nawet spalić.
Kopiowanie nierówności terenu i konstrukcja belki tnącej
Odległość belki tnącej od traktora nie wpływa na jakość cięcia, pod warunkiem pracy na równych powierzchniach. Jednakże, jeśli pole jest nierówne, lepszym wyborem będzie kosiarka, której belka w pracy znajduje się blisko tylnych kół ciągnika - taka maszyna lepiej kopiuje nierówności terenu.
Skuteczność kopiowania nierówności przez belkę tnącą zależy od jej najszerszej części. Dlatego, dobierając kosiarkę, warto zwrócić uwagę na szerokość belki - im jest ona większa, tym mniej dokładnie będzie ona kopiować nierówności terenu. Wąskie belki szybciej reagują na zmiany pochylenia pola i koszą trawę dokładniej.
Z drugiej strony, wąskie listwy tnące, gdzie przekładnia znajduje się obok pierwszego dysku, wymagają zastosowania płoz, które suną po skoszonej wcześniej darni. Takie rozwiązanie jest podatne na zapchanie się trawą z pokosu ściętego w poprzednim przejeździe.
Waga belki jest bardzo ważnym aspektem. Zasadniczo, belka tnąca o niższej wadze jest bardziej komfortowa w pracy. Lekka belka mniej napiera na przegub i pozwala na pracę z kosiarką mniejszym traktorem. Należy jednak pamiętać, że cienka listwa jest mniej sztywna i bardziej podatna na uszkodzenia mechaniczne.
Masa belki ma również znaczenie dla darni. Każda kosiarka jest wyposażona w system odciążenia belki tnącej. W przypadku maszyn z zawieszeniem bocznym, jest to zazwyczaj sprężyna z regulacją stopnia napięcia. Wysokość zawieszenia zależy od konstrukcji - im bardziej naciągnięta jest sprężyna, tym łatwiej można podnieść listwę do góry, oszczędzając darń.
System podnoszenia belki na uwrociach
Kolejną ważną kwestią jest sposób podnoszenia belki na uwrociach. Podstawowy system polega na oddzielnym dźwiganiu ramy kosiarki przy użyciu TUZ (Tylnego Zaczepu Uniwersalnego) traktora oraz oddzielnym podnoszeniu belki przy użyciu hydrauliki ciągnika. Opuszczenie belki wymaga ponownego operowania dwoma zaworami.
Przy niewielkiej powierzchni do skoszenia takie rozwiązanie można zaakceptować. Aby ułatwić obsługę, producenci kosiarek montują w układzie podnoszenia belki tnącej współpracujący równoległobok oraz zapadkę, połączone z siłownikiem do składania maszyny do transportu. Zależnie od położenia zapadki, siłownik hydrauliczny podniesie belkę równolegle do góry z obu jej stron lub złoży ją całkowicie pionowo do transportu.
Po złożeniu do transportu, maszyny o dużej szerokości roboczej (3 metry i więcej) mogą okazać się wyższe niż ciągnik. Niektóre modele kosiarek posiadają składaną końcówkę osłony, co zmniejsza ich wysokość transportową. Pozwala to również oszczędnym rolnikom wykosić trawę tuż przy przeszkodach, takich jak słupy, kamienie czy ogrodzenia.
Kosiarki z centralnym zawieszeniem belki tnącej
Osobną grupę maszyn zawieszanych stanowią kosiarki z centralnym zawieszeniem. W tym rozwiązaniu przegub, pozwalający belce na wychylanie się poprzecznie do kierunku jazdy, jest umieszczony centralnie pośrodku nad listwą i połączony ramą z oboma końcami belki tnącej. Przegub jest zawieszony na ramieniu, które z kolei połączone jest z ramą główną sprzężoną z TUZ ciągnika.
Dzięki centralnemu mocowaniu, podnoszenie belki jest szybsze, a prześwit między listwą tnącą a podłożem jest większy w porównaniu do zawieszenia bocznego. Z racji symetrycznego rozłożenia naprężeń, nacisk belki tnącej w mniejszym stopniu zużywa przegub podczas pracy.
Centralne zawieszenie belki tnącej umożliwia zastosowanie innych niż sprężynowe rozwiązań służących odciążeniu listwy. Na przykład, w kosiarkach marek Claas, Kuhn, Pottinger czy SaMasz, za odciążenie belki odpowiada system hydropneumatyczny. Są to akumulatory olejowo-gazowe, których pojemność jest zależna od ciężaru belki tnącej. Użytkownik wypełnia je olejem z układu ciągnika w zależności od potrzeb. Wzrost ciśnienia oleju powoduje zwiększenie odciążenia belki i łatwiejsze podnoszenie przy małym naporze. Spadek ciśnienia skutkuje zwiększeniem nacisku i mniejszą wrażliwością na nierówności.
Jeśli nie stosuje się systemu hydropneumatycznego, wykorzystywane są klasyczne sprężyny. Na przykład, firma Pronar stosuje ten sposób odciążenia listwy z dyskami.
Budowa i zasada działania listwy tnącej
Kosiarki dyskowe niemal całkowicie wyparły klasyczne konstrukcje bębnowe, rewolucjonizując proces koszenia. Kluczowym elementem kosiarki dyskowej jest listwa tnąca, której budowa i zasada działania mają bezpośredni wpływ na efektywność pracy oraz trwałość urządzenia.
Listwa tnąca składa się z szeregu dysków wyposażonych w nożyki tnące. Dyski te są osadzone na wałkach napędowych, które są połączone z układem przeniesienia mocy. Naprzemienny układ obrotów poszczególnych, sąsiadujących ze sobą dysków pełni ważną funkcję - wygasza drgania, jakim poddawana jest listwa tnąca na swojej długości. Obracające się z dużą prędkością dyski skutecznie niwelują te drgania.
Stan nożyków w listwie można łatwo sprawdzić, a przed sezonem wymienić na nowe. Napęd listwy tnącej opiera się na precyzyjnym systemie wyważonych kół zębatych umieszczonych w szczelnej obudowie. Ważnym aspektem są masywne koła zębate, które działają jak koła zamachowe, magazynując energię kinetyczną. Dzięki temu kosiarka może stabilnie i płynnie pracować, nawet w trudnych warunkach terenowych i przy dużym oporze cięcia.
Mimo prostoty działania, napęd listwy tnącej to zaawansowany mechanizm. Po uruchomieniu kosiarki, należy pozwolić dyskom listwy tnącej rozpędzić się do nominalnych obrotów. Większość producentów zapewnia, że listwa tnąca w kosiarkach dyskowych charakteryzuje się długą żywotnością, pod warunkiem, że nie zostanie uszkodzona mechanicznie.
Choć "wanna" listwy tnącej jest szczelnie zamknięta, warto sięgnąć po zalecenia producenta maszyny. Regularna konserwacja, w tym wymiana oleju co kilka lat, pozwala zachować sprawność układu przez długie lata. Mechanizm napędu pracuje w kąpieli olejowej.
Kolejną zaletą kosiarek dyskowych jest łatwość wymiany nożyków tnących. Nożyki są zamocowane ruchomo do tarcz dysków, co umożliwia ich szybką i prostą wymianę za pomocą specjalnego narzędzia.
Listwa tnąca kosiarki dyskowej to zaawansowany technologicznie mechanizm, który zapewnia efektywne i wydajne koszenie. Regularna konserwacja oraz wymiana nożyków pozwalają na długą i bezproblemową eksploatację urządzenia, czyniąc kosiarki dyskowe nieocenionym narzędziem w nowoczesnym rolnictwie.