Maszyny gąsienicowe i ich zastosowanie: od pola do pola bitwy

Artykuł przedstawia szeroki kontekst maszyn gąsienicowych, od nowoczesnych ciągników rolniczych, przez historyczne pojazdy wojskowe, aż po innowacyjne rozwiązania w ochronie upraw.

Nowoczesne ciągniki rolnicze Massey Ferguson: innowacja i wydajność

Wybór odpowiedniego ciągnika w gospodarstwie mleczarskim jest kluczowy. Massey Ferguson M5 z fabrycznym ładowaczem czołowym oferuje połączenie, które pozwala wykorzystać wszystkie możliwości takiego zestawu. W oborze, gdzie liczy się zwinność, ciasne nawroty i dobra widoczność, pierwsze trzy modele serii MF 5M zostały stworzone z myślą o takich warunkach.

Specyfikacja i komfort MF 5M

Promień skrętu 4,65 m (do modelu MF 5M.115), wspomaganie kierownicy i doskonała widoczność z kabiny sprawiają, że nawet w wąskich przestrzeniach praca jest komfortowa. MF 5M oferuje sześć modeli mocy - od 95 KM do 145 KM - wszystkie z czterocylindrowym silnikiem AGCO Power o pojemności 4,4 litra, spełniającym normy emisji Stage V. System „All-in-One” jest schowany pod kabiną, co zapewnia doskonałą widoczność.

Kabina Massey Ferguson M5 jest niezwykle obszerna. Wszystkie modele MF 5M są standardowo wyposażone w przekładnię Dyna-4, oferującą 16 biegów do przodu i 16 do tyłu, zmienianych joystickiem. Dyna-4 to nie tylko komfort pracy, ale także niższe spalanie dzięki efektywnej pracy silnika bez szarpania i przeciążania. Opcjonalnie dostępne są kabiny z zawieszeniem, które skutecznie tłumią wstrząsy.

Wielozadaniowość i technologie MF 5M

Rolnik prowadzący gospodarstwo hodowlane potrzebuje wszechstronnej maszyny. MF 5M dzięki kompatybilności z ładowaczami czołowymi, hydraulice o wydajności nawet do 100 l/min (w opcji) oraz wygodnemu sterowaniu joystickiem, staje się wielozadaniowym pomocnikiem. Dostępne technologie takie jak MF Guide, Isobus i MF Connect wspierają planowanie, redukcję strat i zwiększanie zysków. Sterowanie ciągnikiem za pomocą joysticka jest proste, a przyciski mają wyraźny skok.

Massey Ferguson 9S: flagowy ciągnik z nagrodą Red Dot

Flagowy ciągnik Marka Massey Ferguson 9S został doceniony nagrodą Red Dot w kategorii Wzornictwo produktu. To wyróżnienie podkreśla innowacyjność maszyn, które zwiększają produktywność klientów. Firma Massey Ferguson przez 7 lat konsultowała się z klientami i prowadziła testy, co zaowocowało stworzeniem ciągnika serii MF 8S, który również otrzymał nagrodę Red Dot w 2021 roku. Ciągniki z serii MF 9S czerpią z sukcesu konstrukcji Protect-U i kabiny.

Charakterystyka MF 9S

Sześć modeli z serii MF 9S o mocy od 285 KM do 425 KM wyposażono w konstrukcję silnika i kabinę Protect-U, która zapewnia doskonałą widoczność i komfort. MF 9S posiada również dodatkowe opcje zwiększające wydajność, takie jak MF AutoTurn, AutoHeadland, TIM (zarządzanie osprzętem ciągnika) i centralny system pompowania opon (CTIS). W centrum konfiguracji MF By You dostępny jest szeroki wybór fabrycznego wyposażenia dla ciągników z serii MF 9S.

Omacnica prosowianka: groźny szkodnik kukurydzy

Omacnica prosowianka to jeden z najgroźniejszych szkodników kukurydzy w Polsce, którego presja rośnie z roku na rok, prowadząc do poważnych strat w plonie i jakości ziarna. Jest to motyl, a stadium szkodliwym są wyłącznie gąsienice. Notowana w Polsce na plantacjach kukurydzy od ponad 70 lat, jest jedynym szkodnikiem tej rośliny, który uszkadza niemal wszystkie nadziemne organy z wyjątkiem korzeni podporowych.

Cykl rozwojowy omacnicy prosowianki

W warunkach Polski omacnica prosowianka rozwija jedno pokolenie w ciągu roku. Jednak w niektórych latach, na nielicznych plantacjach na południu kraju, obserwuje się pojaw drugiego pokolenia motyli, jaj i gąsienic w okresie od końca września do końca października. Drugie pokolenie jest obecnie nieszkodliwe, jednak niepokojący jest fakt jego pojawiania się, zwłaszcza że w południowych Niemczech rasa dwupokoleniowa stopniowo wypiera jednopokoleniową.

Zimowanie gąsienic

Stadium zimującym omacnicy prosowianki są wyrośnięte gąsienice, ukryte m.in. w resztkach pożniwnych kukurydzy. Doskonale znoszą mrozy i suszę. Zimowanie gąsienic najczęściej ma miejsce w pierwszym międzywęźlu nad ziemią, ale część z nich potrafi zejść nawet w okolice szyjki korzeniowej, ukrywając się w podziemnym fragmencie łodygi.

Rozwój wiosenny i lot motyli

Wiosną gąsienice stopniowo przepoczwarczają się w słomie kukurydzianej. Przy obecnych uwarunkowaniach klimatycznych motyle omacnicy prosowianki zaczynają nalatywać na pola uprawne od drugiej dekady czerwca. W warunkach ciepłej zimy i upalnej wiosny cykl rozwojowy szkodnika może ulec przyspieszeniu, co może skutkować pojawem pierwszych motyli już od trzeciej dekady maja. Chłodna i deszczowa wiosna może opóźnić naloty do końca czerwca lub początku lipca.

Długość trwania okresu lotu motyli jest ściśle powiązana z pogodą. W lata upalne i suche lot może być krótki, ale intensywny (koniec lipca/początek sierpnia). W lata deszczowe i zimne loty są mniej liczne i nieregularne, kończąc się niekiedy pod koniec sierpnia. Najwięcej motyli obserwuje się od końca pierwszej do trzeciej dekady lipca.

Składanie jaj i wylęg gąsienic

Dynamika składania jaj przez samice na roślinach (głównie pod spodem blaszek liściowych) pokrywa się ściśle z dynamiką nalotu samic. Przy bardzo wczesnym nalocie szkodnika pierwsze jaja można zaobserwować od początku czerwca, choć zwykle wykrywa się je w drugiej lub trzeciej dekadzie sierpnia. Najwięcej jaj na roślinach jest od końca pierwszej do trzeciej dekady lipca, a ostatnie mogą pojawić się nawet pod koniec sierpnia. W składaniu jaj może pojawić się kilka szczytów liczebności, na co duży wpływ ma pogoda.

Pierwsze wylęgi gąsienic zaczynają się w drugiej lub trzeciej dekadzie czerwca, a kończą się pod koniec sierpnia lub w pierwszych dniach września. Liczny pojaw młodych gąsienic ma miejsce zwykle od końca pierwszej do połowy trzeciej dekady lipca. Gąsienice przechodzą przez pięć stadiów rozwojowych, z których pierwsze mierzy około 1,2 mm długości, a ostatnie osiąga do 2,5 cm długości. Piąte, rzadziej czwarte stadium, może zimować. Początkowo najwięcej gąsienic przebywa w środkowych i górnych częściach rośliny, ale wraz z rozwojem migrują w dolne partie, a po zakończeniu żerowania schodzą na zimowanie do nasady łodyg.

Szkodliwość omacnicy prosowianki

Od 2009 roku omacnica prosowianka zasiedla plantacje kukurydzy we wszystkich 16 województwach. Szkodliwość owada jest zróżnicowana w zależności od regionu, warunków glebowo-klimatycznych i kierunku uprawy kukurydzy. Największe szkody notuje się na południu Polski, gdzie lokalnie szkodnik uszkadza do 80%, a niekiedy nawet do 100% roślin. W regionach środkowych obserwuje się uszkodzenia do 40%, czasem 80% roślin, natomiast na północy - 20-40% roślin. Średnie straty w plonach szacowane są na 10% w uprawie kukurydzy kiszonkowej oraz 20% w uprawie na ziarno.

Rodzaje uszkodzeń

• Młode gąsienice wyjadają dziurki w liściach, wgryzają się w nerw główny oraz uszkadzają pochwy liściowe.
• Żerując na wiechach, wyjadają pylniki z kłosków i wnętrze osi wiechy, co skutkuje jej złamaniem.
• Gdy pojaw gąsienic zbiega się z ukazywaniem się zawiązków kolb i przenikają do ich wnętrza, prowadzą do ich całkowitego zniszczenia.
• Większość gąsienic po wylęgu migruje na świeże znamiona kolb, przegryzając je, co skutkuje słabym zaziarnieniem.
• Uszkodzenia kolb są drogą wnikania patogenów, zwłaszcza grzybów z rodzaju Fusarium, wywołujących fuzariozę kolb. Może to skutkować obecnością groźnych mykotoksyn w plonie.
• Żerując wewnątrz łodyg, gąsienice przegryzają węzły i międzywęźla. Uszkodzenie wiązek przewodzących utrudnia pobieranie wody i substancji odżywczych.
• Silne uszkodzenie łodyg prowadzi do ich łamania. Złomy powyżej kolby mają znaczenie dla producentów kiszonki, poniżej kolby - dla każdego kierunku produkcji.
• Wskutek żerowania szkodnika do łodyg wnikają patogeny, w tym grzyby odpowiedzialne za rozwój fuzariozy łodyg.

Metody zwalczania omacnicy prosowianki

W ochronie kukurydzy przed omacnicą prosowianką można obecnie zastosować cztery metody ograniczania jej liczebności i szkodliwości.

Działania agrotechniczne

Działania agrotechniczne mają na celu stworzenie kukurydzy optymalnych warunków do rozwoju, tak aby mogła wykorzystać swoje naturalne mechanizmy obronne. Duży nacisk położony jest na stosowanie płodozmianu, który ogranicza masowy rozwój szkodnika. W przypadku uprawy kukurydzy w monokulturze, zaleca się wdrożenie bezpośrednich metod walki ze szkodnikiem, gdy jego liczebność przekroczy próg ekonomicznej szkodliwości. Nowo założone pola kukurydzy należy oddalić przestrzennie od ubiegłorocznych stanowisk, zwłaszcza jeśli nie zastosowano dokładnego rozdrabniania resztek pożniwnych, w których zimują gąsienice. Należy również zwrócić uwagę na prawidłowe nawożenie, zwłaszcza azotowe. Ponadto zaleca się usuwanie z plantacji i jej otoczenia chwastów grubołodygowych, w których omacnica prosowianka może zimować i rozwijać się.

Metoda hodowlana

Metoda hodowlana polega na uprawie odmian kukurydzy mniej podatnych na omacnicę prosowiankę, a także na choroby fuzaryjne. Informacje o podatności odmian można pozyskać z katalogów odmianowych, badań COBORU, uczelni rolniczych oraz instytutów branżowych. Warto kierować się wytycznymi Krajowego Rejestru odmian prowadzonego przez COBORU. Mniejsza podatność dostępnych na rynku odmian wynika m.in. z ich cech genetycznych, które wpływają na pokrój rośliny, grubość ścian komórkowych, liczbę wosków powierzchniowych, liczbę włosków na blaszkach liściowych, wczesność dojrzewania, tempo wzrostu początkowego, stopień pokrycia liśćmi okrywowymi kolby itp. Badania wskazują, że dostępne odmiany charakteryzują się zróżnicowaną podatnością na omacnicę prosowiankę.

Metody biologiczne (kruszynek)

Na plantacjach kukurydzy zwyczajnej/pastewnej stosuje się obecnie biopreparaty zawierające pasożytnicze błonkówki zwane kruszynkami. Środki te zawierają makroorganizm, dlatego nie podlegają urzędowej rejestracji jako biopestycydy w Polsce, jednak są to biologiczne środki ochrony roślin. W Polsce stosuje się głównie jeden gatunek kruszynka - Trichogramma brassicae. Kruszynek to błonkówka osiągająca zaledwie 0,4-1,2 mm długości, której larwy pasożytują wewnątrz jaj wielu różnych owadów, w tym omacnicy prosowianki. Zazwyczaj kruszynka aplikuje się dwa razy w okresie lotu samic omacnicy prosowianki i w zależności od biopreparatu uwalnia się od 150 do 400 tys. owadów. Środki biologiczne zazwyczaj zamawia się w marcu i kwietniu, czasami w maju, ponieważ są wytwarzane pod konkretne zamówienia i nie można ich przechowywać, gdyż zawierają żywe owady. Obecnie najwięcej biopreparatów z kruszynkiem jest aplikowana za pomocą dronów. Na dużych plantacjach używane są wiatrakowce.

Dr hab. inż. Paweł K. Bereś, prof. podkreśla, że omacnica prosowianka pozostaje jednym z najgroźniejszych szkodników kukurydzy w Polsce. Najskuteczniejszą i jednocześnie najbezpieczniejszą dla środowiska metodą ograniczania populacji tego szkodnika jest zastosowanie trichogramy - pasożytniczej błonkówki, która niszczy jaja omacnicy zanim wylęgną się larwy. Trichogramę wprowadza się na plantację w postaci kapsułek lub biowektorów, zazwyczaj w dwóch terminach, dopasowanych do dynamiki lotu motyli. Każda samica trichogramy składa swoje jaja do wnętrza jaj omacnicy, całkowicie blokując rozwój szkodnika. Dzięki temu ograniczamy uszkodzenia łodyg i kolb, a tym samym straty plonu. W przeciwieństwie do zabiegów chemicznych, trichogramy działają selektywnie, nie zaburzają równowagi biologicznej i mogą być stosowane nawet na terenach objętych restrykcjami.

Usługi Agrodron

Agrodron oferuje nowoczesne usługi rolnicze z wykorzystaniem dronów. Specjalizuje się w precyzyjnym rozrzucie Kruszynka (Trichogramma) w walce z omacnicą, a także w opryskach upraw i sadów. Realizuje również cieniowanie szklarni oraz dobór, sprzedaż i serwis dronów rolniczych.

Ochrona chemiczna

Ochrona chemiczna jest skierowana przeciwko młodym gąsienicom omacnicy prosowianki i jest możliwa tam, gdzie jest dostęp do opryskiwacza szczudłowego, ewentualnie gdy na etapie siewów utworzono drogi przejazdowe dla opryskiwacza z belkami podnoszonymi ponad wierzchołkami roślin. Termin chemicznego zwalczania gąsienic zazwyczaj przypada w okresie od rozwijania przez rośliny wiech do fazy kwitnienia. Pierwsze opryskiwanie roślin przypada zwykle pod koniec pierwszej lub na początku drugiej dekady lipca, gdy rozpoczyna się liczny wylęg gąsienic ze złóż jaj. Drugi zabieg (podstawowy termin zwalczania gatunku) przeprowadza się 7-10 dni później, co ma miejsce pod koniec drugiej lub na początku trzeciej dekady lipca, w czasie masowych wylęgów szkodnika.

Historyczne pojazdy gąsienicowe: Kettenkrad i BWSM-80

Sd.Kfz.2 Kettenkrad: uniwersalny ciągnik z czasów II wojny światowej

Zaprojektowany na początku II wojny światowej Sd.Kfz.2, znany jako Kettenkraftrad lub Kettenkrad, to jeden z najbardziej oryginalnych seryjnie produkowanych pojazdów tamtych czasów. Już przed wybuchem wojny Heinrich Ernst Kniepkamp rozpoczął prace nad lekkim gąsienicowym pojazdem terenowym, który miał być uniwersalnym ciągnikiem zarówno do zastosowań cywilnych, jak i wojskowych. W 1939 roku niemiecka armia zainteresowała się jego koncepcją. Zakłady NSU Motorenwerke otrzymały zadanie dopracowania projektu i przygotowania go do produkcji seryjnej jako lekki, wojskowy ciągnik i pojazd łącznikowy, przystosowany do działania w trudnym terenie. W 1940 roku ukończono pierwszy prototyp, który otrzymał oznaczenie kleiner Kettenkraftwagen, Vs. Kfz. 620, zmienione w 1941 roku na kleines Kettenkraftrad, Sd.Kfz. 2. Po serii prób, pojazd został skierowany do produkcji seryjnej.

Konstrukcja i zastosowanie Kettenkrad

Pojazd wyróżniał się bardzo oryginalną konstrukcją, z pojedynczym kołem na widelcu motocyklowym z przodu i gąsienicami z tyłu. Kettenkrad miał 3 m długości i ważył 1560 kg. Napęd stanowił czterocylindrowy silnik o pojemności 1,5 litra i mocy 36 KM, pochodzący z Opla Olympia. Zapewniał on prędkość maksymalną 70 km/h i zasięg 250 km na drodze lub 175 km w terenie. Oprócz kierowcy, pojazdem mogły podróżować dwie osoby.

Kettenkrad idealnie nadawał się do holowania lekkich działek i przyczepek, oraz do przewożenia amunicji między stanowiskami. Nieco zmodyfikowane wersje wykorzystywano nawet do holowania samolotów na lotniskach. Sd.Kfz. 2 był również bardzo często wykorzystywany do kładzenia kabli, głównie dzięki swoim zdolnościom terenowym. Do końca wojny wyprodukowano łącznie 8411 egzemplarzy Sd.Kfz. 2. Po wojnie do 1948 roku wyprodukowano jeszcze kolejnych 500 egzemplarzy z części wyprodukowanych podczas wojny. Pojazdy te wykorzystywano głównie w leśnictwie oraz w jednostkach straży pożarnej.

Kleines Kettenkraftrad Sd.Kfz. 2 był udanym pojazdem, aczkolwiek zastosowanie podwójnego zawieszenia generowało problemy, zwłaszcza z przednim kołem, które nie było wystarczająco wytrzymałe do jazdy w trudnym terenie. Paradoksalnie, lepszym rozwiązaniem było zachowanie tylko napędu gąsienicowego.

BWSM-80: radziecki pojazd kołowo-gąsienicowy

W 1980 roku radziecki inżynier R.N. Ulanow postanowił rozwiązać problem tworzenia pojazdu zdolnego do poruszania się w trudnym terenie i osiągania dużych prędkości na drogach, projektując kołowo-gąsienicowy pojazd BWSM-80. Ulanow wpadł na pomysł pojazdu terenowego wyposażonego w gąsienice i koła, który w razie potrzeby miał mieć możliwość poruszania się na jednym albo drugim podwoziu. Jego koncepcja zainteresowała władze ZSRR, a dzięki wsparciu urzędników odpowiedzialnych za służbę zdrowia, dostał zielone światło na rozpoczęcie prac.

Koncepcja i prototyp BWSM-80

Początkowo plan zakładał zbudowanie dedykowanego podwozia, ale za sprawą urzędników Ulanow zdecydował się na połączenie podwozia popularnej ciężarówki GAZ-53 z gąsienicami ciągnika DT-75. Aby uprościć pracę nad prototypem, podwozie ciężarówki po prostu wydłużono, wstawiając między osie gąsienice z ciągnika wraz z hydraulicznym systemem ich opuszczania - system ten pozwalał na opuszczenie wózków jezdnych w gąsienicach, co nie było standardowym elementem konstrukcji w DT-75. Po opuszczeniu gąsienic, podwozie kołowe podnosiło się, co umożliwiało jazdę w trudnym terenie. Niecodziennej konstrukcji nadano nazwę BWSM-80.

Pojazd projektowany był zarówno jako pojazd wojskowy, jak i ambulans dla wojska i służb medycznych pracujących w trudnym terenie. Prototyp ukończono w 1983 roku i poddano próbom w Moskwie. Pojazd wykonał kilka przejazdów po tamtejszych parkach, które wypadły pozytywnie, a sam pojazd potwierdził racjonalność koncepcji. W testowanej konfiguracji zachowano nadwozie skrzynkowe i oryginalną kabinę z GAZa-53. W toku prób nieznacznie skrócono podwozie, likwidując jedną parę kół w gąsienicach. Trudna sytuacja gospodarcza w ZSRR sprawiła jednak, że na tym zakończyła się historia BWSM-80.

tags: #gasienica #ciagnik #pinterest