Agregat talerzowy (brona talerzowa) czy kultywator ścierniskowy (gruber) – co wybrać do uprawy pożniwnej?

Po żniwach gleba wymaga odpowiedniego przygotowania, by skutecznie przyjąć kolejne uprawy. Jednym z kluczowych zabiegów agrotechnicznych jest uprawa ścierniska, która pozwala zatrzymać wilgoć, przyspieszyć rozkład resztek pożniwnych i ograniczyć zachwaszczenie. Wśród najczęściej wybieranych maszyn do tego zadania są agregaty talerzowe (zwane też bronami talerzowymi) oraz kultywatory ścierniskowe (tzw. grubery). Które rozwiązanie sprawdzi się lepiej w Twoim gospodarstwie?

Dlaczego uprawa ścierniska jest tak istotna?

Zabieg uprawy ścierniska spełnia kilka ważnych funkcji:

• przyspiesza rozkład resztek pożniwnych,
• zapobiega rozwojowi chwastów i samosiewek,
• zatrzymuje wodę w glebie i ogranicza parowanie,
• poprawia strukturę wierzchniej warstwy gleby,
• zwiększa dostępność składników odżywczych.

W praktyce oznacza to lepsze warunki dla siewu, oszczędność na nawozach oraz mniejsze ryzyko strat plonów. Aby jednak uprawa ścierniska była skuteczna, musi zostać wykonana odpowiednio dobranym sprzętem.

Charakterystyka i zastosowanie agregatów talerzowych (bron talerzowych)

Agregaty talerzowe, powszechnie nazywane bronami talerzowymi, to obecnie jedne z najczęściej wybieranych maszyn do płytkiej uprawy gleby. Ich konstrukcja opiera się na szeregu talerzy roboczych, które obracając się, intensywnie mieszają resztki pożniwne z wierzchnią warstwą ziemi. To idealne rozwiązanie, kiedy zależy nam na szybkim wymieszaniu resztek z glebą oraz poprawieniu jej struktury bez głębokiej ingerencji w profil glebowy.

Dzięki zastosowaniu odpowiednio dobranych talerzy i wałów doprawiających, maszyna skutecznie rozbija zbitą glebę i pozostawia równe pole gotowe do dalszych prac. Brona talerzowa doskonale radzi sobie w różnych warunkach, zarówno na glebach lekkich, jak i średnich. Wysoka wydajność pracy sprawia, że sprawdza się także w większych gospodarstwach. Maszyny tego typu odznaczają się trwałą konstrukcją, dobrą stabilizacją na polu i możliwością konfiguracji pod potrzeby użytkownika (średnicy talerzy czy rodzaju wału doprawiającego).

Zalety i możliwości agregatów talerzowych

• Niskie koszty eksploatacji: w porównaniu do kultywatorów zużywa mniej energii, a jej naprawy są rzadsze i prostsze, a więc również tańsze. Talerz jest droższy od dłut grubera, ale wystarcza na dłużej. Talerze spokojnie wystarczą na kilka sezonów. Standardowy talerz o szerokości 560 mm to obecnie koszt 120-130 zł.
• Nieskomplikowana konstrukcja wpływająca na mniejszą awaryjność sprzętu.
• Uniwersalność i funkcjonalność: poza samym talerzowaniem, brona może być używana do odchwaszczania, wysiewu traw i innych prac. Maszyna może pełnić wiele funkcji, od podorywki po przedsiewną uprawę gleby.
• Niska podatność na zapychanie na mokrym podłożu. Elementy robocze się kręcą i tną, co sprawia, że maszyna lepiej radzi sobie w wysokim ściernisku albo z poplonem na polu.
• Łatwość rozbudowy: bronę można łatwo rozbudowywać i modyfikować poprzez doposażenie w dodatkowe wały. Można ją zagregować z siewnikiem i zrobić zestaw uprawowo-siewny. Maszyną wykonamy zarówno uprawę pożniwną, jak i przedsiewną.
• Większe wydajności: ten sam traktor poradzi sobie z większą szerokością brony w porównaniu do grubera.
• Skuteczne mieszanie resztek pożniwnych i przykrywanie obornika: brona talerzowa nie tylko podcina glebę, ale jeszcze ją odwraca, co prowadzi do lepszego przykrywania resztek.
• Równiejsze pole po pracy.
• Zaawansowane konstrukcje agregatów talerzowych: w bardziej zaawansowanych wersjach, każdy talerz osadzony jest na własnej ułożyskowanej piaście (w odróżnieniu od prostszych bron na wspólnym wale), co pozwala na zmniejszenie odległości między talerzami i zwiększenie kąta natarcia. Taka konstrukcja zapewnia lepszą wydajność mieszania warstwy ziemi, precyzyjne ustawienie głębokości oraz pozwala uniknąć powstawania bruzd w glebie. Umożliwia także lepsze rozdrobnienie perzu i zapobiega jego dalszemu ukorzenianiu.

Talerzowanie - istota i zastosowanie

Istotą talerzowania jest pocięcie górnej warstwy roli lub skorupy gleby i jej odwrócenie, a tym samym - spulchnienie. Talerzowanie łączy w sobie elementy orki oraz kultywatorowania. Z pierwszą metodą łączy je fakt odcinania i odkładania fragmentów gruntu, zaś z drugą - efekt spulchnienia poprzez płytkie wrzynanie w glebę. Najważniejsze zastosowania talerzowania to konieczność rozkruszenia dużych skib na glebach ciężkich oraz rozdrobnienie darni. Aby metoda była skuteczna, konieczne jest wykonanie zabiegu w odpowiednim terminie, właściwe wyrównanie gruntu oraz wykonanie cięć o wymaganej głębokości przy jednoczesnym braku zatorów.

Charakterystyka i zastosowanie kultywatorów ścierniskowych (gruberów)

Z kolei kultywatory ścierniskowe (grubery) są przeznaczone do bardziej intensywnej pracy, szczególnie tam, gdzie zależy nam na głębszym spulchnieniu gleby i intensywnym wymieszaniu materiału organicznego. Kultywator wnika w glebę na głębokość nawet 30 cm, a jego zęby robocze pozwalają nie tylko na spulchnienie, ale też na skuteczne podcięcie resztek pożniwnych i korzeni chwastów.

Zalety i wyzwania związane z gruberami

• Głębsze spulchnienie gleby: kultywatory ścierniskowe wnikają w glebę na głębokość nawet 30 cm, co pozwala na skuteczne podcięcie resztek pożniwnych i korzeni chwastów.
• Skuteczność na zwięzłych i zbitych glebach: maszyny te dobrze sprawdzają się zwłaszcza na glebach zwięzłych lub mocno zbitych, gdzie brona talerzowa może mieć problemy z odpowiednim zagłębieniem się w podłoże.
• Prostsza konstrukcja niż brona talerzowa, co oznacza mniej łożysk i potencjalnie mniej awarii po kilku latach użytkowania.
• Możliwość głębszej uprawy: Niektórzy rolnicy używają go jako agregatu uprawowego do głębszej uprawy, czego nie da się wykonać broną talerzową. Podcina glebę na całej szerokości pracy.
• Większe zapotrzebowanie na moc ciągnika: Grubery wymagają większej mocy ciągnika oraz odpowiedniego zapasu siły uciągu. Praca nimi odbywa się zazwyczaj z większą siłą i na głębszym poziomie, co przekłada się na wyższe zapotrzebowanie energetyczne. Przyjmując szerokość roboczą 3 m, do grubera konieczny jest traktor o mocy 150 KM, podczas gdy do talerzówki 100-120 KM, czyli o 30-50 KM więcej.
• Ryzyko zapychania: może się „przypchać”, gdy mamy większą ilość resztek pożniwnych.
• Ograniczone mieszanie resztek: Gruber podcina glebę i lekko podrzuca ją w górę, co prowadzi do ograniczonego mieszania się resztek z glebą.
• Trudność w agregacji z innymi maszynami: Grubera nie można zagregować z inną maszyną, np. z siewnikiem.
• Wymóg pracy z większą prędkością: aby uzyskać odpowiednie efekty pracy, gruberem trzeba pracować z prędkością minimum 10 km/h.
• Wymaga precyzyjnego ustawienia: W gruberze należy dość precyzyjnie ustawić głębokość pracy i rozstaw talerzy wyrównujących pole, które wyrównują glebę za zębami roboczymi. W przeciwnym razie pozostawia po sobie mniej równe pole.
• Koszty eksploatacji: dłuta grubera są tańsze (50-60 zł za sztukę), ale wymagają częstszej wymiany, nawet 1-2 razy w sezonie przy większych areałach.

Dawid Porzucek z firmy Agro-Tom twierdzi, że rolnicy coraz rzadziej decydują się na tradycyjne grubery. Jeżeli ktoś idzie w stronę cięższych kultywatorów, to decyduje się przeważnie na maszyny trzybelkowe, które przy szerokości 3 m mają 10 „łap”, a nie 7, tak jak tradycyjny gruber. Gwarantuje to lepsze pokrycie terenu i możliwość uprawy gleby na głębokość nawet 30 cm.

Agregat talerzowy czy gruber - kluczowe różnice i czynniki wyboru

Wybór odpowiedniego narzędzia powinien opierać się na analizie warunków glebowych, systemu uprawy i dostępnej mocy ciągnika. Poniżej zestawienie głównych różnic:

Porównanie maszyn

Zarządzanie zachwaszczeniem (perz)

Wśród rolników pojawiają się opinie mówiące, że brona talerzowa ze względu na swoją budowę może "roznosić" po polu chwasty, zwłaszcza perz właściwy. Grzegorz Gruszczyński z firmy Gamatechnik zauważa: "Perz rozmnaża się poprzez rozłogi i robi to tym szybciej i skuteczniej, im lepiej te rozłogi potniemy, gdyż z każdego kawałka odciętego rozłogu wyrasta nowa roślina. Zatem brona talerzowa w tym przypadku rzeczywiście przyczynia się do jego rozwoju". Jednakże, jak dodaje: "Chwasty rozsiewają się tylko na polach, na których ktoś dopuścił do zachwaszczenia. Na polach wolnych od chwastów nie ma się co rozsiewać". Dawid Porzucek z firmy Agro-Tom zgadza się z tym, podkreślając, że w przypadku wystąpienia perzu na polu, walka chemiczna jest niezbędna, niezależnie od używanej maszyny. Obawa przed tym, że brona talerzowa roznosi perz odnosi się trochę do dawnych czasów, kiedy po żniwach wykonywało się podorywkę, a później bronowanie i wyciąganie perzu. Dziś praktyki te są rzadziej stosowane.

Uprawa poplonów i wschodów

Eksperci zgodnie podkreślają, że zarówno agregat talerzowy (brona talerzowa), jak i gruber gwarantują dobre efekty przy stosowaniu siewników nabudowanych i wysiewaniu poplonów. Grzegorz Gruszczyński zaznacza: "Moim zdaniem tajemnica tkwi w wilgoci. Jeśli gleba jest wilgotna, to wschody są idealne po obu maszynach. Jeśli natomiast gleba jest sucha, to pojawiają się różne mniej lub bardziej błyskotliwe teorie". Dawid Porzucek dodaje, że w firmie Agro-Tom na obu typach maszyn stosuje się dokładnie te same siewniki, zarówno rzutowe, jak i precyzyjne siewniki pneumatyczne.

Oferta maszyn uprawowych od producentów

W ofercie AMJ AGRO dostępne są różne modele bron talerzowych, które łączą solidną konstrukcję z wysoką efektywnością pracy. Brony talerzowe ATOS, ATOS XXL i TYTAN to wydajne maszyny przeznaczone do płytkiej uprawy ścierniska. Dzięki szerokiej gamie modeli o różnych szerokościach roboczych, sprawdzają się zarówno w mniejszych, jak i dużych gospodarstwach. Uzębione talerze zamontowane na amortyzatorach pracują z dużą siłą i precyzją, skutecznie rozdrabniając ściernisko bez ingerencji w głębsze warstwy.

Oprócz agregatów talerzowych i kultywatorów ścierniskowych, producenci oferują także szereg innych maszyn uprawowych, które odgrywają kluczową rolę w różnych etapach prac polowych. W zależności od potrzeb gospodarstwa, warto rozważyć:

• agregaty bezorkowe - idealne do płytkiej i głębokiej uprawy. Model PORTO wyposażony w zęby Delta Flex oraz talerze zagarniające skutecznie przygotowuje pole do siewu i ogranicza liczbę przejazdów na polu;
• wały uprawowe - dostępne w różnych konfiguracjach wału. Służą do wyrównania powierzchni pola oraz zagęszczania gleby po uprawie. Poprawiają kontakt nasion z glebą i zmniejszają parowanie wody;
• wały nożowe - niezastąpione przy rozdrabnianiu resztek roślinnych i mulczu. Znajdują zastosowanie zwłaszcza po zbiorach kukurydzy lub innych roślin o dużej masie. Pomagają w szybszym rozkładzie materii organicznej i ograniczają ryzyko erozji;
• pługi dłutowe - przeznaczone do głębokiego spulchniania gleby oraz zrywania podeszwy ornej. Poprawiają przepuszczalność profilu glebowego i wspierają rozwój systemu korzeniowego.

Dzięki tak kompleksowej ofercie, producenci dostarczają rozwiązania zarówno dla zwolenników tradycyjnej uprawy, jak i tych, którzy stawiają na nowoczesne systemy rolnictwa zachowawczego. Niezależnie od strategii prowadzenia gospodarstwa, odpowiednio dobrany sprzęt pozwala osiągnąć lepsze efekty pracy przy niższych kosztach eksploatacji.

tags: #gruber #czy #agregat #talerzowy